Te gast: Verander stadsbieb naar dorpsmodel

Een kind leest een (strip)boek in de bibliotheek. Foto: Archief LC/Wietze Landman

Onder de kop ‘Dorpsbiebs vernieuwen naar Leeuwarder voorbeeld’ bericht de LC van 28 december over plannen van de Stichting bibliotheken Midden-Fryslân. Jaren terug heb ik mij al verbaasd over de concentratie van de bibliotheekvoorzieningen in Leeuwarden. De bereikbaarheid vanuit de buitenwijken werd zodoende erg verslechterd.

Nu wil de bibliotheekdirectie van de Stichting Bibliotheken Midden-Fryslân – min of meer gedwongen door de bezuinigingen van de gemeente Tytsjerksteradiel – het model Leeuwarden naar deze plattelandsgemeente exporteren, met als mogelijk gevolg dat de bibliotheekvestiging in Hurdegaryp moet sluiten, en ook die in Gytsjerk loopt die kans.

De uitspraak van Bart Brouwers, hoogleraar journalistiek aan de RUG, dat de bieb zorgt voor een onmisbare sociale infrastructuur die mensen sterker maakt en dat men daar zuinig op moet zijn, staat haaks op het beleid van het huidige bestuur. Die structuur behoeft een netwerk van voorzieningen die goed bereikbaar zijn. Een concentratie naar grotere eenheden bemoeilijkt die noodzakelijke bereikbaarheid. Vooral het sterk toenemende aantal ouderen onder ons, jeugd en de minder draagkrachtigen zullen veel hinder ondervinden van de grotere afstanden. Ze zullen vaak afhaken.

Nog afgezien van de extra milieubelasting – autoritjes als men al naar de centrale voorziening moet reizen – werkt de handicap van die grotere afstanden niet leesbevorderend. En juist daar moet de komende tijd veel aandacht aan besteed worden. De leesvaardigheid van de Nederlandse jongeren daalt hard, volgens de Stichting Lezen en Schrijven, en roept op tot een leesoffensief. Dit vereist ook een gemakkelijke toegang tot de bibliotheekvoorziening. Terecht merkt de directie op dat een bibliotheek meer is dan een boekenverzameling waaruit men kan kiezen. Toch is het recreatief gebruik van boeken zeer belangrijk voor eenieder. Ook het gemeentelijk cultuurbeleid moet gericht zijn op het versterken van die leesvaardigheid.

Het nu voorgestelde beleid is volgens mij elitair en komt te veel uit de denkbeelden van het huidige directiebestuur, dat te weinig voeling heeft met delen van de doelgroepen. Voorheen was er in de gemeente Tytsjerksteradiel een eigen stichting met een bestuur uit de diverse groepen van de bevolking. Zelf heb ik bestuurlijk leiding mogen geven aan een fusie met de bibliotheken in de gemeenten Leeuwarden en – toen nog – Boarnsterhim. De gedachte was om een stichtingsbestuur te formeren uit de drie gemeenten. Later is blijkbaar besloten om een bestuurlijk model te kiezen van een directeur/bestuurder met een raad ven toezicht. De afstand tot de gebruikers is zo onverantwoord veel groter geworden.

Meer voeling met die gebruikers is noodzakelijk. Wil men het huidige bestuursmodel handhaven, dan zal per vestiging een soort klankbordgroep moeten worden geïnstalleerd, waar alle beleidsvoornemens moeten worden getoetst. Zo’n toetsing geldt ook voor een gemeentebestuur dat bezuinigt zonder voorafgaand overleg met de belanghebbenden. De gemeentelijke bezuinigingen worden ingegeven door het kabinet, dat ter verzachting naar buiten brengt dat het de beurs trekt voor dorpsbibliotheken voor – schrik niet – 3 miljoen euro voor heel Nederland. Schijnheiliger kan niet!

Ik eindig met een uitspraak van schrijver Adriaan van Dis: ‘Lezen maakt ons weerbaar, iets wat de politiek niet meer lijkt te beseffen.’

Oud-voorzitter van de voormalige Stichting Bibliotheek Tietjerksteradeel.

Nieuws

Meest gelezen