Wie durft holistisch fundament te leggen? | opinie

‘Rutte ruimt zijn rommel op zonder voorwaartse visie.’ FOTO ANP

Diepgevoelde ecologische wijsheid. Uiteindelijk komt het daar op neer.

Bij het stikstofverhaal, het gastekort, Schiphol, PFAS, metaalslakken en klimaatverandering. Bij opstandige, verdrietige, paniekerige, wanhopige medemensen die niet kunnen wonen. Jeugd die in de knel komt, onze uitdrogende delta, vluchtelingen en oververhitte steden. Bij gifresten in bodem, water en in onze lijven en in die van planten en dieren.

Ook bij technologische schijnoplossingen en een gefragmenteerde aanpak waarbij een deeltje van een probleem besproken wordt, met slechts enkele betrokkenen. Bij Henk Kamp die van niets meer weet als we het hebben over de bevingen in Groningen (heeft hij misschien besloten alleen die kennis toe te laten die in zijn gaspompbubbel nuttig was?).

Al die problemen vragen niet om een afzonderlijk lapmiddel. Niet om oppervlakkige tijdelijke semi-ecologische groenwasserij. Maar om grondige, diepgevoelde ecologische wijsheid.

Zijn wij de rivier?

Als LTO-voorman Sjaak van der Tak vindt dat er te veel aandacht is voor de ecologie, dan begrijpt hij niet dat wijzelf die ecologie zijn. We zijn als homo sapiens met duizend draden verbonden aan onze omgeving (en aan elkaar). Elk onderdeel draagt het geheel. Ook die ene rosse woelmuis, de gagel of het zeegras.

Elke soort laat zien hoe haar systeem er voor staat. En dus ons systeem. Een verontreinigde, slecht stromende en organisme-arme rivier beschadigt onszelf door een verstoorde waterhuishouding. Je kunt je zelfs afvragen waar een rivier stopt. Bij haar oevers? Het grondwater? De wolken of de regen? Het sap van de planten of ons bloed? Zijn wij de rivier?

De Noorse filosoof Arne Naess beschrijft deze denkwijze ( deep ecology ) in zijn boeken. Erken de waarde van je omgeving, niet omdat het nut kan hebben voor jou, maar omdat je omgeving intrinsiek het recht heeft om er te zijn. Draai het eens om: kunnen wij van betekenis zijn voor een rivier, een bos, een berg, de oceanen, de insecten in je tuin, je buren? Zonder er zelf beter van te moeten worden? Wie is in staat een dergelijk holistisch fundament te leggen?

Voorwaartse visie

De politiek? Op dit ogenblik is dat vrij onwaarschijnlijk, gezien de samenstelling van ons kabinet. Nu worden we geconfronteerd met de verwoestende gevolgen van decennia neoliberale economie en is het pompen of verzuipen. Je komt dan niet toe aan zo’n fundament: toch kernenergie kiezen in plaats van blue energy , toch maar weer tijd kopen en oude systemen oplappen. Rutte kan dit fundament niet leggen. Hij ruimt zijn rommel op zonder voorwaartse visie.

De politiek zou zich niet alleen moeten laten inspireren, bijvoorbeeld door het enorme holistische project om de Sinaï-woestijn nieuw leven in te blazen. Ze zou ook lef moeten tonen om een volledig nieuwe koers te gaan varen.

Er zijn denkers, wetenschappers en bedrijven genoeg in ons land die bol staan van zulke ideeën en die ook al uitvoeren, maar zich niet gesteund weten door een ecologisch wijs kabinet met een goed verhaal en de moed om met dat verhaal beleid te maken.

Steven van Schendel woont in Sneek.

Nieuws

menu