Zorg dat jongeren weer durven studeren

‘Laat de generatie die deze week aan een studie begon de laatste binnen dit leenstelsel zijn.’ FOTO LC/ARODI BUITENWERF

Laat de schrijnende jaren van het leenstelsel gauw voorbij zijn, zodat iedereen die dat wil de kans krijgt te gaan studeren.

Het draagvlak voor het leenstelsel is de afgelopen jaren ook in de Tweede Kamer als sneeuw voor de zon verdwenen. Toch is er nog niets veranderd, door een moeizame kabinetsformatie en de halsstarrigheid van het vorige kabinet.

Deze week stapt daardoor opnieuw een volgende generatie studenten in de voetsporen van de huidige schuldengeneratie. Sinds de afschaffing van de basisbeurs leent meer dan 70 procent van de eerstejaarsstudenten ruim 700 euro per maand.

Aanzienlijk meer dan generaties voor hen en na hen beginnen veel huidige studenten daardoor met torenhoge schulden aan het werkende leven. Hoewel dit voor onze generatie nadelig werkt en oneerlijk voelt, is dit nog niet het meest stekende gevolg van het leenstelsel.

Schrijnender

Vele malen schrijnender dan de effecten op onze generatie studenten is namelijk het effect van het leenstelsel op onze generatie niet-studenten – jongeren die de afgelopen jaren simpelweg niet zijn begonnen aan een studie door de afschrikwekkende werking van schulden. Generatiegenoten die minstens zoveel talent hebben als wij, maar de stap niet hebben kunnen of durven zetten om door te stromen van het mbo naar het hoger onderwijs.

Deze negatieve uitwerking treft specifieke groepen binnen onze samenleving. Voortschrijdend inzicht heeft de afgelopen jaren stapels rapporten opgeleverd over jongeren met een migratieachtergrond, jongeren uit gezinnen met een kleine portemonnee en anderen die uit schuldenangst het hoger onderwijs mijden.

Het is daarbij ook één van de thema’s die in de jaarlijkse Staat van het Onderwijs naar voren komt. Deze gezaghebbende monitor waarmee de Inspectie voor het Onderwijs toezicht houdt op de kwaliteit van het onderwijs toont aan dat niet alleen externe rapportages buiten het ministerie deze funeste werking signaleren.

Hoewel de problematiek dus al geruime tijd op de radar van het ministerie staat, moeten we nog tenminste een jaar wachten op kansengelijkheid in het hoger onderwijs.

Holle frase

Politici hebben hun mond vol van eerlijke kansen. Maar die kansen beginnen bij de mogelijkheid om überhaupt te kunnen studeren. Geen geen quotum of diversiteitsbeleid kan voldoende zand in de ogen strooien om blind te worden voor dat feit.

Voor de groeiende groep niet-studenten die gewoon student had moeten zijn zal het begrip kansengelijkheid ook komend jaar een holle frase blijven. Dat creëert de morele plicht voor formerende en niet formerende partijen om boter bij de verkiezingsvis te leveren. Niet over een aantal jaar, niet aan het einde van de komende regeerperiode, maar ruim voor september volgend jaar.

Het is de morele plicht van de politiek om haar eigen fout te herstellen en te zorgen dat de generatie studenten die deze week aan hun studie is begonnen de laatste is die dat moet doen binnen dit leenstelsel. Alleen op die manier kan worden voorkomen dat in 2022 een volgende lichting kansrijke jongeren niet gaat studeren en daarmee niet de mogelijkheid krijgt om hun volle potentieel te ontwikkelen.

Derde dinsdag

Meer dan ieder vorig demissionair kabinet zijn de bewindslieden van Rutte III doorgegaan met het maken van beleid. Op de derde dinsdag van september presenteert het kabinet haar begroting voor volgend kalenderjaar. Diezelfde dag is de vierde dinsdag van een collegejaar waaraan te veel niet-studenten niet zijn begonnen.

Die dag kan ook de eerste dinsdag zijn waarop het kabinet bekend maakt dat de schrijnende jaren van het leenstelsel voorbij zijn. Dat 2022 het jaar wordt waarin de holle frase van kansengelijkheid in het onderwijs gevuld wordt met concrete steun voor alle jongeren die in de toekomst zo hard nodig zijn als de ruggengraat van onze samenleving.

Rico Tjepkema studeerde Recht en Bestuur aan de Rijksuniversiteit Groningen. Izaäk van Jaarsveld is pabostudent aan de Hanzehogeschool Groningen.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie