Joëlle en Roxanne moedeloos van extreme wachttijd voor gendertransitie: 'Overleven tot de behandeling begint. Daarna wordt alles beter'

Al maanden staan Joëlle van Essen (28) en Roxanne Juniper van Zeitveld (18) op de wachtlijst voor hun transitie van man naar vrouw. Door de groeiende vraag kampten zorgverleners al met capaciteitsproblemen, nu zijn de wachttijden door corona opgelopen naar anderhalf tot twee jaar: ,,’s Avonds voor de spiegel voel ik me heel rot.’’

Transgendervrouwen Joëlle van Essen (links) en Roxanne Juniper van Zeitveld moeten bijna twee jaar wachten op hun behandeling.

Transgendervrouwen Joëlle van Essen (links) en Roxanne Juniper van Zeitveld moeten bijna twee jaar wachten op hun behandeling. Foto: Jilmer Postma en Corné Sparidaens

Joëlle van Essen (28), Drachten - op de wachtlijst sinds april 2020

Toen Joëlle voor het eerst vrouwenkleding aantrok en in de spiegel keek, zag ze een prachtige vrouw. Meer nog dan alleen de kleding gaf het haar een geweldig gevoel.

Pas een paar jaar terug, tijdens haar studie in Groningen, was ze beginnen te twijfelen. Kon ze zichzelf nog wel man noemen? Of lagen de zorgen aan haar seksuele geaardheid, was ze misschien biseksueel? In haar jeugd had ze geleerd dat transgenders al van jongs af aan wisten dat ze in een verkeerd lichaam zaten, dat kon zij toch niet zijn?

Nu, in vrouwenkleding voor spiegel, ging een gloed door haar heen. Het bevestigde waar ze al langer over nadacht: ‘Ik ben een vrouw.’

Halverwege 2019 raapte ze haar moed bij elkaar en besloot ze het haar omgeving te vertellen. Eerst aan haar vrouw, toen haar naaste familie. ,,Mijn vader voelde eerst schaamte, maar dat verbeterde toen de rest van de familie positief reageerde. Voor mijn vrouw was en is het lastig, en dat is het eigenlijk nog steeds.’’

Logische reacties, vindt ze: ,,Voor mij is het al een heel proces geweest, voor hen was de coming out een moment.’’

Na gesprekken met de seksuoloog en psycholoog werd ze in april toegelaten tot de wachtlijst voor de zogeheten genderbevestigende behandeling bij het UMCG: ,,Toen was de wachttijd al 60 weken, nu langer dan 88. Vanwege corona is er ook geen wachttijdindicatie, ik heb geen idee waar ik op dit moment op de wachtlijst sta.’’

En dat is frustrerend. Niet alleen wacht ze op hormoonbehandeling en een geslachtsoperatie, ook is ze van het traject afhankelijk voor goedkeuring voor het veranderen van haar naam en geslacht in haar paspoort. Ook wil ze graag haar baardgroei weglaseren, maar dit wordt alleen vergoed als ze onder behandeling is.

In het dagelijks leven gaat ze wel al als Joëlle door het leven. Met dank aan logopedie - die wél wordt vergoed - heeft ze al een vrouwelijke stem. Toch leeft ze met een knagend gevoel: ,,Je kan nog zo je best doen, ‘s avonds sta je toch voor de spiegel en zie je jezelf. Dan voelt het echt wel heel rot.’’

Door zich uit te spreken hoopt ze ook andere transgenders te kunnen helpen. ,,Een tip die ik wil meegeven, is om tijdens het wachten jezelf te blijven ontwikkelen. Er komt ook een leven na het behandeltraject, steek de energie daarin. En als je echt hulp nodig hebt, ga dan naar de psycholoog of zoek andere mensen op. Er is een groeiende transgendercommunity die heel betrokken is.’’

De tekst gaat verder onder de foto.

Roxanne Juniper van Zeitveld (18), Veendam - op de wachtlijst sinds februari 2020

Het gevoel ‘anders’ te zijn had Roxanne Juniper al van jongs af aan. Ze probeerde er niet teveel over na te denken, anders zou ze zichzelf alleen maar moeilijke vragen gaan stellen. Dat veranderde in de zomer van 2019, toen ze -toevallig- om begon te gaan met andere transgenders. ,,Ik kon er niet meer omheen. Dat was een doorbraakmoment.’’

Een paar maanden later vertelde ze het haar ouders, in een Whatsapp-berichtje vanuit de trein op de terugweg van pretpark Walibi. Nadat ze het verstuurd had, viel haar mobiel uit. Gespannen fietste ze terug naar huis. Daar vingen haar vader en moeder haar op in de woonkamer. Ze hadden het niet verwacht, maar steunden haar.

Inmiddels weet een kleine groep mensen dat Roxanne transgender is. Dit interview ziet ze als haar ‘coming out’ voor de rest van de wereld. Eigenlijk wilde ze daarmee wachten tot het behandeltraject van start zou gaan en de diagnose gesteld was: ,,Maar de wachttijd is nog langer dan het al voelde toen ik me inschreef.’’

Ze staat op de wachtlijst voor een intakegesprek bij Stepwork, een ggz-instelling die transitiezorg voor transgenders decentraal organiseert. Toen ze zich inschreef bedroeg de wachttijd al zo’n 60 tot 70 weken, en dat was nog voor corona.

Terwijl de weken kruipend vooruitgaan, bereidt Roxanne zich voor op haar transitie. De mannenkleding in haar kast maakt langzaam plaats voor vrouwenkleding. Thuis introduceert ze voorzichtig haar nieuwe naam, hoewel ze merkt ze dat haar moeder - ‘ze is wel heel lief’ - het moeilijk vindt haar ‘Roxanne’ te noemen. Op school in Leeuwarden gaat ze nog wel als man door het leven.

In haar hoofd leert ze zichzelf beetje bij beetje te accepteren. Ogenschijnlijk kleine dingen uit haar jeugd krijgen een nieuwe betekenis. ,,Als kind was ik nooit heel mannelijk. Ik weet nog dat ik op een online forum meedeed aan een evenement, waarbij iedereen z’n profielafbeelding voor een maand veranderde voor een plaatje van een ander gender. Na die maand wilde ik hem niet meer terugveranderen.’’

Vaker dan ze wil denkt ze aan de wachtlijst: ,,Het is heel rot, ik weet gewoon wat ik wil en wat voor zorg ik nodig heb.’’ Afwachten is haar enige optie: ,,Ik moet het er maar mee doen. Het is overleven tot de behandeling begint, Daarna wordt alles beter.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Smallingerland
Coronavirus
Medisch / Zorg