Laat samenleving in windwinsten delen | opinie

‘De 89 turbines in het IJsselmeer malen megawinsten.’ FOTO SIMON BLEEKER

Windpark Fryslân is een goudmijn voor de aandeelhouders. Maar nu is het moment om Friese consumenten daarvan mee te laten profiteren.

Energieprijzen rijzen de pan uit. Dat stelt huishoudens en bedrijven meer en meer voor financiële problemen. Voor energieproducenten is het daarentegen een groot financieel feest. Zo ook voor Windpark Fryslân (WPF). De 89 turbines in het IJsselmeer malen megawinsten in de geldbuidels van de aandeelhouders, twee families uit de Noordoostpolder, samen goed voor 85 procent van de aandelen, en de provincie Fryslân, die in het bezit is van de resterende 15 procent.

Om groene energieprojecten winstgevend te maken, is er de SDE++-subsidie, nodig om het verschil tussen kosten en opbrengsten te overbruggen. Bij de toekenning van die subsidie aan WPF in 2017 was de kale marktprijs van stroom ongeveer 4 cent per kilowattuur (kWh). WPF vroeg en kreeg uit SDE-pot een aanvulling tot 9,5 cent, daarmee voor vijftien jaar verzekerd van een winstgevende exploitatie.

Financieel feest?

So far so good? Nou, eigenlijk niet, want de toen verstrekte aanvulling leidt, los van de huidige prijsexplosie, al tot oversubsidiëring. Uit de schaarse cijfers die provincie en WPF verstrekken, hebben wij kunnen opmaken dat onder ‘normale’ omstandigheden die 9,5 cent al een jaarlijkse winst van meer dan 30 miljoen euro oplevert bij een omzet van 150 miljoen. Heel riant dus. Tekenend is dat in dezelfde subsidiecategorie in 2021 aan nieuwe projecten nog maar een SDE-aanvulling tot maximaal 6 cent werd verstrekt.

Maar nu begint het financiële feest, dat in maatschappelijk opzicht eerder een drama moet heten. In 2022, het eerste jaar dat het windpark volledig operationeel is, levert een kilowattuur behoorlijk meer op dan die 9,5 cent. De marktprijs overstijgt ruimschoots het subsidietarief.

Een opbrengst van 15 of 20 cent per kWh lijkt op dit moment een voorzichtige aanname, maar leidt al wel tot een enorme extra winst in de orde van 75 tot 150 miljoen per jaar. Waarvan dan 15 miljoen in de kassa van provincie vloeit en 85 procent in de zakken van de families. Absurde cijfers.

Fraaie belofte

Maar moet dan niet bedacht worden dat ondernemingen het ene jaar flinke winst kunnen maken en in andere jaren tegen zware verliezen kunnen aanlopen? In dit geval niet: als de stroomprijs keldert, is er weer het vangnet van 9,5 cent uit de SDE-pot.

Een bedrijf dat daarnaast ook nog eens ondersteund en beschermd is door de achtergestelde lening van de provincie (80 miljoen) zou niet met de nu te verwachten woekerwinsten mogen weglopen.

‘Fan en foar Fryslân’ is de WPF-slogan waarmee de initiatiefnemers de provincie hebben gepaaid om geld in het project stoppen en waarmee het windpark zichzelf op de pr-kaart zet. Het is nú het moment om die fraaie belofte in daden om te zetten. Bijvoorbeeld door consumenten in Fryslân via Eneco tegen flinke kortingen stroom aan te bieden.

Eneco, grootafnemer van WPF, heeft aangekondigd burgers van Fryslân eenmalig een mooi energiecontract te bieden. Maar toen de prijzen stegen , stelde Eneco die actie juist uit. Juist nu is er behoefte aan, zouden wij denken. Een flinke schep uit de overwinsten van WPF kan daarbij helpen.

WOB-verzoeken

Benieuwd zijn wij ook naar de vormgeving van de burgerparticipatie die nog dit jaar zou moeten starten. Hoe komt de prospectus er uit te zien, welke rendementen worden in het vooruitzicht gesteld? Wordt dan ook vermeld hoe fatsoenlijk toezicht door de RvC is verzekerd? Nu is er in dat comité bij voortduring sprake is van bestuurlijk geharrewar. Al sinds de oprichting van de Holding is de voorzitterszetel vacant.

Leuk voor een select groepje obligatiehouders, die burgerparticipatie, maar zie er beter van af en deel de winst van het park breder met de inwoners van Fryslân. Door onder te duiken in een familie-BV hult provincie Fryslân zich in stilzwijgen over de financiën van Windpark Fryslân. Door middel van WOB-verzoeken hebben wij onder andere boven tafel proberen te krijgen wat nu eigenlijk de inbreng van de families is in het eigen vermogen. Tevergeefs. Dat inzicht is belangrijk om de winsten in het juiste perspectief te plaatsen.

Door zoek- en plakwerk in de wél openbare documenten menen wij dat de cijfers en bedragen hierboven de werkelijkheid dicht benaderen. Mocht dat niet zo zijn, dan roepen wij de provincie op nu eindelijk eens te vertellen hoe het dan wél zit. Dat lijkt ons deel uit te maken van de informatieplicht van de provincie als publiek bestuursorgaan.

Verkoop van aandelen

Als de provincie, met de zeer beperkte zeggenschap binnen WPF, er niet in slaagt de overwinsten op een fatsoenlijke manier met de Friese samenleving te delen, is verkoop van de aandelen naar onze mening sterk aan te bevelen. Met de opbrengst kunnen dezelfde beleidsdoelen worden bekostigd als met de gestage stroom aan rente en dividend.

Bovendien is de provincie dan niet langer enerzijds aandeelhouder met een financieel belang en anderzijds toezichthouder inzake milieu- en natuurbelangen. Waar het nota bene een groot industrieel project in een Natura 2000-gebied betreft. Die knellende dubbele pet kan de provincie dan afzetten.

Jan Ploeg is oud-gedeputeerde (CDA). Jouke van der Zee is oud-Statenlid (PvdA).

Nieuws

menu