Tijd om Oekraïense genocide te erkennen | opinie

Monument in Kiev ter nagedachtenis aan de Holodomor. FOTO SHUTTERSTOCK

Rusland is op weg de gitzwarte jaren uit de Stalin-tijd te herhalen. Juist nu is het op zijn plaats zijn als Nederland eindelijk de Oekraïense genocide van negentig jaar geleden, de Holodomor, erkent.

Op onze datsja in Rusland ontmoetten mijn toenmalige Russische echtgenote en ik enkele jaren geleden Lyda, een oude buurvrouw met één tand die me vertelde over haar rampzalige jeugd, op een boerderij in Oekraïne.

„Op een ochtend in 1933 stonden er ineens soldaten op ons erf, ze dreven de koeien en ons paard de straat op. Van de zolder haalden zij het graan. Ze brulden dat we koelakken waren. Zij schoten mijn broer dood”, huilde Lyda onder haar hoofddoekje. „Mijn ouders en wij kinderen moesten een trein in, die op een witte vlakte in Siberië stopte.”

Lyda beschreef de Holodomor, de massale hongerdood. De lang verborgen gehouden Oekraïense genocide. De landbouw werd gedwongen gecollectiviseerd, familiebedrijven verlaten en de bewoners in de kolchozen gestopt, gedood of gedeporteerd.

Slachtoffers door ‘misoogsten’

Sovjetsoldaten plunderden het land. Mensen die na de oogst tussen de stoppels graankorrels probeerden te vinden, werden ter dood gebracht. Opstanden werden bloedig neergeslagen. Van de honger namen mensen hun toevlucht tot kannibalisme. In de winter van 1932-1933 werden er dagelijks 25.000 mensen uitgehongerd.

De Encyclopaedia Britannica vermeldt dat er in de jaren 1931-1934 in Oekraïne 3,9 miljoen mensen aan de Holodomor bezweken zijn. Tegelijk is ongeveer 80 procent van de Oekraïense intellectuelen uitgeroeid.

Jozef Stalin en Lazar Kaganovitsj, destijds Secretaris-generaal van de Communistische Partij, hebben vreselijk huisgehouden. Het was de eerste genocide in Europa. In een Russisch schoolboek vond ik dat het hoge aantal Oekraïense doden slachtoffers van ’misoogsten’ waren geweest.

Onbeschrijflijke misdaad

Er mocht niet over gesproken worden, tot het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Maar niemand was het vergeten. Massagraven werden in het hele land blootgelegd. Waar in Rusland de Holodomor ontkend wordt, is die in Oekraïne geworden tot wat in Israël de Holocaust is. De barbaarse herinnering die allen verenigt, de grondsteen van de staat.

Poetin ontkent de Holodomor, evenals het bestaansrecht van de staat Oekraïne, omdat het volgens hem altijd Rusland is geweest. Hoe zou het zijn als Duitsland de Holocaust ontkende en de staat Israël als een kunstmatig product van een mythe zou zien? En als Duitsland Israël aanviel en het herdenkingsmuseum voor de Holocaust vernietigde?

Hetzelfde als de onbeschrijflijke misdaad die Poetin nu pleegt. Het is het resultaat van het verstoppen van de misdaden van Stalin, van de Goelag en het ontkennen van de Holodomor.

Onverwerkt verleden

Toen de Holodomor plaatsvond waren er in Europa geruchten over de massamoord. Maar de Sovjet-Unie nodigde beroemde buitenlandse schrijvers uit, die zich om de tuin lieten leiden, zoals de ’Stalin-Versteher’ Bernard Shaw. Niets aan de hand in Oekraïne, de restaurants zitten vol, getuigde hij.

In die trant gelooft nu het merendeel van het Russische volk de gecensureerde waarheid over de ’speciale operatie’ tegen ’nazi’s’ , zoals tijdens de Holodomor het merendeel geloofde dat koelakken dieven van het volk waren.

De nieuwe genocide in Oekraïne door Rusland is het bewijs van de stelling dat wie het verleden niet verwerkt gedoemd is hem te herhalen. Vele landen hebben de Holodomor erkend als een historisch feit. Nederland en Duitsland niet, waarschijnlijk ter wille van de handelsrelatie met Rusland. Juist in deze benarde dagen zou het op z’n plaats zijn dat eindelijk te doen.

Roel van Duijn is oud-politicus en auteur

Nieuws

menu