Aanpak straatdealers: Leeuwarden gaat dwangsommen opleggen

Dealers die op straat drugs verkopen worden in Leeuwarder harder aangepakt. Met dwangsommen wil burgemeester Sybrand Buma de drugsoverlast tegen gaan.

Het gebied rond de Weaze in Leeuwarden was lange tijd het centrum voor de straathandel in drugs. Meer toezicht, camera’s en misschien ook wel corona hebben ervoor gezorgd dat de drugsoverlast hier is afgenomen.

Het gebied rond de Weaze in Leeuwarden was lange tijd het centrum voor de straathandel in drugs. Meer toezicht, camera’s en misschien ook wel corona hebben ervoor gezorgd dat de drugsoverlast hier is afgenomen. Foto: Niels Westra

Vijfduizend euro, zo hoog wordt de ‘last onder dwangsom’ die straatdealers krijgen als ze na een waarschuwing toch weer betrapt worden op het verkopen van drugs. En iedere keer daarna, volgt er weer een ‘boete’ van vijfduizend euro, tot maximaal twintigduizend euro. Het is een manier die bekend staat als ‘de Veluwse aanpak’, omdat Ermelo en Putten in 2017 de eerste gemeenten waren die dit bestuurlijke middel toepasten.

,,Het is een extra middel om straathandel in drugs tegen te gaan. De reden om de maatregel te nemen is niet een toename van straathandel. Het is een manier om zo effectief mogelijk op te treden”, zegt Buma. ,,Het ‘voordeel’ ten opzichte van het strafrecht is dat dit gericht is op het voorkomen van een strafbaar feit.” De maatregel is vorige week vrijdag ingegaan.

Cijfers over de omvang van de straathandel zijn nog niet beschikbaar. De politie heeft dit jaar 25 keer opgetreden ertegen. Dat zou meer zijn dan vorig jaar volgens de gemeente, maar hoeveel meer blijft onduidelijk.

Waar wel cijfers over zijn, is het aantal panden dat gesloten is vanwege drugshandel of de productie van drugs. Dat aantal steeg van negen in 2017 tot 36 vorig jaar. Kan het sluitingsbeleid geleid hebben tot een eventuele toename van de straathandel? En de aanpak daarvan er weer toe leiden dat het aantal drugspanden gaat stijgen? Of zich verplaatst?

,,Dat vind ik zo’n rare redenering. Het verplaatst zich dus we doen maar niets? Het lijkt mij stug dat deze maatregel voor een verplaatsing gaat zorgen. Het enige dat voor mij telt is dat drugshandel op straat de veiligheid in gevaar brengt en dat pakken we aan.”

De gemeente Zaanstad werkt sinds vorig jaar met de last onder dwangsom voor straatdealers. Vorig jaar werd het middel 27 keer ingezet met de eerste stap: de waarschuwing. In een geval werd de dwangsom daadwerkelijk geïncasseerd omdat een persoon zich toch weer schuldig maakte aan dealen. ,,Het laat zien dat we de meeste van die figuren niet weer tegen het lijf liepen”, aldus een woordvoerder. Maar dat betekent niet dat er minder gedeald wordt in de gemeente Zaanstad. ,,Het is een middel om het te ontmoedigen, we kunnen niet zeggen dat er minder gedeald wordt.”

De maatregel van Buma om het dealen op straat via het bestuursrecht aan te pakken, past in een trend, concludeert hoogleraar Recht en samenleving Jan Brouwer van de Rijksuniversiteit Groningen.

,,Burgemeesters zien voor zichzelf een steeds belangrijkere rol in criminaliteitsbestrijding. We noemen het in het bestuursrecht dan ‘aanpak van ondermijning’, maar dat is een verhullende term.”

De bestuurlijke aanpak biedt ‘voordelen’, aldus Brouwer. ,,In het strafrecht moet je wettig en overtuigend bewijzen dat iemand schuldig is. In het bestuursrecht hoef je het alleen maar aannemelijk te maken. Zeker burgemeesters die openbare orde en veiligheid hoog in het vaandel hebben staan, zijn daar gek op.”

De bestuurlijke maatregel in plaats van het strafrecht tast de ‘rechtspositie van straatdealers’ niet aan, volgens Brouwer. ,,Iemand kan bezwaar maken tegen de opgelegde dwangsom bij de burgemeester. Als hij in het ongelijk wordt gesteld, kan hij naar de rechter stappen.”

Wel bestaat er een kans dat iemand straks tweemaal wordt ‘bestraft’: een dwangsom van 5000 euro via het bestuursrecht én een veroordeling door de rechter voor dealen. ,,De last onder dwangsom wordt echter niet gezien als een straf maar als een herstelactie. Ik noem dat ook wel eens ‘etikettenzwendel’, want degene die het raakt, ziet het wel degelijk als straf.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Leeuwarden