Wier gaat gebukt onder het lawaai van de nieuwe radarpost van Defensie (luister zelf hoe dat klinkt)

Wier gaat gebukt onder de herriemakende radar van Defensie. Zolang het geluid van een ‘voortdurend landend vliegtuig’ niet weg is, laat het dorp zich horen.

Zolang de radar bij Wier lawaai maakt, zal de onvrede in het dorp niet verstommen, zeggen de inwoners Hans Blanksma (links) en Dirk en Daisy Lautenbag.

Zolang de radar bij Wier lawaai maakt, zal de onvrede in het dorp niet verstommen, zeggen de inwoners Hans Blanksma (links) en Dirk en Daisy Lautenbag. FOTO CATRINUS VAN DER VEEN

,,Efkes de bol oantikke.’’ Iedere dorpsgenoot weet dan waar Hans Blanksma het over heeft. De doodlopende weg naar de radarpost van Defensie ,,op en del’’ is het loopje dat iedere Wierster wel eens maakt. De oprit aan de Hegedyk mag dan volgens de borden verboden zijn voor onbevoegden, de tweehonderd inwoners van het dorp tussen Berltsum en Minnertsga beschouwen het ook als ‘hun’ weg. De hond kan er even los lopen en je komt er altijd weel een buurtgenoot tegen voor een praatje.

Wier en de radarpost horen sinds jaar en dag bij elkaar. ,,De âlde radarbol wie it ikoan fan it doarp’’, vertelt Blanksma. Dat wás het, benadrukt hij. Sinds Defensie de radarbol in het najaar ontmantelde en de nieuwe radar draait, is de liefde wel over. De nieuwe Smart-L-radar maakt een zwaar resonerend geluid. In tegenstelling tot de oude. Die draaide geluidloos.

Een afzuigkap in de hoogste stand

Wie uit de stilte komt, hoeft in Wier de oren niet te spitsen. Alsof de afzuigkap op de hoogste stand staat, klinkt een zeurend geluid over het dorp. Een voortdurende toon, monotoon en ononderbroken, die aanwezig is bij iedere stap die je zet. ,,It lûd is der altyd’’, vertelt Blanksma. ,,En it is no hast wynstil. At it hurder waait, is it lûd yntinser en swierder.’’ Hij staat in de tuin achter zijn huis waar hij sinds 1997 met zijn gezin woont en wijst naar de radar, hemelsbreed zo’n 500 meter verderop. ,,Je hoege net iens ssst te sizzen om ien it lûd hearren te litten.’’

Defensie test sinds november de nieuwe radar, die het luchtruim moet bewaken. Maar vanaf de eerste dag dat de radar draait, is het niet meer stil geweest in Wier. ,,Soms stie de radar in pear oeren út, soms draaide hy de hiele nacht’’, zegt Blanksma. ,,We sliepe net mear mei de ruten iepen en de eardoppen lizze neist it bêd.’’

Na klachten uit de buurt zette Defensie vorige week de radar ‘s nachts uit. Maar daarmee is het probleem niet opgelost, zegt Wierster Daisy Lautenbag. Ze woont met man Dirk op nog geen 400 meter van de post. Tussenliggende weilanden en de draaiende radar vormen het uitzicht. Dit najaar verbouwden ze hun huis. Nadat ze de laatste bouwvakkers uitzwaaiden, hoopten ze op rust. Ze kregen er het geluid van een ,,continu landend vliegtuig’’ voor terug, zegt Daisy Lautenbag. ,,En daar hebben we absoluut niet om gevraagd.’’

,,Een auto die voorbij zoeft is een geluid dat komt en weer gaat’’, vervolgt ze. ,,Zoals er zoveel geluiden zijn die komen en gaan.’’ Defensie bepaalt sinds een week wanneer ze rust hebben. Om klokslag 11 uur ‘s avonds wordt de radar tot stilstand gebracht, om 7 uur begint-ie weer te draaien.

Zestien uur per dag, zeven dagen in de week

Met het invoeren van deze ‘avondklok’ moet Defensie niet denken dat de onvrede in het dorp ook verstomt, zegt Blanksma. Zolang het geluid niet weg is, laat het dorp zich horen. ,,Dat it net stoppet, is it grutste probleem’’, zegt Dirk Lautenbag, die sinds 2017 het uitzicht heeft op het terrein. ,,Mar it is eins en-en-en.’’ Het dorp werd niet geïnformeerd over het lawaai van de nieuwe radar, dorpelingen zitten plots opgezadeld met een probleem waarom ze niet hebben gevraagd en ze worden nu met een kluitje in het riet gestuurd. ,,Der wurdt no ûndersyk dien en de radar stiet nachts út, mar it lûd is der noch’’, zegt Blanksma. Zestien uur per dag, zeven dagen in de week. ,,Wêr is de oplossing?’’

,,Jo gean derfan út dat at der wat nijs komt, it net minder wurdt’’, zegt Blanksma. Daarom roerde niemand in het dorp zich bij de bouw van de nieuwe radar. ,,Net ien fertelde ús wat we no ûnderfine’’, zegt hij. ,,Mar we ha no de ellinde yn ‘e achtertún stean.’’ Het woongenot wordt ons ontnomen, zegt Blanksma. ,,Dêr kin ik my ûntychlik oer opwine.’’

,,Met het woord ‘landsbelang’ wordt ons de mond gesnoerd’’, zegt Daisy Lautenbag. Ze hoorde de term een paar keer voorbij komen tijdens een digitale informatiesessie van Defensie, vorige week. Hans Blanksma is blij dat politieke partijen zich nu roeren, maar dat politici zich nu vooral richten op de kwetsbaarheid van de Nederlandse veiligheid als de radar ‘s nachts uit staat, frustreert hem. ,,It soe ek gean moatte om it wolwêzen fan de omwenners.’’

Ze vrezen voor het voorjaar, als ze weer meer buiten zijn. ,,Dan wil ik vogels horen, niet een radar’’, zegt Daisy Lautenbag. Blanksma: ,,Ik sjoch hast gjin fûgels mear om de radar hinne. Der sieten oars noch wolris mûzebiters op ‘e hikke, mar ik ha se net mear sjoen.’’ Maar dat kan ook, zegt Blanksma eerlijk, omdat hij er niet meer drie keer per dag de hond uitlaat. ,,Ik ha it dêr no eins wol sjoen. Ik sykje it lûd net op en rin wol in oar rûntsje.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Waadhoeke
Defensie
Instagram
Video