José van der Veen: een Friese gids naar olympische roem voor turnvrouwen

Wint Sanne Wevers weer olympisch goud, ook al mag haar vader niet mee naar Tokio? Zou zo maar kunnen, zegt José van der Veen uit Heerenveen die deze zomer in Japan de Nederlandse turnvrouwen onder haar hoede neemt. Hoog tijd deze Friezin eens te introduceren.

José van der Veen.

José van der Veen. FOTO NIELS DE VRIES

Als iemand kan weten of er opvolgsters klaar staan voor de turntweeling Wevers, dan is het José van der Veen. Zij werkt alweer een tijdje met meisjes die in 2008 of 2009 geboren zijn en die barsten van het talent. Van der Veen ziet ze bijna dagelijks in de gloednieuwe turnhal van Sportstad Heerenveen. Maar, is ze eerlijk, de toekomst valt niet te voorspellen. ,,Kinst wol sjen dat ien talint hat, mar kinst dan noch net sizze dat se in internasjonale kampioene wurdt.’’

José van der Veen is voor het grote publiek een onbekende. Daar komt deze sportzomer waarschijnlijk verandering in. Onlangs werd de deze week 44 jaar geworden geboren Burgumse gevraagd de bondscoaches Gerben Wiersma en Vincent Wevers te vervangen tijdens de Olympische Spelen in Tokio. Dat doet ze niet alleen: mannenbondscoach Bram van Bokhoven is eindverantwoordelijk, Van der Veen deelt haar takenpakket met de gerenommeerde Amy Boorman, de Amerikaanse die aan de wieg stond van wonderkind Simone Biles.

Gemengde gevoelens

Haar uitverkiezing voor Tokio creëert gemengde gevoelens, zegt ze. Heeft alles te maken met de gevoeligheid van het onderwerp. Van der Veen beschouwt zichzelf als een goeie vriendin van Wiersma die onlangs zijn werk als vrouwenbondscoach neerlegde. Dat kwam door de sfeer in turnland die er sinds vorig jaar zomer niet vrolijker op is geworden. Toen onthulden enkele voormalige Nederlandse toppers dat ze in het verleden geestelijk en fysiek zijn mishandeld. Daar hebben de meesten, zoveel jaar na dato, nog steeds last van.

Naar aanleiding daarvan werden er diverse onderzoeken opgestart en hoewel hij werd vrijgesproken van welk wangedrag dan ook, wilde Wiersma de uitkomsten niet afwachten. En nam ontslag.

Niet veel later besloot de gymnastiekbond Vincent Wevers alvast uit zijn functie te zetten. Voor Wevers werd bepaald dat hij de olympische voorbereiding op Tokio met zijn dochters Sanne en Lieke en ook Naomi Visser nog gewoon mag doen, daarna moet hij zijn werk overdragen aan Van der Veen en Boorman. Tot verdriet van onder meer de zussen die hun hele turnleven lang met niemand anders gewerkt hebben dan met hun vader als trainer-coach.

,,Moai dat ik it dwaan mei’’, vertelt José van der Veen aan de vooravond van de eerste olympische kwalificatietoernooien. Die zijn op 13 en 26 juni in Rotterdam. Uit een selectie van negen meiden worden er vier aangewezen voor Tokio. ,,Mar ik wit ek dat ik yn in normale setting, noait nei Tokio tagong wie. Dat fielde wol efkes raar.’’

Duistere verleden

Van der Veen wil overigens duidelijk maken het verschrikkelijk te vinden voor de meiden die het duistere verleden aan den lijve hebben ondervonden. ,,Dat der famkes binne dy’t der noch hieltyd lêst fan hawwe. Oan de oare kant fyn ik it hiel slim foar de minsken dy’t der no mei sitte. Nim Gerben, mei wa ik altyd ha gearwurke. Dat dat gong is, sa as it gong is, dat rekke my persoanlik hiel bot.’’

Gemengde gevoelens dus, zegt ze nog maar een keer. Omdat ze Gerben Wiersma al sinds haar tienerjaren kent, sinds ze klasgenoten waren op het Heerenveense cios. Vervolgens kwamen ze elkaar voortdurend tegen. Van der Veen werkt sinds 2008 als fulltime trainster in het turnen en was van 2011 tot en met 2016 bondscoach van de Nederlandse junioren. Wiersma was toen al de bondscoach bij de vrouwen.

