School in Gorredijk: extra impuls voor het Frysk

Esther Brouwer en de Frysk-docenten Bram Sikkema (links) en Marius Del Grosso. Foto: Burg. Harmsmaschool

De eerste scholen gaan aan de slag met verbeteren van de Friese les. Een van die scholen is de Burgemeester Harmsmaschool in Gorredijk met hulp van de provinciale subsidieregeling ’Frysk foar no en letter’. Tot vreugde van Esther Brouwer.

De subsidieregeling ’Frysk foar no en letter’ kende een voorzichtige start. In de eerste ronde deden 39 scholen een aanvraag om het Fries onderwijs te verbeteren. Daardoor is er minder subsidie aangevraagd dan er beschikbaar was. Eén van de redenen die scholen noemen is dat ze vanwege de coronamaatregelen geen tijd hadden voor de subsidieaanvraag. Na de zomervakantie gaat de regeling voor de tweede keer open.

Met de regeling Frysk foar no en letter zet de provincie Fryslân in op het verbeteren van het positie van het Fries in alle onderwijssectoren. Er is o.a. subsidie beschikbaar voor het bijscholen van docenten, extra lesmateriaal en het vervangen van docenten die een opleiding Fries volgen. Er komen een aantal aanpassingen op de regeling. Zo sluit de regeling bij de tweede openstelling beter aan bij het onderwijsveld. Ook in de jaren 2022, 2023 en 2024 kunnen scholen een aanvraag doen voor een subsidie. De subsidieregeling is onderdeel van het project Taalplan Frysk 2030.

‘Foar no en letter’

Gedeputeerde Sietske Poepjes laat in een persbericht van de provincie Fryslân weten: “It is moai om te sjen dat skoallen ynsette op it ferbetterjen fan it fak Frysk. Troch de hiele provinsje binne oanfragen dien. Ik nûgje alle skoallen út dy’t no noch gjin oanfraach dien hawwe, dat nei de simmer wol te dwaan. Sa wurkje wy mei-inoar oan it Frysk foar no en letter.”

De Burgemeester Harmsmaschool uit Gorredijk gaat de subsidie volgend schooljaar gebruiken om de Friese taal op een ludieke manier zichtbaar te maken in en om de school. Naast de Friese lessen zal de Friese taal en cultuur met het project ‘Ferrassend Foarkommend Frysk’ elke maand extra aandacht krijgen.

Sûkerbôle

Teamleider a.i. en onderwijskundige Esther Brouwer legt uit dat in de eerste twee schooljaren alle leerlingen Frysk krijgen, klas 1 en 2. „Daarnaast hebben we activiteiten rond de Friese taal en cultuur, een Fryske dei. Maar die hebben we voor het tweede jaar niet uit kunnen houden. Normaal hebben we dan bijvoorbeeld workshops, kaatsclinics of het maken van Sûkerbôle, die verschillen trouwens per streek. En leerlingen gaan dorpen in het om Fries te herkennen.” De school krijgt ook een bijdrage voor het aanschaffen voor extra Friese leesboeken voor het project ‘Frysk lêze yn it skoft’.

Op de BHS leeft het Fries volgens Brouwer zeker. „Op onze school is denk ik 60, 70 procent Friestalig, vanuit huis. We zijn een regioschool, veel kinderen hebben Fries als moedertaal. Op school is de voertaal Nederlands. Maar als een kind emotioneel is of wanneer er een 1 op 1 gesprek is, dan wordt vaak overgeschakeld in het Fries. Maar in de klas niet, dat is een stukje taalbeleid. Bij vak Frysk alleen, en docentenvergadering mogen in het Fries, tenzij er een collega is die het niet volgt”, laat Brouwer weten.

Standaard

„Er zijn zeker ook mensen op school die geen Fries spreken, of hier niet vandaan komen. We hebben de lessenserie 36 van Afûk aangeschaft en daar zijn we enthousiast over. Lezen, spreken, luisteren en schrijven. Schrijven is de vaardigheid die je het minst vaak gebruikt. Dat is niet voor ieder kind gemakkelijk, het was in klas 2 eerst keuzevak. Nu hebben we er voor gekozen om het toch standaard in te roosteren, ten koste van het Frans. Die taal staat nog verder van ze af.”

Dat kinderen die alleen Fries spreken, meer moeite met Nederlands hebben, is volgens de teamleider niet persé het geval. „Dat kun je niet zo stellen. Des te meer meertalig, hoe hoger de taalvaardigheid. We merken wel dat de leesvaardigheid achteruit gaat. Docenten Fries moeten voorlezen en op uitspraak letten”, merkt Brouwer op. Op termijn komen - met de provinciale bijdragen - andere activiteiten weer in beeld. „Daar willen we mee aan de slag, om zo de taal levend te houden. In de les, maar je kunt bijvoorbeeld ook een acteur in fietsenhok laten spelen. Of de receptioniste de telefoon de hele dag in het Fries laten opnemen. Daar soort dingen.”

Het project Taalplan Frysk 2030 werkt aan de kwaliteit van Fries onderwijs op alle scholen en alle onderwijsniveaus. De provincie zet zich hiervoor in met taal- en onderwijsinstellingen Afûk, Cedin, Fers, Keunstwurk, NHL Stenden, Omrop Fryslân, Onderwijsbureau Semko en Sintrum Frysktalige Berne-opfang (SFBO). Meer informatie over het project Taalplan Frysk 2030 is te vinden op: www.taalplan.frl.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opsterland