Intimidatie van journalistiek bedreigt uiteindelijk de eigen vrijheid

Willem Groeneveld in 2019, toen er stenen door de ramen van zijn woning werden gegooid. Foto Peter Wassing

Het is inzichtelijk (en confronterend) om te scrollen door de Twitter-tijdlijn van Thomas Bruning, de secretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten. Er staan berichten over geweld tegen journalisten in politiestaten, dictaturen en dubieuze regimes.

De post over de Maltese overheid die verantwoordelijk wordt gehouden voor de dodelijke aanslag op de journaliste Daphne Caruana Galizia staat tussen een pleidooi om Afghaanse verslaggevers visa te geven zodat ze hun gewelddadige land kunnen ontvluchten, de moed van vrouwelijke journalisten in Kabul en de vermissing van een hoofdredacteur in Wit-Rusland.

En dan, op 19 augustus: ‘Een nieuwe escalatie van geweld tegen collega Willem Groeneveld. Ongelofelijk, dit had zo verschrikkelijk kunnen aflopen.’ Een maand eerder, op 15 juli: ‘Journalist én onvermoeibaar strijder voor rechtvaardigheid. Voor velen een voorbeeld. Peter R. de Vries overleden na aanslag.’ Natuurlijk is het onzinnig om Nederland op één lijn te stellen met Wit-Rusland of Afghanistan. Maar het mag duidelijk zijn dat de intimidatie van journalisten steeds normaler lijkt te worden.

Willem Groeneveld is de onverschrokken kracht achter het Groninger stadsblog Sikkom. Gedreven door zijn strijd tegen onrechtvaardigheid publiceert hij regelmatig berichten waar mensen of groepen - zacht gezegd - niet op zitten te wachten, of het nu gaat om huisjesmelkers, bezorgdiensten of tegenstanders van het coronabeleid. In de nacht van woensdag op donderdag werd er een molotovcocktail bij het huis van hem en zijn vriendin naar binnen gegooid. Gelukkig waren ze er snel bij en konden ze het vuur doven. In een portiekflat waar ook andere mensen wonen, had het inderdaad heel anders en dramatischer kunnen aflopen. Het optreden van de autoriteiten was kordaat. Twee verdachten werden snel opgepakt dankzij duidelijke camerabeelden.

De recente aanslagen op journalisten zijn schokkend. Terecht maakte minister Ferd Grapperhaus van Justitie en Veiligheid duidelijk dat journalistiek in een vrije rechtsstaat onmisbaar is. Veel intimidatie van journalisten is vaak subtieler en alledaagser maar net zo hinderlijk. Denk aan de overheid die opgevraagde informatie niet beschikbaar stelt of weglakt. Denk aan het leger communicatiespecialisten en voorlichters die vaak maar één doel hebben en dat is om de journalist weg te houden van informatie. Denk aan heethoofdige types die onnadenkend allerlei doodswensen op sociale media slingeren. Denk aan populistische politici die de pers wegzetten als leugenachtig. Ook dat is ondermijnend.

Tegelijkertijd zou het de opdracht van de media moeten zijn om vaker de nuance te zoeken in plaats van te polariseren. Maar bovenal moeten journalisten de ruimte hebben om op basis van feiten verslag te doen van wat er gebeurt. Wie dat dwarsboomt, beperkt uiteindelijk zijn eigen vrijheid.

Het commentaar is een dagelijkse rubriek waarin de Leeuwarder Courant reageert op actuele ontwikkelingen. Reageren? Gebruik de reactiemogelijkheid onder dit artikel of mail naar  commentaar@lc.nl  .

Nieuws

menu