Online speurders naar de Capitoolbestorming met succes

In een van de meest geruchtmakende video’s van de Capitoolbestorming in Washington op 6 januari is te zien hoe twaalf personen in camouflagekleding, inclusief helmen en vesten, in militaire formatie door een menigte navigeren richting de ingang van het gebouw. De video ging de hele wereld rond. Wie zijn dit in hemelsnaam, vroegen velen zich af.

Christiaan Triebert.

Christiaan Triebert. FOTO @TRBRTC

Dat waren dus Oath Keepers, een extreemrechtse militie in de Verenigde Staten waarvan leden vaak een achtergrond bij de politie of het leger hebben. Onder hen een 55-jarige voormalig marinier, bijvoorbeeld, maar ook een 38-jarige eigenaresse van een bar in Ohio en een getrouwd stel uit Florida van in de 60. Alle vier zijn inmiddels gearresteerd en aangeklaagd wegens samenzwering voor hun vermeende rol bij de bestorming van het Capitool.

Opmerkelijk is dat hun identiteit niet werd onthuld door FBI-agenten, maar door de Capitol Terrorists Exposers, een obscure groep van anonieme twitteraars die gefascineerd zijn door de video. Ze vonden elkaar in de reacties onder publieke tweets en startten al snel een privégroep op het sociale netwerk om informatie te delen en om niet per ongeluk iemand te ‘doxen’ – het online delen van iemands identiteitsgegevens zonder verdere check. Ja, ze waren er wel op uit identiteiten bloot te leggen, maar wel met enige verantwoording, en dus achter gesloten digitale deuren.

Al snel barstte de twittergroep uit haar voegen en verkaste de groep naar Discord, een chatdienst die voornamelijk populair is onder gamers. Daar kreeg elk mogelijk militielid dat ze probeerden te identificeren een eigen nickname en chatkanaal waar visuele aanwijzingen werden gedeeld.

Zo is er een vrouw die vanwege haar blonde paardenstaart Barbie wordt genoemd. Op haar rugzak is een logo van de University of South Florida te zien, een mogelijk belangrijke aanwijzing, merkt iemand op. Front heet zo omdat hij de groep de trappen op begeleidt. Hij draagt een opvallende zonnebril. Digital krijgt haar naam vanwege haar camouflagepatroon. Op haar helm is de vlag van Ohio geplakt.

Dag en nacht volgt deze groep vrijwillige online speurders de digitale broodkruimels die ze opdiepen uit de talloze foto’s en video’s van de Capitoolbestorming

Dag en nacht volgt deze groep vrijwillige online speurders de digitale broodkruimels die ze opdiepen uit de talloze foto’s en video’s van de Capitoolbestorming. Vaak loopt het op niets uit, maar soms is er een vondst die vol enthousiasme in Discord wordt gedeeld.

Terwijl de speurneuzen de gezichten van Barbie, Front en Digital wel kunnen dromen, kennen ze elkaar alleen via hun anonieme avatars. De leden van dit vrijwilligerscollectief hebben normale banen of studeren. Zo zit er een Amerikaanse directrice van een zorginstelling bij, een Zwitserse PhD-student, een Britse telecom medewerker en, jawel, een oma uit Den Haag die ondertussen met haar kleindochter de laatste TikTok-trends bekijkt.

Vanwege hun dagelijkse werk en de online beerput die je over je heen kunt krijgen, blijft iedereen liever anoniem (maar ik kan je verzekeren dat het echt om een oma uit Den Haag gaat).

Intussen zijn hun bevindingen niet mals. Ze identificeren lid na lid, en spelen de informatie door aan gevestigde media die hun eigen check doen – en vervolgens wereldnieuws publiceren zoals The New Yorker met A Former Marine Stormed the Capitol as Part of a Far Right Militia . Of zoals mijn eigen Visual Investigations Team bij de New York Times met een stuk over hoe de persoonlijke beveiligers van Trumpvertrouweling Roger Stone een paar uur later in het Capitool gespot worden.

Een groep anonieme internetspeurders die, gedreven door passie, als vrijwilligers misstanden aan de kaak probeert te stellen en daarmee wereldnieuws maakt nog voordat de federale politiedienst ze op het spoor is – en dat allemaal met publiekelijk verifieerbaar materiaal. Klinkt het al herkenbaar?

Zeven jaar geleden, in 2014, werd Bellingcat opgericht – ook een groep van anonieme, onbekende twitteraars die baanbrekende bevindingen behaalde aan de hand van digitale openbare informatie, bijvoorbeeld aangaande MH17. En dat allemaal in hun vrije tijd.

Dat collectief, opgericht door de Britse Eliot Higgins, destijds een huisvader tussen twee banen in, introduceerde een nieuwe manier van journalistiek en liet aan een wereldwijd publiek van geïnteresseerden zien hoe iedereen, vanachter een laptop, misstanden aan de kaak kan stellen. Ik was een van die geïnteresseerden en had, zonder Eliot en Bellingcat, niet in New York gezeten.

De naam Bellingcat komt van een oude fabel over een groep van muizen die zichzelf wil beschermen door een bel rondom de nek van een kat te hangen. Niet de makkelijkste taak. Om de opdracht te laten slagen moeten ze samenwerken. ‘En dat is het’, schrijft Eliot in zijn onlangs verschenen boek Wij zijn Bellingcat. ‘Onze naam en onze missie: de kat een bel aanbinden, belling the cat.’

Toen ik zag wat de Capitol Terrorists Exposers op Discord meldden, en ontdekte hoe ze daar al hun vrije tijd besteden aan het uitpluizen van wat voor rol een extreemrechtse paramilitaire organisatie speelde tijdens 6/1, zoals sommige Amerikanen de Capitoolbestorming noemen, dacht ik meteen aan de muizen en de kat.

De geest is uit de fles. Bellingcat legde de basis maar de Capitol Terrorists Exposers zijn vast niet de laatste collectieve speurders met een missie. Open-source investigation is niet meer tegen te houden.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie
Instagram
Column