Marloes Merza, de witte krijger uit Franeker. 'Ik ben gemaakt om te slaan en te schoppen. En om te incasseren'

Muay thai. Thais kickboksen. Eeuwenoud en bikkelhard. Marloes Merza (38) uit Franeker werd wereldkampioen en beroemd in het hol van de leeuw. Vorig jaar opende de ‘nok su kao’ (witte krijger) haar eigen gym in een oude kerk.

Marloes Merza in Franeker.

Marloes Merza in Franeker. FOTO CATRINUS VAN DER VEEN

Zaterdag 23 mei 2015. Merza zit met haar wereldtitelgordel op een hotelbed in Chiang Mai. Ja, ze heeft gewonnen. Haar gevoel zegt wat anders. Verlies.

,,Ik had die avond mijn tegenstandster gelijk knock-out geslagen met een rechtse directe. De promotors in Thailand waren niet blij. Met een rondenlange partij toon je aan dat je muay thai beheerst. Het stimuleert ook het gokken. Maar ik wilde zo graag die titel. Dit is het dan, dacht ik. Ik voelde mij heel eenzaam.”

Zoals Jean-Claude van Damme

Muay thai is de volkssport van Thailand. Onder opzwepende, traditionele muziek gaan vechters elkaar te lijf. Drommen mensen, doorgaans van de straat, gokken er stevig op los. Dagelijks vind je die heksenketels overal in het land. Van het prijzengeld leven hele families.

De film Kickboxer (1989), waarin Jean-Claude van Damme net als Merza de Thaise top uitdaagt, geeft een inkijkje. ‘Nok su kao’ Van Damme trapt hierin met zijn scheenbeen een palmboom doormidden. Zijn rivaal Tong Po schopt tegen betonnen pilaren. Beelden die vechtsportliefhebbers kunnen dromen. ,,Regelmatig vragen mensen of ik dit ook doe”, lacht Merza. ,,Maar het heeft niks met muay thai te maken. De toppers zijn juist heel zuinig op hun lijf omdat ze soms wel drie keer in de week moeten vechten. Het lichaam is hun tempel.”

Merza, getogen in Barneveld, behoorde jarenlang tot de Nederlandse elite van het kickboksen, dat lijkt op muay thai. Op haar zeventiende trekt ze voor het eerst de bokshandschoenen aan. ,,Het was een uitlaatklep. Als klein meisje keek ik met mijn vader naar kung fu-films. Ik speelde vervolgens de gevechten na met mijn poppen.”

Merza spart bij gyms in onder meer Amsterdam met jongens als Badr Hari. Na zeven profjaren kapt ze ermee. ,,In de top draaide het om geld en vriendjespolitiek. Sponsors waren hoerenhuizen en growshops, niet mijn wereld. Ik kon ook niet meer tegen het hoge testosterongehalte.”

Backpacken in Thailand

Om zichzelf te hervinden, gaat Merza in 2009 met haar vriend Danny du Pain backpacken in Thailand. ,,Ik wist niet meer wat ik wilde. Jarenlang was het kickboksen alles.”

In een hoteltuin doet ze voor de grap mee met een muay thai-les. Het vlammetje blijkt niet gedoofd. Aan de reis wordt een trainingskamp geplakt met op het eind een gevecht. Wat Merza niet weet, is dat er een nationaal kampioene tegenover haar verschijnt. ,,Ik dacht dat ik heel goed was, tot haar eerste trap. Die was zó hard. Ik vocht alsof mijn leven ervan afhing. Ik verloor op punten, maar had wel indruk gemaakt. Voordat ik per tuktuk naar het ziekenhuis kon, moest ik eerst bloedend met vijftig man op de foto. Ik was verkocht!”

Weer in Nederland komt er een uitnodiging van Sit Je Mam in Pai, een kleine gym met een ring tussen de rijstvelden. Ze willen haar klaarstomen voor wedstrijden. Merza vliegt gelijk terug. De nieuwe passie is wel even wennen. ,,Ik was een aanvallende kickbokser, continu aan het jagen op de KO. Bij muay thai wordt dat gezien als domme kracht. Je moet bekeken vechten. Jij bent een waterbuffel, zei mijn Thaise trainer eens. Sterk, maar dom. Het gaat ook niet om combinaties maken zoals bij kickboksen, maar zuivere stoten en trappen. Controle. Verder mag je ellebogen geven, clinchen en werpen.”

