De grappende dominee uit Dokkum schreef een boek over humor in het geloof: 'Ik denk dat ik altijd wel een vrolijke predikant ben geweest'

Grapjes over de bijbel en de kerk; je hoort ze niet vaak. Voor emeritus predikant Koos de Gier (83) is humor in het geloof van onschatbare waarde. Daarom schreef hij er een boekje over: En daartoe veel vee – Ernst en luim uit de kerk.

Emeritus predikant Koos de Gier.

Emeritus predikant Koos de Gier. FOTO JAN SPOELSTRA

Ondanks dat Koos de Gier (83) zijn pensioenleeftijd allang is gepasseerd, staat hij nog graag op de kansel van de Grote Kerk in Dokkum. Ook was hij, voor corona, vaak te vinden op vertelavonden van vrouwenverenigingen. ,,Dan vertelde ik over geestige momenten die ik had meegemaakt in mijn loopbaan en maakte ik wat grapjes over het geloof.”

Mond-tot-mondreclame zorgde voor een sneeuwbaleffect, want elk winterseizoen stroomden er mails met spreekverzoeken binnen. ,,Omdat ik door corona geen lezingen meer kon geven en aan huis gebonden was, dacht ik: waarom zou ik niet proberen om een boekje te maken met het materiaal dat ik in de loop van de tijd verzameld heb?”

Het resultaat is een 58 pagina’s tellend boekje met veelal komische voorvallen uit zijn carrière en grapjes die hij via via gehoord heeft. Zijn schoonzoon Rik Kamps heeft de verhaaltjes van illustraties voorzien.

Wie kreeg de echte ring?

Humor relativeert, vindt De Gier. ,,Fundamentalisten hebben daar moeite mee. Voor hen is alles zo absoluut en voor nuancering is weinig ruimte. Dat is ook een van de redenen waarom ik dit boekje heb geschreven. Toen ik nog gemeentepredikant was, kwam ik bij een vrouw die ook heel resoluut was in haar geloof. Haar geloof was het juiste geloof, zo dacht ze.” Hij vertelde haar een verhaal dat hij ook in zijn boekje heeft opgetekend.

‘Dat verhaal gaat over een koning die drie zonen had. Via zijn voorgangers had hij een ring gekregen, waaraan een uitzonderlijke waarde werd toegekend. Wie deze ring droeg, zou geliefd zijn bij God en de mensen. Maar aan wie van zijn drie kinderen moest hij bij zijn sterven deze ring nalaten? Hij ontbood een juwelier en vroeg hem deze ring twee keer na te maken. (…) Maar na zijn dood kwam natuurlijk de vraag boven: wie van de drie jongens had nu de echte ring gekregen? De jongens kwamen er niet uit en vroegen een rechter uitspraak te doen. Zijn oordeel: laat ieder zo met zijn ring omgaan alsof die de echte is. Dan zal na verloop van tijd wel blijken welke ring de ring is die jullie vader zijn leven lang droeg.’

Iedereen heeft dus een eigen geloof en iedereen mag dat als ‘echt’ beschouwen. Aanstoot nemen in hoe een ander erin staat, is helemaal niet nodig, zo luidt de conclusie. ,,De vrouw aan wie ik dit verhaal vertelde, was stomverbaasd. Ze zei: niemand heeft me hiermee kunnen helpen, behalve u. Dat vond ik heel mooi.”

Jenever

Hoe hij aan alle verhalen en grapjes in zijn boekje komt, weet hij niet meer precies. ,,Ik denk dat ik de verhalen zélf wel heb onthouden, omdat ik wel gevoelig ben voor dat soort anekdotes. Zo hoorde ik een keer een leuke grap van een ouderling, wanneer weet ik niet precies meer. Hij vertelde dat verhaal met zoveel geestdrift en moest er zelf zo uitbundig bij lachen, dat ik het nooit ben vergeten.”

'Als je af en toe niet kunt lachen, verzuip je denk ik. Dan wordt het leven zo zwaar'

‘Er was eens een dominee wiens zoon ook predikant werd. Zelf had hij een afspraak met de koster over het glaasje water op de preekstoel: een klein beetje jenever en de rest water. Toen zijn zoon voor de eerste keer in het dorp van zijn vader de dienst zou leiden, vroeg de koster aan zijn pa: ‘Hoe moet het nu met het glas?’ – ‘Net andersom dan bij mij’, was het antwoord, ‘de grootste helft jenever en een klein beetje water’. Toen de dienst gehouden was, vroeg de zoon aan zijn vader hoe hij het had gevonden. ‘Het ging prima’, verklaarde zijn pa. ‘Ik heb maar drie opmerkingen. Ten eerste: Abel werd niet doodgeschoten, maar doodgeslagen. Ten tweede: aan het einde van een preek zeg je niet ‘proost’ maar ‘amen’. En ten derde: als je de preekstoel afkomt, glij je niet langs de leuning, maar loop je netjes het trapje af.’

De Here Jezus?

Dit jaar is De Gier vijftig jaar dominee. ,,Ik denk dat ik altijd wel een vrolijke predikant ben geweest”, zegt hij na even nadenken. Mijn vrouw is ook wel een opgewekte tante. Soms komen we wel eens oude gemeenteleden tegen en die zeggen dan ook wel eens dat ze onze lol wel wisten te waarderen. Al zijn er ook mensen die totaal humorloos zijn. Hoe is het mogelijk, denk ik wel eens. Als je af en toe niet kunt lachen, verzuip je denk ik. Dan wordt het leven zo zwaar. De verhalen en grapjes in mijn boekje lossen geen problemen op, maar het plaatst alles wel even in een nieuw perspectief.”

Zijn favoriete grapje? ,,Moeilijk te zeggen, maar een voorval dat ik meemaakte als predikant op Texel vind ik wel heel leuk.” De Gier was bij een echtpaar op bezoek dat een dochtertje had gekregen. Hun oudste dochter, van een jaar of zes, nam hem tijdens het bezoek eens goed op en vroeg: bent u nou de Here Jezus? En hij begreep eigenlijk wel dat ze die vraag stelde.

‘Je moet het je immers indenken: er komt een man naar het eiland met een wilde haardos en een flinke baard. Hij staat op zondagmorgen hoog op een preekstoel in een zwarte jurk en vertelt dingen die kennelijk belangrijk zijn, want de mensen zijn vol aandacht. Je begrijpt er maar weinig van, maar de naam van iemand, die kennelijk blijkt te bestaan, maar die je nog nooit gezien hebt, valt voortdurend. Die persoon is met een geheim omgeven, net als die man die hoog verheven het woord voert. Is het niet begrijpelijk dat dan de vraag bij je bovenkomt: ‘Zou hij het over zichzelf hebben?’ En dan komt hij op bezoek om naar je zusje te kijken. Is het niet vanzelfsprekend dat je dan een hengeltje uitgooit? ‘Bent u nou de Here Jezus?’ Wat jammer dat je dan eigenlijk ‘nee’ moet zeggen.’

Reageren? nynke.bruinsma@lc.nl

Auteur Koos de Gier Titel En daartoe veel vee – Ernst en luim uit de kerk Uitgeverij De Pinne Prijs 10,50 euro

Je kunt deze onderwerpen volgen
Noardeast-Fryslân
Bewustzijn
boek
Instagram