Nieuw kabinet, erken eindelijk dat goed cultuuronderwijs onmisbaar is. Denk verder dan één beleidsperiode, investeer ruimhartig en breng de vakdocent terug

‘Muziekonderwijs betekent ook structureel onderwijs krijgen van een bezielde vakdocent.’

Er is meer verdieping nodig in het cultuuronderwijs. Het is zaak voor een nieuw kabinet om daar eindelijk eens langdurige afspraken over te maken.

Als burgers met belangstelling voor de formatietijd, als moeder met de beste wensen voor de toekomst van haar kind en als overtuigd kunstenaar hoop ik dat politici en beleidsmakers de noodzaak van goed cultuuronderwijs inzien en uitgebreider verwoorden in het nieuwe regeerakkoord.

Dat ze geen kortlopende regelingen van twee jaar bepleiten, zoals nu op de planning staan, maar langdurige afspraken die verder reiken dan één beleidsperiode. En dat ze daarin ruimhartig investeren.

Cultuuronderwijs bestaat niet uit kortstondig consumeren. Het betekent verdieping bieden aan kinderen, een hele basisschoolperiode lang. Concreet betekent beter cultuuronderwijs: een landelijke structuur maken waarin vakdocenten de weg terugvinden naar het onderwijs.

Geïnspireerd begeleide ontmoetingen

Kwalitatief cultuuronderwijs is onderwijs in en deelname aan theater, beeldende kunst, dans, muziek en literatuur. Het is ook geïnspireerd begeleide ontmoetingen met grensverleggende kunst uit heden en verleden in kunstencentra.

Neem bijvoorbeeld muziekonderwijs. Dat bestaat niet enkel uit een jaarlijks bezoek aan een symfonieorkest, maar betekent ook structureel – in groepen en individueel – onderwijs krijgen van een bezielde vakdocent, uitleg krijgen over de muzikale taal, jezelf leren uiten en leren uitdrukken op een instrument, je begeven in de sociale structuur van samenspel met ensembles en zelfs verantwoordelijkheid leren dragen voor een waardevol instrument.

Voor de komst van corona vlogen commerciële bedrijven regelmatig musici in om op goedbetaalde seminars werknemers te inspireren over de sociale werking van orkesten, het democratische samenwerken van een strijkkwartet, of hoe een solist als een topsporter het beste uit zichzelf haalt. Het is zot dat deze waardevolle facetten van persoonlijke ontwikkeling niet al op de basisschool worden aangeleerd.

Persoonlijk leiderschap

En nu worden musici ietwat geforceerd gepresenteerd als voorbeeld voor persoonlijk leiderschap, momenteel een populair onderwerp bij bedrijven, op zoek naar verdieping, zelfkennis en zingeving.

Goed cultuuronderwijs zal het reguliere curriculum op scholen niet in de weg staan, maar juist versterken. Wetenschappelijk staat al lang vast dat kunst en creatieve vakken doorslaggevend zijn voor een stimulerende cognitieve en emotionele ontwikkeling. Ze ondersteunen de verbeelding, creatie, eigenheid en zelfkennis. Het kind leert beter luisteren en aandachtiger kijken, op hoog niveau samenwerken met andere kinderen en intelligent communiceren. Het kind leert ook schoonheid zien en het bewustzijn daarvan gaat een leven lang mee.

Oefenen en studie moeten dagelijks onderdeel zijn van het lesprogramma. Vakdocenten en schooldocenten versterken elkaar en bieden onderwijs met aandacht en ruimte.

De wereld open en creatief benaderen

Jezelf ontwikkelen, daar trots op zijn, en tegelijkertijd de wereld om je heen open en creatief benaderen: dat zijn kwaliteiten waarover de Britse auteur Ken Robinson vertelt in zijn 70 miljoen keer bekeken TED-talk . Hij stelt dat ons huidige onderwijssysteem gebaseerd is op de kansen die de industriële revolutie in de negentiende eeuw bood.

Nu, bijna twee eeuwen later, staan wij voor nieuwe uitdagingen. Zorg dat je kind zich ontwikkelt via creativiteit, is zijn boodschap: omarm de rijkdom van het menselijk vermogen. Tenslotte, kunst en cultuur is ook maatschappijleer. Breng dat in het lesprogramma van de jongste schoolgangers, dan geef je mee dat cultuur een integraal onderdeel van leven is. Makkelijker kan ik het niet uitleggen.

En als er deze zomer inderdaad een langdurige cultuuronderwijsregeling in het regeerakkoord verwoord wordt, dan hebben we over twintig jaar geweldig opgeleide volwassenen én verjongd publiek voor een cultuursector in Nederland die daarnaar snakt, na veertig jaar cultuurloos onderwijs.

Kwaliteit van leven

Dat nieuwe publiek is een onmisbaar onderdeel van een sector die bijna 4 procent van onze economie behelst, een sector die Nederland kwaliteit van leven geeft en het een plezierig land maakt om in te wonen.

Daria van den Bercken is pianist en initiatiefnemer van de Piano Biënnale, een platform voor musici die buiten gebaande paden willen treden om een nieuw en groter publiek te bereiken voor pianomuziek. Dit stuk verscheen eerder in Trouw .

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie
Opinie