Ceremonieel afscheid F-16’s in Leeuwarden loopt totaal anders door Belgische straaljager die op hol slaat: 'Ben je in orde?’, vroeg ik. ‘Ik denk dat ik mijn been heb gebroken’, zei hij'

Wat het ceremonieel afscheid van de laatste acht Leeuwarder F-16’s had zullen worden, werd totaal anders. Een Belgische straaljager sloeg op hol.

Het moment waarop de Belgische piloot aan zijn parachute hing. Uiterst rechts in het weiland is zijn schietstoel te zien. Linksboven is goed te zien hoe de F-16 het gebouw heeft geraakt.

Het moment waarop de Belgische piloot aan zijn parachute hing. Uiterst rechts in het weiland is zijn schietstoel te zien. Linksboven is goed te zien hoe de F-16 het gebouw heeft geraakt.

De hele gebeurtenis, rond kwart over negen op de donderdagochtend, heeft hooguit vijf seconden geduurd. Een Belgische F-16 die deelneemt aan de opleiding tot wapeninstructeur op de basis begon bij het opstarten te versnellen. De oorzaak is onbekend, het onderzoek loopt nog, ,,maar het klonk of er een raket de lucht werd ingeschoten’’, vertelde een van de vele bezoekers van de spottersbult in Marsum, die het zag en hoorde gebeuren. ,,Een gigalawaai’’, vulde een ander aan, ,,of er een motor op hol sloeg, maar het klonk rauwer, onregelmatig.’’

De piloot, een ervaren Belgische instructeur, stond dadelijk ,,hard op de remmen’’, beschreef basiscommandant Henk Doorten een paar uur later. Maar het op hol geslagen toestel liet zich niet temmen en de piloot wist met de schietstoel en een parachute te ontkomen.

De spotters zagen de vlieger vlak bij het hek rond de basis landen. Hij werd met een gebroken been naar het ziekenhuis gebracht. Een eveneens Belgische crew chief die nog met het toestel bezig was, werd een eindje meegesleurd en is eveneens naar het ziekenhuis gebracht met naar het in eerste instantie leek, lichte verwondingen.

Schade is groot

Het toestel reed door, verbrijzelde een glazen wand en kwam tot stilstand in een gebouw van de technische dienst, waar voor de bewapening van de toestellen gezorgd wordt. Daar was op dat moment niemand aanwezig. De schade is groot, zowel aan het gebouw als aan het toestel.

De eveneens Belgische piloot Piglet (zijn echte naam werd niet bekendgemaakt) maakte het van dichtbij mee: ook hij was een start aan het voorbereiden. Via de intercom hoorde hij dat er iets mis was, en toen hij opkeek zag hij het toestel al naar het gebouw rijden. Het plotselinge, luide geraas dat alle spotters meekregen, had hij niet opgemerkt.

,,Ik sprong uit mijn toestel om naar de piloot te gaan kijken’’, beschrijft Piglet. ,,Maar er waren al mensen bij hem en de brandweer was al onderweg. Hij was echt heel dicht bij het hek terechtgekomen, daar lag hij op de grond, lijkbleek. ‘Ben je in orde?’, vroeg ik. ‘Ik denk dat ik mijn been heb gebroken’, zei hij.’’

Dat is, vertelde Piglet, niet ongewoon bij wat piloten een ‘zero-zero’-ontsnapping noemen, uit een toestel dat nog aan de grond staat en niet op snelheid is. De schietstoel gaat er weliswaar met kracht uit, maar de piloot komt niet hoger dan een meter of dertig. ,,Dat is net voldoende voor de parachute.’’

Zeer ervaren piloot

,,Gelukkig is hij een zeer ervaren piloot’’, aldus Piglet. ,,Ook dit soort dingen train je. Je moet meteen handelen, want het gaat heel snel.’’ Piglet is tevens detachementscommandant van de Belgische eenheid die voor de opleiding in Leeuwarden is, en was daarom de man die de familie van de piloot en de Belgische luchtmacht moest inlichten.

Dat er zoveel spotters op de bult bij Marsum stonden, kwam doordat juist op de donderdagochtend de laatste acht F-16’s van de basis zouden vertrekken. Dat zou met enig ceremonieel gebeuren, de toestellen zouden via Soesterberg naar Volkel vliegen. ,,Ik heb gemengde gevoelens’’, bekende Doorten. ,,Het had een mooie dag moeten worden.’’

Na de crash werd de toegangsweg naar de bult afgesloten, maar veel spotters bleven er, ondanks dat alle activiteit was stilgelegd. Ze wezen elkaar op de schietstoel, die in het weiland lag, de cockpitkoepel op het dak van een gebouw en het oranjerode valscherm, dat slap aan de omheining hing.

Transitie naar F-35

Voor de ceremonie was ook pers uitgenodigd, een man of dertig, die bij de ingang van de basis stonden. Ook daar was het geluid van de crash te horen geweest, maar het werd pas duidelijk dat er iets aan de hand was toen een karavaan aan brandweerwagens, ambulances en politie passeerde.

De ceremonie met de F-16’s werd dadelijk afgelast en de rest van de donderdag werd er niet meer gevlogen, vertelde Doorten. ,,De ceremonie gaat later wel door, en echt wel op korte termijn’’, zei hij. ,,We willen verder met de transitie naar de F-35. Maar of het volgende week al zover is, weten we nu nog niet. Daar gaan we naar kijken.’’

De toedracht en de omstandigheden van de crash worden nader onderzocht.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Leeuwarden
Vliegbasis
Vliegbasis Leeuwarden