Willen we echt een Lelylandschap?

‘Een inwisselbare aaneenschakeling van uitgebreide woonkernen, bedrijventerreinen, distributiecentra en energieparken (en af een toe een natuurgebied) die aan elkaar worden geregen door snelwegen en spoorlijnen.’ FOTO NIELS DE VRIES

Het wordt dringen op het Friese platteland. Als we niet oppassen verandert de provincie in een Lelylandschap, waarin onderscheidende elementen verdwijnen.

Van alle kanten wordt er met een begerige blik gekeken naar het Friese landschap. Het lijkt wel of hier de oplossing ligt voor al onze problemen. Meer huizen voor jongeren en voor westerlingen die ten einde raad zijn vanwege de oververhitte woningmarkt? Waarom niet bouwen op het platteland.

Zonneparken voor schone energie? Op het platteland. Ruimte voor meer intensieve landbouw of juist extensivering van de landbouw? Bossen aanplanten tegen de CO2-uitstoot? Meer biodiversiteit? Juist: het moet allemaal gebeuren op het platteland. Het Friese landschap komt zo wel erg onder druk te staan.

Neem de zo vurig gewenste Lelylijn, voor een snelle verbinding met de Randstad. Hier wonen, daar werken is daarbij het idee, want dat is goed voor de economie. Voor de komst van de Lelylijn moeten er zo’n 25.000 tot 30.000 huizen worden gebouwd in Friesland. Leeuwarden neemt daarvan graag zo’n 10.000 voor zijn rekening en Smallingerland moet zeker 15.000 huizen bouwen. Ook andere gemeenten doen graag mee met de bouwplannen.

Verdienmodel

Is dat nou om die Lelylijn hier te krijgen of gewoon omdat veel gemeenten krap bij kas zitten vanwege allerlei dossiers rond WMO en jeugdhulp? Je zou haast denken dat ze maar wat graag de grond verkopen om de kas weer wat te spekken.

En wat te denken van dat andere verdienmodel: de recreatie. Toeristen komen hier natuurlijk voor de rust, vergezichten, ruimte en frisse lucht. Maar mede door corona willen steeds meer mensen - vanwege diezelfde kwaliteiten - hier ook graag komen wonen. Iedereen snapt dat het met al deze wensen danig begint te wringen wat de rust en ruimte betreft. Het wordt dringen op het Friese platteland.

Tranen met tuiten

Als geïnteresseerde burger en thematrekker Omgevingskwaliteit bij de Friese Milieu Federatie begin ik mij toch af te vragen hoe we altijd maar weer denken dat dit allemaal toch kan, dat we al die wensen kunnen blijven inwilligen. Hoewel we tranen met tuiten huilen vanwege de landschapspijn, laten we het landschap met elkaar zo steeds verder verloederen.

Stukje bij beetje worden er zo kenmerkende elementen van het Friese landschap afgeknabbeld waardoor het steeds sneller zijn onderscheidende karakter verliest, zoals de drie directeuren van It Fryske Gea, Landschapsbeheer Friesland en de Friese Milieu Federatie al schreven ( LC 27 maart).

Inwisselbaar

Nog even en Friesland is veranderd in een ‘Lelylandschap’. Een volstrekt inwisselbare aaneenschakeling van uitgebreide woonkernen, bedrijventerreinen, distributiecentra en energieparken (en af een toe een natuurgebied) die aan elkaar worden geregen door snelwegen en spoorlijnen. Is dat wat we echt willen in Friesland?

Provinciale Staten praten deze week over de toekomst van het landschap. Je zou ze met klem willen vragen duidelijke keuzes te maken, gebaseerd op de grootste problemen waar we voor staan.

Als je gaat voor extensiveren van de landbouw, oplossingen voor de stikstofproblematiek, duidelijkheid voor de boeren, het opwekken van schone energie en, misschien wel onze grootste ramp, de hard achteruit hollende biodiversiteit weer om te buigen tot een stijgende lijn, dan zeg ik: niet alles kan.

Froukje Hernamdt is thematrekker Omgevingskwaliteit bij de Friese Milieu Federatie en projectleider ‘Tsjoch op! Natuer mei de Mienskip’.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie