Hoe bouw je aan sociale verbondenheid in een wijk waar alle bewoners nieuw zijn?

Normaal zit je er op de eerste rang voor de Sneekweek. Die gaat niet door, maar de luxe Sneker nieuwbouwwijk Houkepoort, tussen de stad en de Snitser Mar, is wel bijna af. Hoe bouw je aan sociale verbondenheid in een wijk waar alle bewoners nieuw zijn?

Bewoners Geuvert Hoekstra (links) en Aranka Hoekstra-Kuik bij hun huis. Het stel startte een buurtvereniging om de sociale verbondenheid in de wijk te ondersteunen.

Bewoners Geuvert Hoekstra (links) en Aranka Hoekstra-Kuik bij hun huis. Het stel startte een buurtvereniging om de sociale verbondenheid in de wijk te ondersteunen. Foto: Niels de Vries

Al in 1999 lagen er schetsen voor de Houkepoort. Maar het project verzandde in procedures en de economische crisis van 2008 vertraagde het project ook. Daarna was er nog een bouwfraudeschandaal, toen bleek dat er door een ambtenaar gesjoemeld was met de contracten. Maar toen na de lange aanloop de bouw in september 2017 startte, ging het hard met de Houkepoort. „Dit wordt het mooiste plekje van Sneek”, zei wethouder Gea Wielinga bij de bouwstart destijds. Nu is de wijk bijna klaar.

Uitverkocht

Inmiddels is de wijk uitverkocht, vertelt makelaar Rita Haarsma. „Foar it grutste part komme de ynwenners út de regio”, aldus Haarsma, die met makelaardij Hoekstra betrokken was bij de verkoop van de wijk. Maar er zijn ook mensen die van buiten de provincie naar de Houkepoort verhuizen. Haarsma: „Dy ha wol in konneksje mei Fryslân en keare faak wer werom.” Houkepoort is daarbij zeker geen rustoord voor pensionado’s. Haarsma ziet een gemixte groep van bewoners: „Der binne starters, trochstreamers en pensjonearden yn de wyk.”

Verhuizen naar een wijk die net af is, is heel anders dan verhuizen naar een bestaande buurt waar alle voorzieningen en verenigingen geregeld zijn, zeggen de bewoners van Houkepoort. Alle inwoners van de wijk (180 woningen) zitten tenslotte in hetzelfde schuitje. Dat zien ook Geuvert Hoekstra en Aranka Hoekstra-Kuik, bewoners van het eerste uur in Houkepoort en oprichters van de buurtvereniging voor de bewoners van het Zuiderrak, het zuidelijke deel van de wijk.

Wat doe je in een wijk zonder vereniging, waar ontmoet je elkaar? Voor de Hoekstra’s was dat allereerst, net als voor veel andere wijkbewoners, op een kopersbijeenkomst. Allemaal een naambordje opgespeld en allemaal zoekend naar de buren, net als bij een introductieweek voor studenten. Iedereen begint op nul, omdat je dezelfde dingen meemaakt is er toch meteen verbinding, denkt Geuvert Hoekstra. ,,De straat maakte meteen een WhatsApp-groep aan”, vertelt hij.

‘Je begint allemaal gelijk’

Rinkje Kuiper, eigenaar van Kapsalon t’Knip Rak aan de noordkant van de wijk is ook bewoner van het eerste uur en heeft de buurt zien veranderen. ,,We hebben heel wat gehei en stratenmakers gehoord”, lacht ze. Ook zij merkt dat het contact met buren erg makkelijk gaat in de beginfase. „De schutting staat er eerst niet en dan maak je snel een praatje. Je loopt snel even bij elkaar naar binnen. Je begint allemaal gelijk”, vertelt ze.

Na de beginfase, waarin er door het ontbreken van schuttingen makkelijk een praatje kon worden gemaakt in de wijk, is het tijd voor praktische zaken. Ook dan hebben de bewoners elkaar nodig. Rond het Noorderrak, bij Kuiper, is gekozen voor een gezamenlijke schutting. Het Zuiderrak heeft met de buurt afspraken gemaakt om allemaal dezelfde deels lage schutting te bestellen zodat het uitzicht over het water behouden blijft.

Dat praktische vragen het startpunt van sociale verbondenheid in de wijk is, is logisch, vertelt planoloog Ward Rouws van Rijksuniversiteit Groningen. Een buurtvereniging of buurtinitiatief heeft wel een aanleiding nodig, legt hij uit. ,,Ze hebben allemaal een gemeenschappelijk startpunt, het opbouwen van een buurt”, aldus de planoloog die onderzoek heeft gedaan naar buurt- en burgerinitiatieven in Friesland.

Buurthuis passé?

In Houkepoort verloopt veel contact met de buurt via internet, bijvoorbeeld via de gezamenlijke app-groep. Toch hebben de Hoekstra’s met het Zuiderrak een buurtvereniging opgericht. Met die vereniging worden er buurtbarbecues en nieuwsjaarsborrels georganiseerd of doen bewoners mee aan landelijke acties zoals NLDoet en de Burendag. Met een aantal buurtbewoners is er ook een supclinic gegeven. ,,Water is toch de verbindende factor in de wijk. Je gaat hier wonen als je iets met water hebt”, aldus Hoekstra. Planoloog Rouws denkt dat het feit dat Houkepoort een eiland is ook bijdraagt aan sociale verbondenheid in de wijk. ,,Dat zorgt snel voor een ervaring van gemeenschap”, vertelt hij.

Toch kent Houkepoort geen eigen buurthuis of wijkcentrum. ,,De opkomst van internet en sociale media maken het veel makkelijker om je te organiseren”, zegt Rouws. Er zijn tenslotte weinig opstartkosten en het is erg flexibel, zo legt hij uit.

Is het klassieke buurthuis dan passé? Nee, dat beslist niet volgens hem. „Op de langere termijn is een fysieke plek wel goed voor de duurzaamheid van initiatieven.’’ Rouws merkt daarbij op dat Houkepoort waarschijnlijk te klein is voor zo’n voorziening.

Dorpsgevoel

Kapster Rinkje Kuiper ziet de onderlinge verbondenheid in de wijk groeien. Aan de noordkant van de wijk is geen formele buurtvereniging maar worden wel nieuwsjaarsborrels en buurtbarbecues gehouden. Ook maken inwoners zo nu en dan gezamenlijk de straten schoon. Kuiper heeft ook een zaak in Elahuizen. „Dat is echt een dorpskapper. Dat komt hier in Sneek nu ook wel los. Er is hier wel dorpsgevoel en dat vind ik als dorpeling erg fijn.” Ook Hoekstra ziet de verbondenheid groeien: „Misschien hebben we bij het vijfjarig jubileum van de wijk wel een groot wijkfeest.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Súdwest-Fryslân
Dorpenserie
Zomer 2020
Instagram