Waar eindigt de vrijheid van de kat? | opinie

'In Nederland is de kat het meest voorkomende roofdier, dat gek genoeg door mensen ondersteund wordt om zijn jachtinstinct uit te leven.' FOTO SHUTTERSTOCK

De toename van de aantallen katten drukt op de vogelstand, stelt Herman Blom. Hoog tijd om te kijken naar een andere afweging tussen de belangen van katten en vogels.

Zijn de grenzen bereikt voor katten? Lange tijd was discussie taboe, maar de wal lijkt het schip te keren: de kat als huisdier raakt omstreden. Er lijkt een soort huisdierenschaamte te gaan ontstaan.

Geen wonder, want Nederland is overbevolkt geworden: met mensen, maar ook met katten. Hiervan zijn er in Nederland naar schattingen tussen de 3,6 en 4,7 miljoen. Ongeveer 3 miljoen zouden naar verluidt een baasje hebben, de rest valt onder de noemer zwerfkat.

Daarnaast zijn er nog de wilde katten, maar die zijn van de huis-tuin-en-keuken poezen te onderscheiden en komen in Nederland alleen in de Zuid-Limburgse natuur voor.

Druk op milieu

Van het in Nederland toenemende aantal katten gaat een druk uit op het milieu (het produceren van diervoedsel vergroot de CO2-problematiek), op de natuur (de overal aanwezige poep versterkt de stikstof-problematiek) en op burgers (die last hebben van de uitwerpselen op straat, in openbaar groen en in de tuin).

De toename van de aantallen katten drukt bovendien op de vogelstand. Het wordt hoog tijd om te kijken naar een afweging tussen de belangen van verschillende dieren, namelijk katten en vogels.

In Nederland is de kat het meest voorkomende roofdier, dat gek genoeg door mensen ondersteund wordt om zijn jachtinstinct uit te leven. Een natuurlijke vijand heeft het niet. Juist door veel mensen gewaardeerde vogels als de mees, de merel en de mus moeten op veel plekken het onderspit delven tegen de kat.

Lustmoordenaars

Met een wat ongelukkige benaming wordt de kat als ‘huisdier’ beschouwd. De Nederlandse praktijk van de kat is die van een roofdier dat vooral ’s nachts door tuin en park struint om zijn jachtinstinct uit te leven. Niet dat de kat moet leven van al die verschalkte wezens. In de regel volstaat het doden van vogels, mollen of kikkers. Katten zijn vooral lustmoordenaars.

De juristen Arie Trouwborst en Han Somsen van de Tilburg University stellen dat het op grond van de Wet Natuurbescherming verboden is om dieren uit te zetten in de natuur en dat katteneigenaars verplicht zouden moeten worden om hun jagers binnen te houden. Zo bezien horen loslopende katten niet thuis in onze stadse en dorpse wijken. Een proefproces dat door de beide juristen is aangespannen loopt nog.

Katten gelden dus als huisdieren. Toch worden ze niet onder toezicht gehouden en worden ze niet aan de lijn uitgelaten. Terwijl de hond inmiddels op veel terreinen aan de riem moet, loopt de kat vrij rond.

Castratieplicht

In de veeteelt worden runderen, varkens en kippen om begrijpelijke redenen met steeds meer regels geconfronteerd Waarom ontspringt in Nederland de kat deze dans? Waarom geen ‘kattenrennen’ in tuin of op balkon en waarom geen ‘kat aan de lijn’?

Welbeschouwd gaat het bij katten om exoten die zich een plaats hebben verworven in Nederland en op veel plekken het biologisch evenwicht verstoren.

In Australië worden katten als een bedreiging gezien voor de biodiversiteit en zijn hun eigenaren aan regels gebonden. In Duitsland en in België zijn er gemeenten die hun burgers de plicht opleggen hun katten binnen te houden. In Leer, net over de Duitse grens, geldt sinds 2012 een castratieplicht voor katers die van hun baas buitenshuis mogen zijn.

Die Duitse baasjes moeten de kater laten castreren, zodat een ongebreidelde aanwas van de kattenpopulatie wordt beperkt. Ook moet een vrij rondlopende kat zijn gechipt en geregistreerd. Op overtreding van die regels kan een boete van 5000 euro volgen.

Het mag dan misschien moeilijk te handhaven zijn, de bestuurders van Leer doen een manmoedige poging grenzen te stellen aan de vrijheid van katten. Dat is zeer te waarderen. In Nederland is de pendel tussen de belangen van katten en vogels te veel in de verkeerde richting uitgeslagen. Van het type daadkracht als in het Oost-Friese Leer kunnen we nog wat leren.

Herman Blom uit Groningen is publicist

Nieuws

menu