Jantien: Verrot

Machteloos, dat is het woord, zegt Sible Jorna uit Dronryp. Hij heeft 46 koeien en in zijn oude greppeltjesland zoemen de insecten en broeden de weidevogels.

Jantien de Boer.

Jantien de Boer.

Ploegen doet hij nooit want ploegen is de pest voor de bodem. Wijzend naar de landerijen: ,,Hier ligt teeltaarde van honderden jaren terug.’’

Sible Jorna is zuinig op zijn grasland, maar het systeem zit tegen. Het systeem werkt grote boerderijen in de hand, met snelgroeiende raaigrasweilanden en supersonische melkkoeien die modern gras, en maïs en krachtvoer vreten om zo goedkoop mogelijk liters en liters melk te kunnen produceren.

Het is een model van steeds groter en steeds meer, zegt Sible. ,,Het is verrot.’’ Veel melkveehouders mogen dan denken dat ze eigen baas zijn, maar dat is allang niet meer zo. ,,Ze zijn arbeiders voor het systeem.’’

Met een priemende wijsvinger: ,,Zo is het.’’

Sible heeft een grupstal. In het bûthús, het stalgedeelte, staan de koeien ’s winters met hun kop naar de muur. De rest van het jaar zijn ze buiten. En deze week las Sible dat de Nederlandse Zuivel Organisatie in de toekomst geen melk meer wil afnemen van grupstalboeren.

Sibbe bitter: ,,De consument wil het zo, zegt Friesland Campina.’’ Nou hij gelooft er niks van. De consument wil vogels, insecten, bloemen en koeien in de wei. De consument wil melk van dames met hoorns en gezonde poten.

Koeien in een grupstal hebben in tegenstelling tot dieren uit een ligboxstal nooit pootproblemen omdat ze niet in vloeibare drijfmest staan.

In de grupstal wordt de poep en de pies van de dieren gescheiden waardoor Sible ruige mest over zijn land kan uitrijden, de ideale voedingsbodem voor insecten en wormen en vogels.

En nu zouden grupstallen dieronvriendelijk zijn? Nonsens, zegt Sible. ,,Soms ben ik bang dat alles kapotgaat. Dat we straks geen enkele vogel meer horen.’’ Want het systeem van groter en meer dendert die kant op.

Deze week bleek uit groot wetenschappelijk onderzoek dat ons ecosysteem instort. De hoeveelheid insecten in een onderzoeksgebied in Duitsland is de afgelopen 25 jaar met 75 procent afgenomen en er is geen reden om aan te nemen dat het hier anders is. Hoofdverdachte nummer 1 is de intensieve landbouw.

Sible en ik staan bij de voorgevel van de boerderij en turen omhoog. Hij leest voor: ‘Door de tweelingbroers Bauke en Wiebe Jorna oud vier jaren is den 14 juli 1914 de eerste steen gelegd’. Bauke en Wiebe, zijn vader en zijn oom.

Hij is trots. Zijn percelen zijn oases, omgeven door doodstil gladgestreken met mest geïnjecteerd productieland. Maar denk niet dat hij ook maar een stuiver subsidie ontvangt. ,,Het systeem stimuleert niet. Het valt ons aan.’’ Daarom vraagt hij om hulp. ,,We moeten iemand van kaliber hebben.’’

De Land en Tuinbouw Organisatie? Hij lacht grimmig. De LTO vertegenwoordigt de intensieve bedrijven. Gedeputeerde Johannes Kramer dan, zeg ik. Sible schudt zijn hoofd: ,,Het moet echt iemand van kaliber zijn.’’ Want hij voelt zich machteloos. En wij, met hem, hebben alles te verliezen.

jantien.de.boer@lc.nl

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie
Column