Proef om Workumerwaard en Sandfirden 'predatorluw' te maken: 'Wy wolle in lykwicht fine om de fûgels in earlike kâns te jaan om piken grut te bringen'

Roofdieren die het hebben voorzien op de broedsels van weidevogels in de Workumerwaard en bij Sandfirden, krijgen vanaf volgend jaar het deksel op de neus.

Vier grutto's verjagen een bruine kiekendief.

Vier grutto's verjagen een bruine kiekendief. FOTO MARCEL VAN KAMMEN

Collectief Súdwestkust en de provincie werken aan een driejarige proef om de gebieden ‘predatorluw’ te maken. Deze pilot moet de weg vrijmaken voor het beteugelen van rovers in alle grote weidevogelkernen in Friesland, zodra het door de provincie omarmde Aanvalsplan Grutto gestalte krijgt.

De proefgebieden zijn kleiner dan in dit plan is beoogd. In de Workumerwaard gaat het om 800 hectare en op het schiereiland Sânfurd (onderdeel van Skriezekrite Idzegea) om 65 hectare, beide met een bufferzone.

Hermelijnen en bunzingen

Natuurgedeputeerde Douwe Hoogland is voornemens het agrarische-natuurcollectief Súdwestkust waar mogelijk ontheffingen te verlenen waarmee beschermde soorten zijn aan te pakken bij bewezen overlast. Het gaat dan bijvoorbeeld om het vangen en doden van vooraf vastgestelde aantallen hermelijnen en bunzingen en het verstoren van nestelende buizerds en bruine kiekendieven. De mogelijkheden om te schieten op bruine ratten worden verruimd. Bestaande regelingen voor het doden van vossen, steenmarters, zwarte kraaien en verwilderde huiskatten zijn in de beide proefgebieden van toepassing.

Het is zeker niet de bedoeling alle rovers simpelweg uit te roeien, beklemtoont Jeroen de Vries van Súdwestkust. ,,Wy steane foar de greidefûgels, mar oan de oare kant binne wy ek natuerleafhawwers. Predaasje is in natuerlik proses, dat sil der ek altyd bliuwe. Wy wolle in lykwicht fine om de fûgels in earlike kâns te jaan om piken grut te bringen. Dan is dit net dé oplossing, mar wol in ûnderdiel.’’

Broedsucces onder de maat

Súdwestkust en provincie gaan niet over één nacht ijs. De pilotaanvraag is onderbouwd met een plan van aanpak dat duidelijk maakt dat in beide proefgebieden jarenlang alles uit de kast is gehaald om met zwaar beheer de vogelbiotoop optimaal in te richten. Toch blijft het broedsucces er al jaren onder de maat. Voor het in stand houden van vogelpopulaties zou 65 procent van de koppels jaarlijks een kuiken moeten grootbrengen. Dit streefcijfer wordt al jaren niet gehaald. Diverse onderzoeken, onder andere met cameravallen, laten zien dat een scala aan predatoren hier voor een belangrijk deel voor verantwoordelijk is.

Súdwestkust hoopte de proef aanvankelijk al dit jaar al in gang te zetten, op basis van onderzoeksgegevens uit 2019 en 2020, maar heeft er in overleg met de provincie voor gekozen om nog een voorjaar data te verzamelen. Dat is omdat 2019 en 2020 atypische jaren waren met eerst een veldmuizenpiek en daarna een predatiepiek. De hoop is dat 2021 een ‘normaal jaar’ zal zijn. De vooruitzichten? De Vries: ,,It liket net sa woest en sa slim as ferline jier, mar goed is it ek net’’.

Juridische strijd

Hoogland en De Vries streven naar een start in januari 2022, maar voorzien dat er voordien nog wel een juridische strijd kan losbarsten over de ontheffingen die de provincie wil verlenen. Alles is erop gericht dat vooraf dicht te timmeren. Hoogland: ,,Wy wolle juridyske en ekologyske kennis ynhiere om royaal foar it nije seizoen de ûntheffingsoanfraach foarm te jaan’’.

Dat die waterdicht is, is volgens de gedeputeerde essentieel: ,,We moatte derfoar soargje dat we binnen de wet- en regeljouwing bliuwe. Dêr’t dat kin besykje wy romte te finen. Sa binne we dit jier mei de stienmurdeproef fan acht nei fjirtjin gebieten gien. De wrakseling is alle kearen dat we net té fier gean kinne, om’t we dan de besteande ûntheffings ek ferlieze kinne. Dan dochst hielendal neat mear.’’

Professionele predatiebeheerders

Súdwestkust heeft becijferd dat de driejarige proef ruim 150.000 euro zal kosten. Het collectief wil de coördinatie en uitvoering van de proef beleggen bij professionals. Deze ‘beroepsmatige predatiebeheerders’ kunnen met jagers en vrijwilligers aan de slag gaan. De Vries: ,,Sûnder de kennis fan de lokale jachthâlders kin dit plan net slagje. Mar moatst ek minsken ha dy’t it oersicht bewarje en de lieding ha oer de monitoaring fan de greidefûgels en fan predatoaren en it oerlis mei de ekologen dy’t in oardiel jaan moatte. Dat dochst net op in pear sneontemoarnen.’’

De pilot moet volgens De Vries ook bijdragen aan de motivatie van iedereen die zich inzet voor weidevogels. ,,Dizze minsken ha al te faak it gefoel: it giet wer hartstikke mis, wêr dogge we it foar? Wy wolle sjen litte dat we fierder tinke as de ûnmooglikheden.’’ Hoogland: ,,We moatte net yn de negativiteit belâne. Dan giet de enerzjy der út. Mar njonken de predaasjesbestriding moatte we it belang fan in goede biotoop foar de greidefûgels fral net út it each ferlieze.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Súdwest-Fryslân
Natuur en milieu