De politiek is dood, lang leve de burger! De politiek zal hulp moeten vragen van burgers om de crises op te lossen | opinie

'Investeer nu in directe democratie. Op nationaal niveau en in provincies en gemeenten.' FOTO SHUTTERSTOCK

Het vertrouwen in de politiek is gehalveerd, maar vertrouwen in de democratie is er nog volop. Daar ligt een kans.

Het klimaatvraagstuk, energiearmoede, de vastgelopen woningmarkt, de werkdruk in de gezondheidszorg, aardbevingen in Groningen, de spanning op de arbeidsmarkt. De crises in Nederland stapelen zich op en zijn allemaal het directe gevolg van een gebrek aan politiek leiderschap.

De Haagse politiek komt niet verder dan het nemen van ad hoc maatregelen en het roepen dat het zo echt niet langer kan, terwijl ze elkaar ondertussen vliegen afvangen.

Decennia aan ‘pleister-plak-strategie’ van alle betrokken partijen, met een overheid die geen regie pakte, brengen nu niet alleen een kabinet in crisissfeer maar nog erger: de politiek splijt de samenleving tot op het bot.

Dood als een pier

Van die politiek hoeven we dan ook geen oplossingen meer te verwachten: zo dood als een pier. De politieke werkelijkheid staat lichtjaren af van de dagelijkse realiteit van burgers. En dat zeggen we met grote pijn in het hart.

Samen zijn we al meer dan een halve eeuw lid van twee verschillende politieke partijen. Waar dat ooit voor ons vanzelfsprekend was, is het steeds vaker een steentje in onze schoen. Ons vertrouwen ebt weg. En dat geldt, volgens het Sociaal Cultureel Planbureau, inmiddels voor de helft van alle Nederlanders. In een onderzoek dat zij recentelijk presenteerde, heeft de helft van de Nederlanders onvoldoende vertrouwen in de politiek. De helft!

Het goede nieuws is dat een zeer ruime meerderheid nog wel vertrouwen heeft in de democratie. En dan vooral in vrije verkiezingen en de vrijheid van meningsuiting. Daarin ligt wat ons betreft dan ook de sleutel tot het oplossen van de crisis en het vastlopen van ons politieke systeem.

Burgerraden

De politiek zal hulp moeten vragen van burgers om de crises op te lossen. Een democratische innovatie die lef vraagt en goed kan helpen. In landen om ons heen praten en beslissen burgers mee in zogenaamde ‘burgerberaden’. In een burgerberaad buigt een gelote groep burgers zich over een ingewikkeld maatschappelijk probleem.

Daarbij krijgen ze alle hulp die ze nodig hebben. Want het zijn natuurlijk net zomin deskundigen als politici dat zijn. Ze laten zich informeren door experts en ervaringsdeskundigen en gaan met elkaar op zoek naar oplossingen die het maatschappelijk welzijn dienen. Dat doen ze door zich te beraden en onderling te overleggen wat de beste oplossing is.

Eva Rovers geeft in haar boek Nu is het aan ons – oproep tot echte democratie vele voorbeelden van over de hele wereld waarbij burgerraden succesvol zijn geweest. Binnen enkele maanden en op basis van zeer brede eensgezindheid ontstond gedragen beleid. Mede om die reden pleitte voormalig nationaal ombudsman Alex Brenninkmeijer hier vorig jaar ook al voor. De oplossingen waar burgerberaden mee komen, kunnen vervolgens door de volksvertegenwoordiging worden overgenomen en omgezet in wetgeving. Al dan niet na een referendum.

Investeer in directe democratie

Dat een groep burgers die samen een goede afspiegeling vormen van de samenleving hiertoe in staat is, is niet verwonderlijk. Zij zijn onafhankelijk, spreken niet namens een politieke partij, hoeven zich niet aan partijdiscipline te houden en houden zich niet bezig met het winnen van verkiezingen. Ze richten zich op het bredere gemeenschappelijke belang en de langere termijn. Natuurlijk valt er nog veel te leren. Het vraagt oefening en tijd om deze directe vorm van democratie goed in de vingers te krijgen. Maar gelukkig kunnen we daarbij gebruik maken van de vele ervaringen in andere landen.

Onze oproep aan de politiek: start direct met burgerraden en vraag hen te helpen de crises op te lossen. Investeer nu in directe democratie. Op nationaal niveau en in provincies en gemeenten. Een nieuwe bestuurscultuur vraagt om een overheid die er blijk van geeft écht nieuwsgierig te zijn naar waar burgers zich zorgen over maken, geïnteresseerd te zijn in wat ze belangrijk vinden, betrokken te zijn bij waar ze behoefte aan hebben. Geef daarom als politiek het vertrouwen aan het gezonde verstand van de burger. Aan ons allemaal. In de hoop dat we dan ook de politiek weer gaan vertrouwen.

Klaas Jan Noorman is ruim 30 jaar lid van de PvdA en Marc Jager is bijna 30 jaar lid van het CDA.

Nieuws

menu