Progressieve Aktie Leeuwarden stopt. Wie waren de laatste leden van deze roemrijke beweging?

Progressieve Aktie Leeuwarden (PAL) houdt per 1 januari op te bestaan. Wie waren de laatste leden van deze roemrijke beweging? Ton Groot Haar sprak en fotografeerde de laatste leden van de beweging.

Jan van der Wal (73).

Jan van der Wal (73). FOTO TON GROOT HAAR

PAL/GroenLinks in Leeuwarden heet voortaan alleen nog GroenLinks, zo maakte de partij deze maand bekend. Het oudere Progressieve Aktie Leeuwarden is opgeheven. Deze partij ontstond in 1978 als voortzetting van de PSP en Axies. De laatste was een bekende actiebeweging die in de jaren zeventig streed voor behoud van oude gebouwen, fietsvoorzieningen, vrouwenbeweging, vredesbeweging en studentenbeweging. In die lijn ging PAL verder.

Toen in 1990 GroenLinks landelijk tot stand kwam, ontstond in Leeuwarden een fusiepartij. Sommige PAL’ers wilden ongebonden blijven en behielden binnen de partij dan hun eigen identiteit. Politicus Piet van der Wal was het belangrijkste gezicht van deze ongebondenen. Vorig jaar stierf Van der Wal, waarna een kleine groep PAL-leden overbleef zonder eigen bestuur. Dit najaar werd op initiatief van GroenLinks besloten om PAL op te heffen.

Dat is het einde van een tijdperk, stelde fotograaf Ton Groot Haar vast. Zijn partner Tjitske Brokking was een van de laatste leden. Groot Haar zocht alle laatste PAL’ers op. Hij zette hen op de foto en vroeg naar hun verbondenheid met de partij. Hieronder de verkorte weergave van zijn gesprekken.

Tom Sandijck (66)

Tom Sandijck (66) was al betrokken bij Axies en werd later de vaste vormgever van PAL. Op de foto staat hij met een PAL-poster uit 1982. Zijn PAL-archief bracht hij onder bij het Historisch Centrum Leeuwarden. Later had hij samen met John van der Haak en Theunis Zijlstra een eigen ontwerpbureau. Bijna zijn hele leven woont Tom in de Hollanderwijk. Hij vindt het zonde dat de naam PAL verdwijnt. Die verwijst toch naar het ontstaan en de geschiedenis van de partij, zegt hij.

Tjitske Brokking (67)

Tjitske Brokking (67) werd in de jaren tachtig lid. Voor haar stond PAL voor lokale, progressieve politiek. Ze was actief in het Vrouwenhuis en het Vrouwencafé in Leeuwarden. Ook stond ze aan de wieg van vrouwenboekwinkel Sappho. Tot haar pensioen gaf Tjitske Nederlandse les aan anderstaligen bij het Friesland College. Op de foto staat ze voor het pand van de voormalige vrouwenboekwinkel, op de hoek van de Pijlsteeg en Grote Kerkstraat in Leeuwarden.

Dorus van Hooff (71)

Dorus van Hooff (71) kon in 1979 zijn vervangende dienst vervullen bij het Centraal Orgaan Leeuwarden (COL) als stedenbouwkundige. Hij herinnert zich nog goed de demonstratie bij de opening van de parkeergarage annex atoomschuilkelder op het Zaailand. Zijn mooiste project bij COL was de stadsvernieuwing van de Vegelinbuurt/Achter de Hoven. Op de foto staat hij in een van de Vegelinstraten. Op dit moment zit hij in de gemeentelijke Werkgroep Stadsherstel, die verpauperde panden probeert op te knappen.

Hilda Scholten (65)

Hilda Scholten (65) was PAL-lid vanaf het eerste uur. Dat paste bij haar werk. In Leeuwarden gaven toendertijd vrijwilligers Nederlandse les aan buitenlanders. Zij was de eerste betaalde docent NT2 in Friesland. Naast het lesgeven begeleidde ze de vrijwilligers. Op dit moment is ze onder meer bestuurslid bij de Voedselbank in Leeuwarden. Op de foto staat ze voor het pand Het Baken, waar ze de eerste Nederlandse lessen verzorgde. Het pand staat op de hoek van de Emmakade en de Oostergrachtswal.

Sieta Adema (60)

Sieta Adema (60) begon bij de CPN, maar stapte over naar PAL. Ze studeerde aan de sociale academie in Leeuwarden (AAF) en kreeg een baan als sociaal-cultureel werker bij het welzijnswerk in Leeuwarden. Daar werkt ze nog steeds. Daarnaast was ze dertig jaar actief bij de huurdersvereniging in de Hollanderwijk, waarvan 25 jaar als voorzitter. Op de foto staat ze vlakbij haar huis in de Hollanderwijk.

Bram Arnold (70)

Volgens Bram Arnold (70) waren de kernpunten van PAL in de jaren tachtig: bestrijding van achterstand van mensen in sociale wijken en behoud van betaalbare woningen. Hij wil dat GroenLinks hiervoor blijft strijden. Ook als opbouwwerker heeft hij zich hier altijd voor ingezet. Bram zit in de Familieraad van de GGZ en in de besturen van Support Friesland en de Vrijwilligers Organisatie Leeuwarden. Op de foto staat Bram voor het pand van het Centraal Wonen Project ‘Circa’ in de Schoolstraat in Leeuwarden. Hij is medeoprichter van Circa en bewoner sinds 1988.

Jan van der Wal (73)

Jan van der Wal (73) vindt het jammer dat PAL verdwijnt en zou graag zien dat er een nieuw ‘PAL’ komt. De bestrijding van armoede en aanpakken van projectontwikkelaars en speculanten is belangrijk: je moet opkomen voor mensen die het moeilijk hebben, vindt Jan. Hij werkte op de personeelsafdeling van de Condensfabriek (CCF) en de opvolgers. Hij zat in de ondernemingsraad, namens de ‘niet georganiseerden’. Dat sprak hem ook aan bij PAL, je kon er lid van worden zonder dat je lid van een landelijke politieke partij hoefde te zijn. Op de foto staat hij samen met zijn hond Nolle voor het kunstwerk ‘Peal’ van Ids Willemsma bij het gebouw van Friesland Campina.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Leeuwarden
Fotoserie