Bij een grote crisis

Daags voor pakjesavond presenteerde het kabinet een lijvig onderzoek naar de werking van de tien jaar oude Wet op de Veiligheidsregio’s. Het zijn de burgemeesters van deze club die tijdens de coronacrisis regionaal de touwtjes in handen hebben.

Vuile stranden op Schiermonnikoog, januari 2019.

Vuile stranden op Schiermonnikoog, januari 2019. FOTO ARCHIEF LC

In de evaluatie komt de containerramp met de MSC Zoe, begin 2019 boven de Waddeneilanden, aan bod. Deze krant wijdde er destijds een reconstructie aan; achter de schermen was er de eerste dagen geharrewar en onduidelijkheid. 

Ferd Crone, toen voorzitter van de Friese Veiligheidsregio, schaalde pas na zes dagen op naar GRIP4, het een na hoogste rampenscenario waarbij niet de Waddenburgemeesters maar Crone het directe aanspreekpunt werd voor Den Haag. Een ander pijnpunt: in buurprovincie Groningen verliep de toestroom van vrijwillige helpers veel gestructureerder dan aan de Friese kust.

Van de vijf leden van de evaluatiecommissie hebben er twee (Magda Berndsen en Nathalie Kramers) een stevige Friese achtergrond. Het rapport vermeldt hoe de Waddenburgemeesters op de rem trapten. Zij waren gewend hun eigen boontjes te doppen, hadden geen trek in ingewikkeld gedoe van hogerhand en oefenden druk uit op Crone om de GRIP-fase laag te houden. 

'Geharrewar is het laatste waar bewoners op wachten'

Het was Arno Brok die uiteindelijk als commissaris van de koning met de vuist op tafel sloeg. In nette bewoordingen: ‘De commissaris heeft achter de schermen zijn invloed aangewend’. Crone ging overstag en kondigde op 7 januari alsnog GRIP4 af. Het was  too little too late . De formele aanwijzing werd nooit verstuurd.

De commissie stipt een belangrijk weeffoutje aan in de Wet op de Veiligheidsregio’s. Bij lokale en regionale crises werkt het huidige systeem prima, maar als er grensoverstijgende incidenten zijn gaat het mis. Dan duurt het te lang voordat de samenwerking wordt opgezocht. Een commissaris van de Koning mag pas in zeer buitengewone omstandigheden een aanwijzing geven.

Het zijn belangrijke bekentenissen. Nederland is feitelijk niet meer dan een stadsstaat. Boerenprotesten, het coronavirus of aanspoelende containers houden zich niet aan de grenzen van 25 verschillende veiligheidsregio’s. De commissie vindt dat de minister van Justitie en Veiligheid de bevoegdheid moet krijgen om op te schalen naar één centrale organisatie, al dan niet op aangeven van een commissaris der koning. 

Minister Ferd Grapperhaus komt voor het voorjaarsreces met een besluit over de gevraagde aanpassing van de Wet op de Veiligheidsregio’s. Wie terugdenkt aan de vuile stranden in 2019 kan niet anders dan aandringen op haast. Een ramp als met de MSC Zoe kan morgen weer gebeuren. Provinciaal geharrewar over strepen en bevoegdheden is het laatste waar natuur en bewoners op zo’n moment op wachten.

Het commentaar is een dagelijkse rubriek waarin de Leeuwarder Courant reageert op actuele ontwikkelingen. Reageren? Gebruik de reactiemogelijkheid onder dit artikel of mail naar commentaar@lc.nl .

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie
Commentaar