En dan is er de wai khru, de rituele dans die vechters in de ring opvoeren voor een wedstrijd. ,,Ze bestaan uit bewegingen waarmee je onder meer de aarde en het koningshuis eert. Je mag geen fout maken. De eerste keer was ik bloednerveus.”

Zwaardgevechten met bergstammen

Merza heeft in heel Azië gevochten. Prestigieuze wedstrijden met grote geldschieters. Ze maakt bizarre dingen mee. Zwaardgevechten tussen bergstammen tijdens een toernooi nabij Birma. In Sjanghai weet ze maar net te ontsnappen aan de Chinese maffia. ,,Er was ook veel waardering. Mijn gezicht stond op gigantische billboards langs de weg.”

Van alle wedstrijden is ze het meest trots op de Kings Cup in Bangkok in 2014. ,,Een toernooi op de verjaardag van de koning op een groot veld voor het paleis. De koning is aanwezig plus 300.000 man publiek. Alleen de vier beste mannelijke en vrouwelijke vechters worden uitgenodigd. Uiteindelijk won een Thaise onder discutabele omstandigheden. Een blanke mag niet winnen waar de koning bij is.”

Iets soortgelijks gebeurt een jaar later bij een wedstrijd tegen een Thaise wereldkampioene die werd live uitgezonden op televisie. ,,Toen ik leek te gaan winnen, werd er snel overgeschakeld op golf. Mijn titel werd ingetrokken. Daar kun je wat van zeggen, maar dan vecht je nooit meer in Thailand. Ik heb leren accepteren.”

Zes jaar lang is Merza steeds een paar maanden in Thailand om te vechten. Het is geen vetpot. Om inkomsten te genereren, werkt ze in Amsterdam als personal trainer. Zwanger van haar tweede kind zoekt ze in 2018 met Du Pain de rust van Franeker op.

,,In de tuin ontdekten we achter een hoge klimop een voormalige kerk. Een deel bleek te koop. Zo werd mijn droom werkelijkheid: Gym Merza.”

Sinds juni vorig jaar wordt er les gegeven in muay thai en kickboksen. De kerkbanken hebben plaatsgemaakt voor een ring en bokszakken. Gym Merza, met ook mental coaching en personal training, telt 150 leden. ,,We houden het heel basic. Ik ben allergisch voor de luxe van sportscholen.”

Agressie wordt niet getolereerd

Respect staat er hoog in het vaandel. Agressie tolereert Merza niet. ,,Dat is een zwakte. Het brengt je nergens. In ieder mens zit een vechtdrang, maar je geest moet zuiver zijn.”

Eén strijd zal voor haar nooit ophouden. ,,Vrouwen zijn binnen de vechtsport minderwaardig. Ik heb veel doorbroken in Thailand. Ik vocht als eerste vrouw voor de koning en was een van de eerste muay thaivechtsters op tv. Ik knok voor erkenning, ook in Nederland. Dat wij onlangs als een van de weinige gyms met een vrouwelijke eigenaar een landelijk vechtsportkeurmerk hebben gekregen, vind ik heel belangrijk.” ‘

Merza vertelt met pretogen dat het Lumpinee-stadion in Bangkok, het Wimbledon van muay thai, mogelijk vrouwenpartijen wil invoeren. ,,Daar staan zou heel vet zijn. Ik zou ook nog wel een gevecht met henneptouwen - in plaats van handschoenen - willen. Kard cheuk-stijl, heel traditioneel. Je kunt er veel schade door oplopen, dus vaak doen vechters het als afscheidspartij.”

,,Als de omstandigheden kloppen, maak ik een comeback. Uiteindelijk ben ik gemaakt om te slaan en te schoppen. En om te incasseren. Ik ben nog nooit KO gegaan. Zal ook nooit gebeuren.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Sport
Interview
Instagram