EU hoort niet bij VS en Rusland aan tafel

Minister van Buitenlandse Zaken Wopke Hoekstra tijdens zijn ontmoeting met de buitenlandchef van de EU Josep Borrell. FOTO ANP/JONAS ROOSENS

Begin deze maand bezocht Josep Borrell, de Hoge Vertegenwoordiger voor buitenlandbeleid van de Europese Unie, het oorlogsfront in het oosten van Oekraïne.

Na afloop stond hij de verzamelde internationale pers te woord. Borrell verklaarde dat verdere agressie van Rusland tegen Oekraïne, ‘massive consequences and severe costs’ zou hebben. Vrij vertaald: enorme gevolgen en hoge kosten. Voor Rusland welteverstaan. Als het gaat om de veiligheid van Europa, vervolgde de topdiplomaat, hoort Europa ook ‘aan tafel’ te zitten.

Hiermee doelde Borrell op de gesprekken tussen Amerika en Rusland in Genève, over maar zonder Europa en Oekraïne. Een week later herhaalde kersvers minister van Buitenlandse Zaken Wopke Hoekstra de oproep van Borrell. Als het gaat om Europa’s veiligheid, moet Europa aan tafel.

Nederland en een groot deel van Europa hebben de eigen veiligheid echter lang geleden uitbesteed aan Amerika. Dus anders dan Borrell en Hoekstra menen, is het helemaal niet vanzelfsprekend dat Europa aan tafel zit bij besprekingen over Europese veiligheid. Dat is iets tussen agressor en verdediger.

Rücksichtslos bezuinigd

Europese landen schroeven de laatste jaren, aangespoord door Poetins agressieve buitenlandbeleid en militaire interventies, de defensieuitgaven op. Maar dit doen zij na tientallen jaren van rücksichtslose bezuinigingen, die de inzetbaarheid van de Nederlandse en talloze andere Europese krijgsmachten sterk hebben beperkt. Het is goed dat definitief gebroken wordt met die bezuinigingstrend, maar de schade is nog lang niet hersteld.

Logisch gevolg van het uitkleden van het Europese militaire apparaat is dat de veiligheid van Europa steeds afhankelijker van Amerika is geworden. In Nederland is dit zelfs officieel beleid geworden. In talloze beleidsstukken van opeenvolgende regeringen valt te lezen dat de ‘NAVO de hoeksteen is van het Nederlandse veiligheidsbeleid’. Aangezien de NAVO niets is zonder Amerika, kun je dezelfde zin lezen als ‘Amerika is de hoeksteen van het Nederlandse veiligheidsbeleid’.

EU laat kans op kans liggen

Maar gelukkig beschikken staten over meer dan alleen militaire machtsmiddelen. Een misschien even sterk middel is de economie. Op dat gebied is de EU dan wel weer een wereldmacht. Met goed gerichte, harde economische sancties kan de EU Rusland daadwerkelijk pijn doen. Concrete sancties publiekelijk in het vooruitzicht stellen, zou een goede eerste stap zijn om Rusland ervan te weerhouden Oekraïne binnen te vallen. Amerika heeft de EU hiervoor alle tijd en ruimte gegeven, maar die laat het weer afweten. Het is nog steeds een raadsel wat de EU bedoelt met ‘massive consequences’ of ‘severe costs’.

Ze moeten in Washington zo af en toe wanhopig worden van het gebrek aan daadkracht in Europa. Ten langen leste heeft Amerika het maar weer zelf gedaan. Via diplomatieke kanalen werd gelekt dat er gedacht wordt aan het uitsluiten van Russische financiële instellingen uit het wereldwijde betalingsverkeer, een exportverbod van Amerikaanse goederen naar Rusland en bewapening van Oekraïense strijdkrachten in door Rusland bezet gebied.

De EU laat kans op kans liggen om een geopolitieke rol van betekenis te spelen. Borrell en Hoekstra moeten beseffen dat als de EU aan tafel wil, ze ook eens iets op tafel moet leggen.

Hugo Vijver uit Voorburg is publicist.

Nieuws

Meest gelezen