Herrie F-35: meer isolatie nodig, minder vluchten: 'Het is een lawine van geluid'

De lawaaiige F-35 zadelt omwonenden én de vliegbasis op met extra problemen. De isolatie van huizen volstaat niet langer en er kan minder worden gevlogen, concluderen onderzoekers.

Rudy Mayr kijkt vanuit zijn huis in Jelsum, pal naast de vliegbasis, naar de nieuwe F-35's.

Rudy Mayr kijkt vanuit zijn huis in Jelsum, pal naast de vliegbasis, naar de nieuwe F-35's. FOTO NIELS WESTRA

Twee geluidsdeskundigen hebben de afgelopen maanden los van elkaar onderzoek gedaan naar de geluidsoverlast van de Leeuwarder vliegbasis. Zij bestudeerden zowel het oude vliegtuig, de F-16, als het nieuwe, de F-35. Momenteel vliegen beide gevechtstoestellen.

De conclusies zijn stevig. Ten eerste maakt de F-35 veel meer kabaal dan voorspeld. Hier hebben omwonenden nu al veel last van en over een tijdje Defensie zelf ook. Die mag straks per jaar aanzienlijk minder vluchten maken dan in het F-16-tijdperk, zegt geluidsexpert Rein Muchall. Ten tweede zijn de bestaande isolatiemaatregelen, bedoeld voor de F-16, met de komst van de F-35 ,,volstrekt onvoldoende’’ geworden, stelt Ton Tukkers, een andere expert.

Lees ook | Lawaai vliegbasis nadert de (pijn)grens: 'Ik heb nooit echt zitten klagen, die 45 jaar dat ik hier woon. Nu wel'

Lawaai van vijftien F-16's

,,Het verschil tussen de toestellen is enorm’’, aldus Muchall. ,,Ik heb het hele jaar 2020 bestudeerd en het begin van 2021. Bij de start maakt een F-35 gemiddeld 5 decibel meer lawaai dan een F-16. Bij de landing is het nog veel erger: 12 decibel meer. Hierbij moet je je bedenken dat iedere 3 decibel meer een verdubbeling is van het geluid. Dit betekent dat één F-35 bij de start evenveel lawaai maakt als drie F-16’s en bij de landing evenveel als vijftien F-16’s.’’

De nieuwe toestellen tellen dan ook veel zwaarder mee voor de ‘geluidscontour’ van de vliegbasis, zegt Muchall. Met de F-35’s is bij dezelfde contour nog maar 38 procent van het aantal vluchten mogelijk.

Ton Tukkers deed onderzoek naar een verwant onderwerp: de isolatie van huizen rond de vliegbasis en de demping van het geluid door glas. Volgens hem worden de bestaande isolatiemaatregelen door de komst van de F-35 ,,bijkans waardeloos’’. De geluidsdruk van dit nieuwe toestel is vergeleken met de F-16 veel hoger. Het scheelt op piekniveaus zeker 20 decibel, zegt Tukkers.

Geluid dringt meer binnen

Nico Groenewegen en Rudy Mayr, inwoners van Jelsum, weten daar alles van. Het ‘buitenleven’ hebben zij al min of meer opgegeven, maar nu komt ook de rust binnen in gevaar. ,,Het geluid van de F-35 dringt veel meer door, ook binnen. En buiten kun je eigenlijk niet meer zitten’’, zegt Mayr. ,,Deze lawine van geluid is echt iets van de laatste tijd, met de F-35. Ik weet heus wel wat ik hoor.’’

De Partij voor de Dieren gaat Kamervragen stellen over het onderzoek van Tukkers, de F-35 en de uitbreiding van het militaire luchtruim. De partij wil van de minister weten wat zij gaat doen om mens en dier beter te beschermen.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Leeuwarden
Vliegbasis
F-35