De koning is hier geen eindbaas: of Willem-Alexander naar het WK in Qatar gaat is aan Rutte en de ministerraad | opinie

Koning Willem-Alexander tijdens zijn bezoek aan een boerderij in Terschuur. Foto: ANP

In de discussie over het wereldkampioenschap voetbal in Qatar komt het punt aan de orde of de koning daar wel of niet naar toe zal gaan. Het gaat daarbij om de vraag hoe ver ons elftal komt en hoe het dan staat met de publieke opinie.

De koning sprak uit dat hij zijn ,,persoonlijke gevoelens’’ laat meewegen. Terecht merkt Bearn Bilker op dat hij zich met deze uitspraak op een politiek hellend vlak begeeft ( LC 8 november).

Artikel 42 van de Grondwet zegt: ‘De regering wordt gevormd door de koning en de ministers.’ Zo staat het er pas sinds 1983 bij de gehele herziening van de Grondwet. In geen van de andere Europese monarchieën is dat ook zo geregeld. In die landen blijft de koning erbuiten en volstaat de ministeriële verantwoordelijkheid.

De herziening van 1983 wilde de bestaande praktijk vastleggen. De ministers vormen tezamen de ministerraad. Ter verduidelijking van artikel 42 werd in artikel 45 toegevoegd ‘dat de ministerraad beraadslaagt en besluit over het algemene regeringsbeleid’.

Tragiek

De tragiek van deze ‘verbetering’ is dat ze ook tot misverstanden kan leiden. Duidelijk staat beschreven dat de koning geen politieke macht heeft. Maar soms wordt die hem wel toegedicht. Van Geert Wilders is de opmerking uit 2007 dat ,,de koning als een haas uit de regering’’ moest. Maar daarmee is de ministeriële verantwoordelijkheid nog niet verdwenen.

Koning Willem-Alexander bracht onlangs een bezoek aan een agrarisch bedrijf in Terschuur. Hij liet zich uitgebreid inlichten over oplossingen voor boeren die misschien zouden moeten stoppen. Hij toonde begrip voor de nood van zeven jonge boeren, van wie sommigen ,,uit pure wanhoop’’ aan acties hadden deelgenomen.

Bart Kemp van boerenactiegroep Agractie noemde de koning ,,de eindbaas van het kabinet, alle hoop is op u gevestigd’’. Hij hoopt dat Willem-Alexander zal bijdragen aan spoed in het stikstofdossier. ,,Het lijkt erop nu op dat het kabinet hier en daar wat adviezen van Johan Remkes oppikt en de rest laat liggen. Dat is geen oplossing voor boeren die als sinds 2019 te maken hebben met een opeenstapeling van problemen.’’

Lange lijst

Kemp hoopt dat de koning dit standpunt duidelijk uitdraagt. Na afloop van het bezoek ontving de koning een lange lijst van zorgen. Hij zegde toe daarover te gaan praten met de bestuurders in Den Haag.

Dat gesprek zal in ieder geval plaatsvinden in het wekelijkse overleg van de minister-president met de koning. De inhoud van dat gesprek kennen we niet. Willem-Alexander zal het stikstofdossier zeker aan de orde stellen. Maar uiteindelijk is niet hij maar de Tweede Kamer de eindbaas van het kabinet.

In dat wekelijks overleg zal ook, wanneer daar aanleiding toe is, aan de orde komen wie naar een halve finale of finale van het WK voetbal gaat. Minister Conny Helder van sport gaat in elk geval naar een WK-wedstrijd.

De keuze of de koning of de minister-president naar een wedstrijd gaat, is alleen aan de ministerraad en de minister-president. De wedstrijd is een kijkspel, maar ook gewoon werk, voor wie er heen moet gaan. Het is nog niet zo ver. Je weet niet hoe de bal rolt.

Nieuws

menu