Het geluid van de Starfighter, de elegantie van de F-16. Twee liefdes van spotter Siete Meeter, en allebei zijn ze weg.

Donderdag vertrekken de laatste F-16’s van vliegbasis Leeuwarden. Jammer, vindt Siete Meeter uit Franeker, die ze 42 jaar lang op de foto heeft gezet. ,,De F-16 is een pretty bird.’’

Siete Meeter met een paar foto's (niet door hem gemaakt) van de F-16. ,,De F-16 hat myn hert wol echt krigen.’’

Siete Meeter met een paar foto's (niet door hem gemaakt) van de F-16. ,,De F-16 hat myn hert wol echt krigen.’’ Foto Catrinus van der Veen

Eerst dit. De naam Siete Meeter doet meer aan skûtsjes denken dan straaljagers. ,,Kloppet’’, zegt hij. De zeilende Meeters zijn familie, hij heeft wel meegevaren als peiler. Hij vond het koud, het ronden van de tonnen had niet zijn interesse, netzomin als de berenburg na afloop.

Hij is van de straaljagers (trouwens ook van re-enactment, stoomtreinen, bunkers in het voormalige Oostblok, tanks en Trabantjes, maar dit terzijde). Het begon toen hij op zeventienjarige leeftijd aan het werk kwam bij Jonker, een fotograaf aan de Nieuwestad in zijn geboorteplaats Leeuwarden.

Nadat hij zijn schooltas in het water naast het binnenvaartschip van zijn ouders had gegooid, had hij een reeks baantjes, tot hij uiteindelijk treinconducteur zou worden. Hij is nu 69, en met pensioen. Zijn loopbaan begon bij fotozaak Jonker, waar zijn belangstelling voor fotografie gewekt werd. Hij spaarde voor zijn eerste toestel, een Praktika, - ,,dêr moast ik wol seis wiken foar wurkje’’ - en wilde iets kieken dat snel ging.

Starfighters

Niks ging in die tijd sneller dan de Starfighters van de Leeuwarder vliegbasis. Hij maakte foto’s vanuit Marsum en Jelsum - in een tijd dat spotters moesten oppassen dat bijvoorbeeld landingslichten (‘militaire objecten’) uit beeld bleven. Bewakers konden ter controle je filmpje in beslag komen nemen. ,,Krigest it altiten wol werom, as der neat opstie wat net mocht.’’

De Starfighter betoverde hem - vooral het geluid bij de landing, als de piloot tenminste kundig was en de omstandigheden goed. ,,Dat hege, moaie fluitsjende lûd, it wie as in sprookje, as in symfony’’, zegt hij. Hij laat het horen op zijn telefoon en krijgt er dadelijk kippenvel van. ,,Snapsto no wat ik bedoel?’’

Naar Italië

En toen kwamen in 1979 de F-16’s. Hij, en de andere spotters, waren verdrietig over het verdwijnen van het geluid. Hij is later nog eens naar Italië gereisd om het nog een keer te kunnen horen.

Geluid, hij weet het, is een ding rond de basis. Zeker nu de F-35 is gekomen. ,,Ik sit in it oare kamp’’, zegt hij een paar keer. Het is een laag geluid, en hij heeft medelijden met bewoners van Marsum of Koarnjum, maar over de huidige de ophef heeft hij zijn twijfels. Mensen fokken elkaar op, denkt hij, daardoor lijkt het steeds erger te worden, terwijl het maar een paar keer per dag. Hij vergelijkt het met Schiphol, waar elke anderhalve minuut een vliegtuig opstijgt.

Pretty bird

Maar die F-16… De eerste die in Leeuwarden aankwam was een tweezitter (Meeter somt feilloos toestelnummers op). En hij was betoverd: elegante toestellen, slank, zeer goed te fotograferen (een spotter wil niet alleen een scherpe foto, ook het toestelnummer moet leesbaar zijn). ,,Hy hat prachtige strepen yn de lucht, it is in pretty bird . De F-16 hat myn hert wol echt krigen.’’

Hij laat een paar van zijn vele, vele foto’s zien: hij hecht eraan om niet tussen de massa op de spottersbult te staan (,,dan hast allegear itselde byld’’) maar zijn eigen plekjes te zoeken. Die hij, net als een sportvisser, niet aan anderen verraadt.

Neergestort

Nederland had 213 F-16’s en omdat Meeter zo vaak hij kon met steeds betere toestellen en lenzen in de weer is geweest heeft hij die vrijwel allemaal op de foto, op acht na die zijn neergestort. Vooral in de eerste jaren gebeurde dat veel: ,,Mei de F-35 geane se no folle hoedener om.’’

In het recente verleden zijn er 58 verkocht aan Chili en Jordanië. Wat er met de laatste toestellen gebeurt is nog onbekend. Op donderdag vertrekken de laatsten van de basis in Leeuwarden naar Volkel. ,,Earne hoopje ik dat ze hjir in iensitter en in twasitter hâlde’’, verzucht Meeter. ,,Dat soe echt geweldich wêze.’’

Overigens - hij vertelt het als hij de verslaggever terugbrengt naar het station - houdt Meeter helemaal niet van vliegen. Een keer is hij flauwgevallen in een Russische Toepolev toen die een bocht maakte. ,,Dêr bin ik noch wiken mei pleage.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Leeuwarden
Vliegbasis
Instagram