Hoe de drone zich ontwikkelt tot nuttig gereedschap van de fjildman: 'It jonge libben yn de maitiid dat moatst beskermje'

De drone ontwikkelt zich tot nuttig gereedschap van de fjildman. De jagers van It Bûtenfjild speurden er dinsdag mee naar reekalfjes, maar er zit nog meer technisch vernuft aan te komen.

Jagersvereniging zoekt reekalfjes met drone, bij Lekkum en Oentsjerk. FOTO: MARCEL VAN KAMMEN

Jagersvereniging zoekt reekalfjes met drone, bij Lekkum en Oentsjerk. FOTO: MARCEL VAN KAMMEN

Het is 15 juni, de dag waarop er gemaaid mag worden op veel boerenland dat wordt beheerd volgens de spelregels van het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLB). Boer Gjalt van Houten, van de gelijknamige maatschap aan het Kealledykje bij Lekkum, is klaar om uit te rukken met de cyclomaaier. Hij schat in dat hij anderhalf uur nodig heeft voor 10 hectare hoog opgeschoten gras tegen de Moark aan. Maar dan moet het land wel vrij van kwetsbare dieren zijn.

De zegen van de vogelwacht Lekkum-Miedum heeft hij al. Van Houten: ,,It is hjir bêst gien, mei fjirtich nêsten fan foaral skriezen, ljippen en wat einen. Alles is útkommen en útflein.’’

Wreed einde

Nu is het aan de jagers van Wildbeheereenheid It Bûtenfjild om een laatste check te doen op de aanwezigheid van reekalfjes. Die weten zich heel stilletjes te verstoppen in het lange gras. Als niemand ze uit het veld haalt, dreigt een wreed einde in de maaimessen.

Om vijf uur ’s ochtends, vlak voor zonsopkomst, staan vijf jagers klaar aan de rand van het veld. Het zijn voorzitter Sape Dijkstra, dronevliegers Jasper Zwarts en Jan Tsjerk Dijkstra en de vaste wildbeheerders in dit gebied Oene van der Meer en Natanaël Zijlstra. Die laatste spot de eerste reegeiten al met zijn kijker. ,,Se ha ús ek al lang sjoen. Se stekke de kop boppe it gers út. Ik sjoch se rjocht yn de eagen.‘’

Drone

Snerpend kiest de drone het luchtruim. Het apparaat is niet groter dan een broodtrommeltje, zit vol techniek en wordt voortgestuwd door vier propellertjes. Sape Dijkstra: ,,Der giet hjir samar foar 8000 euro de loft yn. Mear as de helte dêrfan sit yn de waarmtebyldkamera.’’

Zo’n duur apparaat kan de wildbeheereenheid zelf niet betalen. De jagers hebben het in bruikleen van Bouwgroep Dijkstra Draisma in Dokkum en leverancier Aeroscan in Leeuwarden, die dezelfde techniek gebruiken voor het inspecteren van gebouwen, op zoek naar energievretende warmtelekken.

Die techniek werkt in het veld ook prima. De dronecamera kan schakelen tussen infrarood- en haarscherpe videobeelden die vanaf de grond te volgen zijn. Dieren lichten op de beeldschermen op als witte vlekken. Dat werkt het best op dit vroege uur, omdat het temperatuurverschil tussen bodem en beesten het grootst is voordat de zon de boel verwarmt.

De Bond Friese Vogelwachten gebruikt drones met warmtebeelden in het maaiseizoen om broedsels op te sporen, maar er is voor vogelbeschermers nog veel meer mogelijk, weet Dijkstra. Aeroscan zoekt naar mogelijkheden om op basis van beeldherkenning nestjes te vinden. Met een helikopterdrone zijn al proeven gedaan om de verscholen nesten van bijvoorbeeld grutto’s en tureluurs te spotten. Die verstoppen de vogels vaak onder een keurig dichtgedraaid bundeltje grassprieten. Dijkstra: ,,Ast dêr mar genôch goede foarbylden fan fêstleist, dan kinst mei de goede apparatuer in hiel ein komme.’’ Als de coördinaten van nesten vastliggen, kan een maaier met de goede GPS-apparatuur daar ook rekening mee houden.

Reekalfjes

De drone van de jagers zoekt het land systematisch af, vanaf 35 meter hoogte, in overlappende banen van 30 meter breed. Het nalopen van 10 hectare kost zo nog geen uur, inclusief twee accuwissels. Met het in linie afzoeken van hetzelfde areaal zou een peloton vrijwilligers anders zeker een halve dag zoet zijn geweest. En dan nog bestaat de kans dat ze een hertje missen. De drone ziet alles, bezweert Zwarts. ,,Dy slacht gjin inkeld stikje oer. As wy sa neat sjogge, dan sit der ek echt neat.’’

Dat blijkt ook de conclusie te zijn in Lekkum. Hier zijn deze ochtend geen reekalfjes te bespeuren. De afgelopen weken konden dronevliegers Jan Tsjerk Dijkstra en Jasper Zwarts bij vijftien vluchten wel enige tientallen in veiligheid brengen. ,,We ha der wolris fiif yn in moarnsskoft hân.’’ De jagers tillen een dier in zo’n geval voorzichtig op - niet met hun blote handen, maar met een paar handenvol gras - om het buiten het maaiveld te brengen. Daar kan de moeder, die altijd in de buurt is, haar kalf vlot terugvinden en zogen.

Dat de jagers op andere momenten van het jaar reeën schieten om de populatie binnen de perken te houden om verkeersongelukken te voorkomen, speelt op een ochtend als deze niet mee, zegt Sape Dijkstra. ,,Dat liket miskien in bytsje dûbeld, mar ast sa’n jong bist yn it gers lizzen sjochst, dan bist dêr net mei dwaande. It jonge libben yn de maitiid dat moatst beskermje.’’

Lekkumer achterland

Hazen zitten er deze dag wel volop in het Lekkumer achterland. Ze komen bij tientallen in beeld en zijn vlot te herkennen aan hun langgerekte vorm. Als de drone daalt en inzoomt zijn ook de platliggende oren te zien. Hazen gaan vlot op de loop als de drone te dicht boven hun hoofd hangt. Reekalfjes zouden dat niet doen. Die liggen opgerold en verroeren zich niet.

Voor de demonstratie - en de foto’s - is het spijtig dat er deze ronde geen enkel reekalfje te redden is. De groep waagt ook nog een poging in de nabijgelegen Wynzerpolder. Op land dat nog niet hoeft te worden gemaaid komt een grutto met vier kuikens scherp in beeld. Ook een eend met een sliert pulletjes is goed te herkennen. Een wat groter reekalf blieft geen hulp en maakt zich uit de voeten als de jagers er naartoe lopen.

De ene velddag is de andere niet, constateert Sape Dijkstra berustend. ,,De kealtsjes wurde al wat grutter. De earsten binne yn april en maaie berne. Dy geane no sels al op paad.’’ Boer Gjalt van Houten weet genoeg: ,,We kinne rêstich meane.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Leeuwarden
Weidevogels
Instagram