Commentaar: Fragmentatie troef

Maar liefst zestien politieke partijen gaan op 20 maart de onderlinge wedloop aan om zoveel mogelijk stoelen in de Friese staten te bemachtigen. Met slechts 43 zetels te vergeven wordt het dus aardig dringen.

Tweede Kamer in debat over Klimaatakkoord

Tweede Kamer in debat over Klimaatakkoord ANP

Toen de 80-plusser van nu in 1958 zijn provinciale keus deed, stonden er ‘slechts’ acht partijen op het stembiljet, die knokten om vijftig zitjes. Ook Friesland was destijds een land van zuilen en zuiltjes: je kon kiezen uit vijf christelijke lijsten (ARP, CHU, KVP, GPV en SGP), twee rode (PvdA en CPN) en een liberale (VVD).

In de tussenliggende veertien verkiezingen maakte versplintering zich meester van alle blokken. Daar konden de confessionele en klein-linkse fusies (CDA, 1980; GroenLinks, 1990) niets aan veranderen.

Er kwamen nieuwe afsplitsingen, D66 ging onder de VVD-duiven schieten en de FNP werd een vaste waarde - na een poosje geplaagd door eigen regionalistische concurrenten. Op rechts lijkt de PVV zich te settelen.

Het recordaantal lijsten van dit jaar kan het vormen van meerderheden bewerkelijk maken en de plenaire vergaderingen vervelend doen uitlopen. Meer dan deze praktische bezwaren is er tegen de ruime keus eigenlijk niet in te brengen.

De drie debutanten (DENK, Natuurlijk Fryslân en Forum voor Democratie) valt sowieso geen verwijt te maken. Elke groepering is bij nul begonnen. Dat de SGP het voor het eerst in bijna vijftig jaar weer eens op eigen kracht probeert? Succes!

Het is voor kiezers evenmin bezwaarlijk dat er door programmatische overlappingen met sommige bestaande partijen een luxe-keuze ontstaat. Het is wat zij als consument op tal van terreinen al gewend zijn.

Voor zover er nog ideologische sloten en greppels in de parlementaire politiek zijn, kan de grote verscheidenheid aan lijsten wel contraproductief uitpakken. Je kunt zien aankomen dat enkele lijsten de kiesdeler niet zullen halen.

Hoe nipter hun misser, des te groter de kans dat dit een aanpalende partij een zetel of restzetel zal kosten. In de Friese constellatie lopen alle zittende partijen op 20 maart dit afsnoeprisico.

De remedie was eenvoudig te vinden geweest: kartelvorming langs ideologische of programmatische hoofdlijnen. Dit schept duidelijkheid en ook dan valt er nog wel wat te kiezen.

Verdere fragmentatie van de statenvergadering doet fiducie in de parlementaire democratie niet toenemen. Dat zal veeleer met buitenparlementaire vernieuwing moeten gebeuren.

Het kan bijvoorbeeld door instelling van raadgevende colleges van door loting aangewezen burgers of met een lagere drempel voor burgerinitiatieven en referenda. Laat de campagnes vooral ook daar over gaan.

Reageren? Gebruik de reactiemogelijkheid onder dit artikel of mail naar commentaar@lc.nl .

Het commentaar is een dagelijkse rubriek waarin de Leeuwarder Courant reageert op actuele ontwikkelingen.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie
Verkiezingen 2019
Commentaar