De kunst van het ongedwongen 'zijn'

De mens écht zien in zijn geheel, zonder daar wat van te vinden. Er gewoonweg zijn. Dat is wat straatpastor Geke Boersma (59) elke dag doet. Geen dossiers en protocollen, maar troost en erkenning voor dak- en thuislozen in Leeuwarden.

Straatpastor Geke Boersma bij het Aanloophuis in Leeuwarden.

Straatpastor Geke Boersma bij het Aanloophuis in Leeuwarden. FOTO NIELS WESTRA

Geke Boersma is al sinds 2015 in de straten van Leeuwarden te vinden. ,,Het mooie aan het werk is het ongedwongen contact met mensen”, vertelt de straatpastor. ,,Ik gebruik dan ook graag de presentiebenadering; dat betekent gewoon aanwezig zijn. Als ik mensen spreek die bijvoorbeeld beschermd wonen of in een zorgopvang leven, dan zijn er altijd begeleiders die wat over ze hebben te zeggen, zo werkt dat gewoon. Als ik met deze mensen praat, kunnen ze even zijn wie ze zijn, zonder dat er iets moet. Die manier van werken past goed bij mij.”

De Friezin woont al jaren met haar man en kinderen op een boerderij op het Groninger platteland. Ze volgde een opleiding tot psycholoog, maar daar maakte ze naderhand niet haar werk van. In 2004 begon ze de opleiding Godsdienstpastoraalwerk aan de NHL in Leeuwarden, een opleiding die daar nu niet meer bestaat. ,,Ik deed het puur vanuit interesse, niet eens om er per se werk in te vinden”, zegt ze terugkijkend. Toen ze op school een film te zien kreeg over een pastor die werkte met de presentiebenadering, sloeg dat om. ,,Ik werd daar zo enthousiast van, dat ik daar toch wel mee wilde werken. Na de opleiding kon ik tijdelijk in Groningen aan de slag, omdat de straatpastor daar met zwangerschapsverlof was. Toen ik zag dat er een vacature was bij Stichting Straatpastoraat Leeuwarden, heb ik meteen gesolliciteerd.”

Ander perspectief

Inmiddels heeft Boersma een heleboel connecties binnen, maar ook buiten de stad. ,,Op een doorsnee dag heb ik verschillende afspraken met mensen met wie ik door de jaren heen een band heb opgebouwd. Ik kom ze tegen in de zorgopvang, Aanloophuizen of op straat. Af en toe doe ik ook stervensbegeleiding of spreek ik op een uitvaart.”

Een gevarieerd beroep dus, maar het werken met een kwetsbare doelgroep kan niet altijd gemakkelijk zijn. ,,Er zijn wel moeilijke momenten ja. Soms kom je er echt akelig van thuis. Mensen zitten soms in hele nare situaties. Mijn taak is dan om er te zijn en de zaken met diegene zo mogelijk vanuit een ander, positiever perspectief te bekijken. Ik ben geen hulpverlener en kan ook niet iedereen redden. Daar moet je in dit werk mee om kunnen gaan.”

Het lastigste is voor Boersma aanzien wat er soms gebeurt met mensen die niet zo snel hulp vragen of bepaalde zaken niet kunnen overzien. ,,Ik merk dat zij het vaak nog moeilijker krijgen dan dat ze het al hadden. Ze zijn er niet van op de hoogte dat ze huur- of zorgtoeslag kunnen aanvragen of dat ze een vrijstelling voor gemeentelijke belastingen kunnen regelen. Ook krijgen deze mensen soms boetes omdat ze formulieren verkeerd hebben ingevuld. Ze botsen tegen regels aan die ze niet kennen en komen daardoor in de schulden. Dat frustreert me soms enorm. Het zou mooi zijn als bijvoorbeeld gemeentes hierbij hulp zouden kunnen bieden.”

Vertrouwen winnen

Toch zijn er ook heel veel mooie kanten aan het werk. ,,Het vertrouwen dat ik uiteindelijk van mensen krijg is prachtig. Laatst zei iemand tegen me: er is al vijf jaar niemand meer in mijn huis geweest, alleen jij. Dat is natuurlijk erg schrijnend, maar op dat soort momenten voel ik me ook echt gewaardeerd. Dan weet ik dat ik iets kan betekenen voor die mensen. Dat kan ’m soms in hele kleine dingen zitten.”

Het vertrouwen winnen is volgens Boersma een kwestie van een lange adem. ,,Je moet echt een band op bouwen. Als die band er eenmaal is, nemen mensen sneller je advies aan. Het lukt me dan bijvoorbeeld om zorgmijders toch door te sturen naar een instantie die wat voor ze kan betekenen.”

Eenzaamheid

Voor veel Nederlanders is het werkleven ingrijpend veranderd door de coronacrisis, maar dat is bij Boersma niet echt het geval. ,,Het valt mee. In de opvang zijn wel strakkere regels. Er wordt toegezien op het houden van afstand en in het Aanloophuis in Leeuwarden kunnen minder mensen binnen zijn, omdat het gewoon een klein gebouw is. Normaal gesproken is het Leger des Heils alleen door de week open en is het Aanloophuis alleen in het weekend open. Maar omdat het Aanloophuis wat krap is, is het Leger des Heils nu ook in het weekend open. Het is dus niet zo dat er mensen buiten de deur staan, omdat er wegens maatregelen geen plek meer is.”

Over de avondklok heeft Boersma nog niemand gehoord. ,,Ik weet in ieder geval dat daklozen geen boetes krijgen. Hoe dat zich verder gaat uitwerken is even afwachten.”

Wat Boersma wel opvalt is dat de eenzaamheid op straat behoorlijk is toegenomen. ,,Ik denk trouwens dat heel Nederland daar inmiddels wel mee kampt. Mensen hebben minder sociale contacten en hun vertrouwde ritme is uit de dag. Dan is het helemaal moeilijk als je ook nog eens psychische problemen hebt en geen dag boven je hoofd.”

Kleine gebaren

Over eenzaamheid wordt regelmatig gesproken, maar toch is elk gesprek anders volgens Boersma. ,,Het hangt af van degene die ik voor me heb. Ik ga mee in waar hij of zij het over wil hebben. Ik probeer me ook even te verplaatsen in de belevingswereld van diegene. Soms hebben we het over het geloof, lang niet altijd. De meeste mensen geloven wel in iets, maar noemen dat niet per se God. Ik ben daarin heel vrij. Het is maar net hoe diegene tegen het geloof aan kijkt. Daar hebben we het dan over.”

Als er dan wel over het geloof wordt gepraat, merkt Boersma dat ze met kleine gebaren heel wat teweeg kan brengen. Ik koop ieder jaar voor iemand een christelijk dagboekje. Een ander persoon wilde heel graag een kruisje, dus toen heb ik dat geregeld. Het is mooi om te zien hoe ongelofelijk blij ze daar mee zijn. Ze waarderen het enorm. Dat vind ik eigenlijk wel confronterend. Op dat soort momenten heb ik door hoe goed ik het eigenlijk heb… Nog voor de coronatijd ging ik wel eens kibbeling eten met iemand. Diegene zat dan al een uur van tevoren, opgefrist en wel, te wachten totdat ik kwam. Iets simpels als kibbeling eten kan al een hele gebeurtenis zijn. Daar kan ik nog wel wat van leren.”

www.stichtingstraatpastoraatleeuwarden.nl

Reageren? nynke.bruinsma@lc.nl

Je kunt deze onderwerpen volgen
Leeuwarden
Bewustzijn
Instagram