Waarom het Woudagemaal sowieso twee keer per jaar onder stoom wordt gezet

Sowieso keer per jaar wordt het Ir. D.F. Woudagemaal in Lemmer gepland onder stoom gezet. Dat heeft meerdere redenen, vertelt Sonja Hylkema van Wetterskip Fryslân.

Het Woudagemaal werd op 7 oktober 1920 geopend door koningin Wilhelmina en is inmiddels Werelderfgoed. Menig Fries heeft er al eens een kijkje genomen. In schoolvakanties wordt het gemaal regelmatig - twee keer per jaar - onder stoom gezet.

Wat is de functie van het Woudagemaal?

Het stoomgemaal heeft een belangrijke functie in het waterbeheer. Bij extreem hoog water wordt het overtollige water in het IJsselmeer gepompt. De machines van het gemaal zijn in staat de Snitser Mar binnen 48 uur compleet leeg te pompen.

Het is ongeveer een keer per jaar of eens in de twee jaar noodzakelijk om op volle kracht te draaien, zegt Wetterskip-woordvoerster Sonja Hylkema. In oktober vorig jaar is het gemaal drie dagen onder stoom geweest om zowel vers regenwater als in de polders gebufferd slootwater in het IJsselmeer te lozen.

Waarom wordt het twee keer per jaar gepland onder stoom gezet?

Deze geplande ‘draaidagen’ zijn bedoeld om personeel te trainen. De draaiploeg moet weten hoe de machines worden opgestart en omdat het gemaal niet vaak aan is en de techniek oud, is de kans aanwezig dat je het verleert. Hylkema: ,,En wy wolle dan ek sjen oft de masines it goed dogge en oft der reparaasjes nedich binne. Wolst ek net foar in ferrassing komme te stean, as it Woudagemaal echt aktyf wêze moat.’’

De dagen dat het gemaal voor opleidingsdoeleinden onder stoom staat, vallen altijd in de voorjaarsvakantie en herfstvakantie, zodat bezoekers kunnen meekijken. Afwisselend wordt gekozen voor momenten dat het Noorden vakantie heeft, dan wel het Zuiden. ,,Sa kin elkenien genietsje fan it Woudagemaal’’, zegt Hylkema. Volgens haar komen bezoekers zelfs vanuit Maastricht naar Lemmer om naar het gemaal te kijken.

Staat het gemaal nu dan ook aan?

Het gemaal staat deze week van dinsdag tot en met donderdag onder stoom, maar draait niet op volle toeren. Vanwege de regenval en de stormen van de laatst week, staat het water in de Friese boezem momenteel erg hoog. De poldergemalen draaien nu om het overtollige water af te voeren. ,,It is gjin oerstallige lúkse dat it Woudagemaal no oan stiet. Wy pompe no wol wetter troch nei de Iselmar, al is it net needsaaklik. It is moai meinommen.’’

Hoe lang duurt het op stoom brengen van het Woudagemaal?

De machines hebben zes tot acht uren nodig om alles onder stoom te krijgen. De ketels worden gevuld en verhit, waardoor er stoom vrijkomt. Die stoom gaat vervolgens naar de machines toe. Wanneer de druk in de machines 14 bar heeft bereikt, dan gaan ze daadwerkelijk aan. In eerste instantie wordt de stoom aan de voorkant van het gemaal naar buiten geblazen. Dat levert voor publiek ook een spectaculair beeld op, vindt Hylkema. Als de stoom echt wordt gebruikt om de machines draaiende te houden, ontsnapt er niets meer naar buiten. De stoom die door de machines gaat, wordt afgekoeld en via een andere weg weer naar de ketels geleid en opnieuw verhit. ,,Dan is de sirkel wer rûn en sa giet it fierder.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
De Fryske Marren
Video