Hoe gaat schouwburg de Harmonie de coronacrisis te lijf? (Je herkent de zalen niet meer terug)

Wat moet een theater in coronatijd? De Leeuwarder stadsschouwburg De Harmonie kiest de vlucht naar voren en heeft de zalen, tijdelijk, ingrijpend aangepast. ,,Het nieuwe theater.”

Harmonie-directeur Marijke van der Woude in de onherkenbaar heringerichte Aegon-zaal.

Harmonie-directeur Marijke van der Woude in de onherkenbaar heringerichte Aegon-zaal. FOTO NIELS WESTRA

De grote zaal van De Harmonie , je herkent ‘m niet meer terug. Het is een vervreemdende ervaring om de Aegon-zaal - met dank aan de sponsor de officiële naam - via de zijkant binnen te komen en niet vanuit de achterkant, zoals normaal. En dan ligt daar een duinlandschap, van hout. Met zitjes erop, keurig volgens de 1,5-meterdoctrine.

Wak

Die houten duinen liggen rondom de speelvloer, die blauw gemarkeerd is - een wak, volgens het bordje. We zien nog net de rondingen van de balkons, vrijwel aan het oog onttrokken door schapenhekken. Tegen de achterwand hangt een grote cirkel, die kan dalen en stijgen. Dat is, met hulp van de belichting, de zon aan het begin van de voorstelling, de maan aan het eind.

De voorstelling, ja. Op dit moment kan er niks, wat dat betreft. Maar dat gaat weer gebeuren, weet Harmonie-directeur Marijke van der Woude. Over twee maanden op zijn vroegst, en dan maar met beperkingen. Vandaar deze aanpassingen.

Ook de andere twee zalen zijn bijna onherkenbaar veranderd, allemaal volgens thema’s uit de natuur. De Rabobankzaal is een intieme ruimte geworden, met sfeervolle zitjes en projecties van de zee (iets anders kan ook) op doeken die in een ventilatorbriesje hangen te wapperen.

Plantenkas

De Accent-zaal, helemaal bovenin, lijkt wel een plantenkas: heel veel echt groen, deels op de vloer en deels opgehangen in een roosterachtige constructie die prettig rijmt met het enorme venster achter het podium, met uitzicht op de Westersingel en het stuk Leeuwarden daarachter. Een mooi symbool van waar De Harmonie naartoe wil: naar buiten, de provincie in, de wereld in.

Het komt door het Kickstart Cultuurfonds , dat geld beschikbaar stelt om theaters ‘klaar te maken voor de nieuwe tijd’. En door het Pauzefestival, heel kleinschalig en intiem, dat De Harmonie al in mei organiseerde.

Van der Woude: ,,Toen al misten de mensen het contact en de intimiteit. Ze waren echt ontroerd om elkaar weer te zien, en de artiesten ook.” Die intimiteit was de leidraad bij de plannen die nu zijn uitgevoerd. ,,We zijn altijd van de hele grote gebaren, maar kunnen we die intimiteit niet op de een of andere manier vormgeven?”

Uit een eigen publieksonderzoek, onder zo’n 500 mensen, kwam duidelijk naar voren dat ze die ontmoeting wel willen, ,,maar wel in een veilige omgeving, waarin ze zien dat er ruimte is”. En dat moet wel lukken, in een van de grootste theaters van Nederland. ,,Laten we nou een combinatie zoeken tussen die ruimte en de intimiteit die kunst en cultuur ook kunnen bieden.”

Kickstartfonds

Het Kickstartfonds droeg een ton bij, het maximaal uit te delen bedrag - ,,wij zijn een van de zes theaters in het land die dat gekregen hebben.” De verschillende sponsors gaven ruim een ton. ,,We gebruiken geen regulier geld, op de koffie en thee na.”

Voor het ontwerp werd het Amsterdamse theatervormgevingsbureau M//W ingehuurd, van Wikke van Houwelingen en Marloes van der Hoek - beide opgeleid aan het Frank Mohr Instituut in Groningen. Aan het eigenlijke timmer- en monteerwerk kwamen ook technici en vrijwilligers van De Harmonie zelf te pas. De kussens op de zitplaatsen in de Aegon-zaal zijn genaaid door de moeders van enkele medewerkers.

De zalen zijn flexibel ingericht met, in het geval van de Rabobank- en Accentzalen, verschuifbare tribunes. De Aegon-zaal zou in deze opstelling maximaal 300 mensen kunnen bergen, zonder die anderhalve meter tussenruimte. ,,En als we straks van corona af zijn, dan gaat dit er natuurlijk weer uit. Want dat is een zaal voor 1000 mensen.” Maar, zegt Van der Woude berustend: ,,Zo ver is het nog lang niet.”

Deze tijdelijke metamorfose beperkt zich niet tot de zalen. Foyers, trappen en gangen worden nog aangepast. Dat heeft ook te maken met de veilige routing . Frédéric Tonnon, hoofd marketing: ,,Je gaat veilig in en uit, maar dat wordt ook spannend en verrassend, wat theater zou moeten zijn. In de Rabobank-zaal ga je langs de noodtrappen naar buiten. Dat heb je nog nooit gezien.”

OG3NE

Artiesten krijgen ook de ruimte om in dit vernieuwde theater ,,te experimenteren met nieuwe vormen”, zegt Van der Woude. Karin Bloemen, Lakshmi en OG3NE gaan hier al aan de slag, met videoclips onder andere.

Het nieuwe theater, dus. Marijke van der Woude: ,,Dat denkt misschien niet alleen van binnen naar buiten, maar ook van buiten naar binnen. Co-creatie, wat gebeurt er in de maatschappij, waar wonen de mensen? Misschien moet De Harmonie ook eens wat doen buiten de stad, de straat op , de samenwerkingen zoeken.”

Dat stond toch al op het programma, maar vanwege corona is die urgentie des te groter. Waarom, mijmert de Harmonie-directeur, niet festivals binnenhalen, die onder eventuele beperkingen buiten niet kunnen? ,,Hier is het beheersbaar.” Het gaat ook om het belang van de hele cultuursector. ,,Niks doen is geen optie. We gaan aan de slag.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Leeuwarden
Theater
Fotoserie
Instagram