'Kutland'

Als journalist kom je overal. Deze week stond ik in Tynje tussen boze boeren, loonwerkers en adrenalinejunks.

Jantien de Boer.

Jantien de Boer. FOTO NIELS WESTRA

,,Mwa nou nee, ik ben zelf niet boer. Maar door corona zijn alle evenementen en festivals afgelast’’, zei een adrenalineliefhebber.

,,Echt?’’, vroeg ik. Voor je het weet word je immers voor de gek gehouden en krijg je daarna als vertegenwoordiger van de ‘leugenachtige main stream media’ een knallend pak voor je broek.

Maar de man, ringetje in zijn oor en een sigarenstompje tussen sterke, groezelige vingers, knikte trouwhartig. Hij zocht gewoon saamhorigheid.

Toch waren er ook heus echte boeren. Een jonge melkveehouder met honderd koeien uit Terwispel, ergerde zich aan ,,burgerjonkjes met pilsjes’’ die voor de lol naar de protesten toe komen en ook nog eens op televisie hun verhaal mogen doen.

De twintiger vond dat Nederland een ‘kutland’ was geworden. Laatst nog was hij op een verjaardagsfeestje waar hij verbaal in de tang werd genomen door drie andere feestvierders. Uit alle macht probeerde hij het boerenstandpunt uit te leggen maar hij werd min of meer verpletterd. Dagenlang nog was hij er stil van geweest.

Ik keek om me heen, naar druk pratende jongens die opvallend vaak rookten. Naar jonge vrouwen ook, die er meestal zwijgend naast stonden. En de volgende ochtend las ik de nieuwste Monitor Integriteit en Veiligheid over agressie en geweld tegen ‘politieke ambtsdragers’ bij gemeentes, provincies en waterschappen.

De afgelopen zes jaar is het tal bedreigingen en intimidaties gegroeid. Vooral op sociale media gaat het mis. Opvallend is bovendien dat er de afgelopen twee jaar veel meer agressie en geweld was tegen de waterschappen en de provincies. Volgens de opstellers van het rapport kwam dat vooral door de stikstofcrisis en de boerenprotesten.

In de monitor wordt een waterschapvergadering beschreven die door ongeveer driehonderd kwaaie boeren op trekkers werd bezocht. Lang niet iedereen paste in het gebouw waardoor er nogal wat duw- en trekwerk aan te pas kwam om ze buiten te houden. ‘Voor de politie was de situatie moeilijk beheersbaar’, zo staat te lezen.

En in de periode erna kregen sommige functionarissen persoonsbescherming en liepen ambtenaren die boeren in het veld tegenkomen soms op eieren. ‘Veilig zijn betekende niet noodzakelijk dat men zich ook veilig voelde’.

Eerlijk gezegd word ik er niet boos maar vooral verdrietig van. Als je uit angst voor je achterban decennialang onder de radar en met de kaasschaaf een complex systeem probeert te veranderen, oogst je wanhoop. Als je niet eerlijk bent over de verandering die nodig is, oogst je woede. Als je met meel in de mond spreekt en heikele onderwerpen toedekt, krijgen populisten de wind mee en ontploft het debat.

‘Een les die het waterschap heeft getrokken is de communicatie open te houden’, schrijven de onderzoekers.

Ja dûh.

Als je knopen wilt doorhakken zul je inderdaad moeten praten. En praten. En praten. Maar daarna moet je een koers uitstippelen. Een ferme graag. Voor dertig jaar. Zodat iedereen in dit ‘kutland’ weet waar-ie aan toe is.

En daarna weer lief kan worden. Ik kan alvast niet wachten.

jantien.de.boer@lc.nl

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie
Column