Hoe verbeten mogen de overheidsdiensten op jacht naar fraudeurs met coronasteun?

Toen corona uitbrak, tuigde het kabinet in grote haast steunpakketten op. Al na een paar weken gingen de geldsluizen ruimhartig open, op dat moment ongehinderd door controle. Dat moest achteraf gebeuren. Dat achteraf, daar zijn we nu aan toe.

FOTO

FOTO ANP

Hoe verbeten mogen de overheidsdiensten op jacht naar fraudeurs? In de discussie zijn grofweg twee kampen te onderscheiden. Aan de ene kant zijn er de rekkelijken die, nog steeds onthutst door de toeslagenaffaire, pleiten voor terughoudendheid. ‘Láát er een paar Handige Harry’s doorglippen, alles beter dan honderd onschuldigen die door algoritmes in het ongeluk worden gestort.’ Aan de andere kant zijn er de preciezen. Zij achten afrekenen een normaal principe van onze rechtsstaat. ‘Controle scheidt de bokken van de schapen.’

Dat er gefraudeerd is, is inmiddels wel duidelijk. Begin deze maand legde de uitvoeringsorganisatie RVO bij vierhonderd bedrijven beslag op banktegoeden en bezittingen. Ze worden verdacht van TVL-fraude, gesjoemel met de regeling voor een tegemoetkoming in vaste lasten.

Het is wachten op soortgelijke acties bij de populaire NOW-regeling. Uitkeringsinstantie UWV ontwaarde al 1400 gevallen van cijfermanipulatie om deze loonsubsidie binnen te hengelen. Accountantsbureaus spreken inmiddels van ‘topjes van de ijsberg’. Dat zal moeten blijken. We komen dat alleen te weten door adequate controle.

Precies daar zit verontrustend veel onzekerheid. Zijn de uitvoeringsdiensten, en met name de Belastingdienst, nog wel in staat om hun controlerende taak naar behoren uit te voeren? Gedreven en met kennis van zaken? Durven ze nog wel, nu ze te boek staan als hardvochtig en vooringenomen? Of zijn ze te zeer gekleineerd door de Haagse politiek, te uitgeknepen ook?

‘Laat maar waaien’ is een gevaarlijke houding

Dat laatste, meent Thomas Sanders, advocaat en handhavingsspecialist. In het Financieele Dagblad van zaterdag beschrijft hij ‘een politieke wind waardoor het niet bepaald bon ton is om over oneigenlijk gebruik van algemene middelen te praten’. Daar waar het over rechtmatigheid zou moeten gaan.

Kwaadwillenden weten daar wel raad mee. Die wagen het er op, aldus Dato Steenhuis in hetzelfde artikel. De oud-procureur-generaal van het Gerechtshof in Leeuwarden schreef vorig jaar een boek over de gevolgen van niet-handhaving en noemt de huidige situatie ‘gevaarlijk’.

Steenhuis heeft gelijk. Goed functionerende overheidsdiensten spelen een cruciale rol in de democratische rechtsstaat. Een Belastingdienst die geen geld durft terug te vorderen, trekt een lange neus naar goedwillende burgers en bedrijven. Zo’n dienst nodigt uit tot spelbederf.

Heldere regels hebben we nodig. En rechtvaardige handhavers, geen angstige. Als daarvoor nodig is dat het kabinet extra capaciteit en middelen vrijmaakt, moet dat gebeuren.

Het commentaar is een dagelijkse rubriek waarin de Leeuwarder Courant reageert op actuele ontwikkelingen. Reageren? Gebruik de reactiemogelijkheid onder dit artikel of mail naar commentaar@lc.nl .

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie
Commentaar