Nee, ze heeft nooit een wanklank over Wiersma’s trainingsaanpak gehoord. En nee, ze heeft daarom niet gezegd hij misschien wel te vroeg conclusies heeft getrokken, ook al hebben ze nog steeds veel contact. ,,Hy hat dien wat hy fûn dat hy dwaan moast’’, zegt ze daarover.

,,Wy prate oer fan alles. Wy kinne goed. Ik tink ek net dat dat kontakt no foarby is. Wy koenen echt goed gearwurkje. Ik bin ek bliid dat ik dat meimakke ha. Gerben wie altyd wol myn back-up, myn ‘bovenstebeste’ kollega. Seker yn de perioade dat ik bûnscoach fan de junioaren wie en hy bûnscoach senioaren. Hoe faak ik doe wol net belle ha, om dingen te besprekken. Hoe soest do dat dwaan, hoe sjochsto dat? Ensafuorthinne.’’

Spannende weken

Dat de turnbond uiteindelijk bij Van der Veen uitkwam, verbaasde haar niet. Ze had als juniorenbondscoach al talenten als Thorsdottir, Visser en Volleman onder haar hoede, meiden die nu dus in het olympische kwalificatietraject zitten voor Tokio en voor wie het spannende weken worden. Een vertrouwd gezicht in de staf zal hen goed doen, zo werd geredeneerd. Bovendien, Van der Veen zat al in het Oranje-begeleidingsteam op het EK in 2018 (Glasgow) en het WK in 2019 (Stuttgart). En nam (samen met Janneke Wiersma) de trainingen vorig jaar even over toen Wiersma en Wevers op non-actief werden gezet.

Van der Veen: ,,Ik ha wol betinktyd nommen, om mei te gean nei Tokio. Oan de iene kant is it hiel moai, mar ik moat ek wat achterlitte. Ik ha in lyts famke fan 12. Ik moast dus wol wat organisearje. Mar wat de trochslach jûn hat is, is dat ik der gewoan foar dy sporters wêze wol. Dat ik foar it harren belangryk fyn dat se dêr goed betsjinne wurde. Dêr wol ik se mei helpe. En dat dûbele gefoel, dêr bin ik no oerhinne. Wy gean der foar.’’

Vorige maand reed ze samen met haar nieuwe collega Boorman van Nederland naar Zwitserland, voor het EK. Die lange autorit was een mooie gelegenheid elkaar beter te leren kennen. In Basel zelf nam Boorman plaats op de tribune, Van der Veen stond in de zaal. Naast bijvoorbeeld Vincent Wevers toen die zijn dochter Sanne naar zilver gidste op de balk. Lieke werd in die unieke finale (een tweeling in dezelfde toestelfinale) zevende.

Dat EK in Zwitserland stond in het teken van de overdracht. Hoe haar contact met Vincent Wevers momenteel is? ,,Prima.’’

Heel wat achter de kiezen

Of de coachwisseling nieuw olympisch goud in de weg staat? ,,Ik tink dat de froulju wat moais sjen litte kinne yn Tokio. Se binne goed hear. D’r sitte hiele goeie, geroutineerde famkes yn it team. Se hawwe al hiel wat achter de kiezen. En d’r komt noch hiel wat oan. Mar se binne goed genôch om it dêr goed te dwaan. Dêr ha ik wol fertrouwen yn. Boppedat binne se mentaal izersterk, oars wienen se noait op dit nivo kaam. It is foar eltsenien in heftich jier west, mar it moat kinne om it dêr goed te dwaan.’’

En wat wil Van der Veen na Tokio zelf, als ze de jeugdgroepen weer oppakt? ,,Wat my hiel leuk liket is om in oantal jieren mei dy famkes troch te gean. Ik ha meastal mei junioaren wurke, no gean ik in pear stappen werom yn leeftyd. Mar no ik wit wat der nedich is, ik wit wat der frege wurdt, op senioarennivo. Mei nei in grut toernoai, it proses dêr nei ta, dat liket my super leuk.’’

Nog even terug naar die allereerste vraag. Blijft Nederland een topturnland? Jij kan het weten.

,,Ja, der komme nije toppers oan. Mar Céline van Gerner, Sanne en Epke, dat binne fansels útsûnderlike sporters. Dy komme net elk jier foarby. Wy sille it sjen.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Sport
Interview