Nu begint het opruimen van de roetdelen en brokstukken. Maar hoe? 'Dit wurdt toulûkerije'

Tot 10 kilometer verderop liggen de brokstukken van de brand van donderdag in Noardburgum. Maar hoe ze worden opgeruimd? Het zal deels met de hand worden.

Na de brand bij Van der Wal Hout zijn in een groot gebied rond Noardburgum scherven van zonnepanelen gevonden.

Na de brand bij Van der Wal Hout zijn in een groot gebied rond Noardburgum scherven van zonnepanelen gevonden. FOTO JARING RISPENS

,,De fersekerder belle fan’e moarn al werom. Hy sei: dit wurdt toulûkerije.” Hillie van der Meer uit Kûkherne belde donderdagavond meteen de verzekeraar, toen ze alle roetdelen en brokstukken van zonnepanelen zag liggen op zo’n 10 hectare van hun grasland. De rookpluim met resten van de brand in Noardburgum was die dag zo ongeveer schuin over hun land getrokken, in de richting van De Westereen. En die strook ligt bezaaid met troep.

Het valt natuurlijk in het niet bij het drama voor de familie Van der Wal, benadrukt ze, die het hele bedrijfspand donderdag zag afbranden. Maar toch stelt alle troep de veehouderij, een maatschap van haar man Gerrit en zwager Haaije, wel voor een probleem. Want het gras zou net volgende week worden gemaaid. ,,It is al lang. We hawwe der dit jier noch net meand en ek net weide. En it gers moat der aanst wol ôf, oars kinst dit jier neat mear mei it lân.”

Gemeente opende een meldpunt

Nog tientallen veehouders zullen met hetzelfde probleem zitten. De brokstukken werden gemeld tot Oudwoude, meer dan 10 kilometer ten noordoosten van het afgebrande bedrijfspand. Volgens de gemeente Tytsjerksteradiel, die een meldpunt opende, is het overgrote deel neergekomen bij De Westereen en Kollumerzwaag.

Hoe dit nu moet worden opgeruimd? De gemeente adviseert boeren allereerst de veroorzaker (de houthandel dus) aansprakelijk te stellen, daarna een schouw te regelen en vervolgens het opruimen in gang te zetten.

Elders in Nederland hebben ze al wat ervaring met het opruimen van restanten van zonnepanelen na branden. ,,Het gebeurt gelukkig niet dagelijks, maar toch wel een paar keer per jaar”, weet Erik Dokter van verzekeraar Univé.

Dokter noemt een opruimactie waar Univé bij betrokken is geweest. Ook toen - de plek noemt hij niet vanwege privacy - lagen de brokstukken tot een paar kilometer verderop. Het ging veelal om zonnecellen met glas er nog aan vast. ,,In eerste instantie is het gewoon handwerk. Handmatig opruimen van de grootste brokken en scherven.”

Grote stofzuigers

Bij boerenland was de volgende stap dat gras, mais en andere gewassen werden geoogst en afgevoerd naar vergisters. Het kon vanwege de veiligheid niet meer worden gebruikt. En om het land dan helemaal schoon te krijgen, gingen ze er ook nog doorheen met grote stofzuigers.

En zo werd elke plek vrij minutieus opgeruimd - bijvoorbeeld ook de particuliere tuinen. ,,Ook daar is het vaak handwerk, met de stofzuiger erachteraan. Oók daken en dakgoten.”

Of het nu ook op die manier gaat gebeuren? Het is afwachten. Het hangt bijvoorbeeld af van de verzekering van de ondernemer, en in hoeverre die ook opruimkosten dekt. Vaak dekken gebouwenverzekeringen wel opruimkosten na branden en stormen, zegt Dokter, maar tot een bepaald maximum. Daarbovenop kunnen ondernemers dan bijvoorbeeld aparte opruimingskostenverzekeringen afsluiten.

In het voorbeeld dat Dokter noemt waren de kosten zo’n 150.000 euro. Maar de omvang was daar ook betrekkelijk kleiner dan nu rond Noardburgum: het ging om een strook twee- tot driehonderd meter breed en dus een paar kilometer lang.

De Van der Meers in Kûkherne denken dat ze, als het weer het toelaat, volgende week toch maar alvast moeten maaien. Dan moet het gras maar even apart en kijken ze later wat ze ermee doen. ,,En fierder? Sis it mar. Wa wit hoelang’t we hjir noch lest fan hawwe.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Tytsjerksteradiel