Rijd je straks door Waaksens in plaats van Waaxens? Mogelijk worden niet alle plaatsnamen verfriest in Noardeast-Fryslân

Niet alle dorpen in Noardeast-Fryslân zitten te wachten op een Friese plaatsnaam. Voorbij Kollum houden ze het liefst vast aan hun Nederlandse naam. ,,Zoiets wezenlijks en we worden niet eens gehoord.’’

Hiaure (De Lytse Jouwer).

Hiaure (De Lytse Jouwer).

Het was een succesje voor de FNP, vorig jaar. Toen was er ineens een raadsmeerderheid voor het plan van raadslid Aant Jelle Soepboer om de 53 plaatsnamen in Noardeast-Fryslân officieel Fries te maken. ,,In histoaryske jûn’’ ronkte Soepboer op Twitter. Voor de 52 dorpen en de stad Dokkum wordt de Friese naam straks leidend in de basisadministratie; op de komborden staat straks zelfs enkel de Friese plaatsnaam.

Voor 29 dorpen betekent dat daadwerkelijk een verandering: de andere 24 plaatsnamen zijn in het Fries en Nederlands gelijk. Maar Augsbuurt wordt straks Lytse Wâld, Hiaure wordt De Lytse Jouwer en Oostmahorn De Skâns.

Verfriesing

Inmiddels heeft Noardeast een plan van aanpak gemaakt voor de verfriesing van de plaatsnamen. Daarin valt te lezen dat de plaatsnamen in principe allemaal Friestalig worden, tenzij dorpen een voorkeur hebben voor het Nederlands, een historische of dialectvariant. Met een historische of dialectnaam moet dan wel minstens het halve dorp instemmen, schrijft de gemeente. Hoe die verkiezing wordt georganiseerd is aan de de dorpen zelf. Dorpen die geen Friese plaatsnaam willen, moeten dat uiterlijk 1 mei aan Noardeast laten weten.

De eerste protestgeluiden klinken al, vooral vanuit de oostelijke hoek van de nieuwe gemeente, zeg maar het voormalige Kollumerland. Burum, Munnekezijl, Warfstermolen en Kollumerpomp stuurden een gezamenlijke brief aan de gemeente waarin ze stellen vast te willen houden aan hun Nederlandse naam. Zij zeggen verrast en verbaasd te zijn over het besluit van de gemeente om de plaatsnamen te verfriesen. ,,Wij hoeven die verandering niet.’’ De vier dorpen zeggen zich bovendien zorgen te maken over de kosten van de naamswijziging. ,,Naast de borden gaat het misschien wel een half miljoen euro kosten.’’

Reactie gemeente

Aaltsje Rispens van dorpsbelang Kollumerpomp zegt dat het dorp normaal gesproken nauw bij kwesties betrokken wordt door de gemeente. ,,Soms zelfs zo dat je denkt: ‘dit kan wel een tandje minder’. En om zoiets wezenlijks worden we niet gehoord.’’

In een schriftelijke reactie laat de gemeente doorschemeren dat de soep mogelijk niet zo heet wordt gegeten. ,,We laten het aan de dorpsbelangen over om te bepalen wat een meerderheid is en hoe de inwoners geconsulteerd worden. De gemeenteraad neemt uiteindelijk een besluit over de plaatsnamen. Bij de voorbereiding van dit besluit worden alle reacties van de dorpen meegenomen.’’ Meerdere dorpsbelangen laten desgevraagd weten dat ze de keuze aan hun inwoners gaan voorleggen.

Hiaure

Voor inwoners van Hiaure (De Lytse Jouwer), even boven Dokkum, voelt het alsof de Friese naam van hun dorp al officieel gemaakt is. Die stond tot een paar jaar terug namelijk niet op het kombord. Na de fusie in 2019, waarbij Dongeradeel samensmolt met Kollumerland en Ferwerderadeel, kreeg Hiaure een gloednieuw plaatsnaambord waar voor het eerst ook ‘De Lytse Jouwer’ opstond.

Van die bestendiging van hun Friese naam gloeit het dorp nog een beetje na, zegt Sjoerd de Hoop van Dorpsbelang. Het verwijderen van Hiaure is dan weer het andere uiterste. ,,Sa it no is, is it ús bêst.’’ En dat, legt De Hoop uit, terwijl Hiaure eigenlijk de oudste naam is. ,,Einliks soe it hjir De Hiaure (spreek uit De Joere, red.) hjitte moatte.’’

Waaxens

De wijziging leidt nog tot een opvallende situatie. Zo kent Noardeast het dorp Waaxens, even ten zuidoosten van Holwerd. Dat dorp zou dan straks Waaksens gaan heten, en dat terwijl er in Friesland al een Waaksens is: Waaksens (SWF) ligt even ten westen van Wommels. Tot verwarring zal dat niet leiden, denkt Auke Talsma van dorpsbelang Foudgum/Brantgum/Waaxens. ,,Froeger kaam der noch wolris in frachtwein troch it doarp dy’t yn de oare Waaksens wêze moast. Mar no mei postkoades en gps is dat ferbettere.’’

Later dit jaar wordt het uitvoeringsplan, met een berekening van de kosten, voorgelegd aan de gemeenteraad. De provincie draagt 40.000 bij in de kosten, uit de regeling ‘Mei inoar foar it Frysk’. Noardeast-Fryslân verwacht evenwel dat de kosten hoger zullen zijn. De komborden worden uiteindelijk geleidelijk aangepast, tot uiterlijk 2027.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Noardeast-Fryslân
Friese taal en cultuur