Vier oude muurschilderingen ontdekt tijdens verbouwing in Bakhuizen. Ze werden tijdens WOI gemaakt door Belgische militairen: 'Dit is heel bijzonder'

In de voormalige dorpsvitrine in Bakhuizen zijn tijdens een verbouwing vier oude muurschilderingen ontdekt. De tekeningen zijn rond 1915 gemaakt door Belgische militairen tijdens hun gedwongen verblijf in Gaasterland in de Eerste Wereldoorlog.

Laag voor laag is de afgelopen weken het behang van de wand gepeuterd in de voormalige dorpsvitrine aan de Havenstraat 4 in Bakhuizen. Leden van de Stichting Histoarysk Wurkferbân Gaasterlân konden hun ogen bijna niet geloven. Ze vonden vier muurschilderingen met oorlogstaferelen uit de Eerste Wereldoorlog.

Drie van de vier panelen zijn door vocht behoorlijk aangetast. De vierde muurschildering van 5 meter lang en 2.5 meter breed is op wat boorgaten na in opvallend goede stijl. Op de muur is te zien hoe Belgische en Franse militairen met Duitse militairen in gevecht zijn. Op de andere tekeningen zijn onder meer een officier, een vliegtuig en landschappen met bomen zichtbaar.

Café van Bleeker

De ontdekking werd gedaan tijdens de verbouwing van het tweehonderd jaar oude pand in het centrum van het dorp. Het huis werd in april verkocht, nadat het jarenlang dienst had gedaan als dorpsvitrine. In 1915 stond het pand bekend als logement en café van Bleeker.

,,Dit is heel bijzonder”, zegt Eerste Wereldoorlog-kenner Kees Bangma. Hij is momenteel bezig met een boek over de geschiedenis van het interneringskamp voor Belgische militairen in Gaasterland. Vorig jaar stuitte hij al op een krantenbericht uit 1915 waarin melding werd gemaakt van muurschilderingen in de oude en inmiddels gesloopte katholieke kerk en in het voormalige café van Bleeker. ‘Deze schilderingen zijn zeer mooi en hebben meest altijd betrekking op den oorlog’, staat te lezen in het artikel van Nieuwsblad voor Friesland .

Niemand wist ervan

,,Ik heb vorig jaar in Bakhuizen navraag gedaan of iemand deze schilderingen kende, maar niemand wist ervan”, zegt Bangma. ,,Op een paar voorwerpen na is er heel weinig overgebleven van de tijd dat de Belgische militairen in Gaasterland zaten. Dat maakt deze vondst ook zo opzienbarend.”

De muurschilderingen moeten gemaakt zijn tussen oktober 1914 en december 1915. In die tijd was er in Gaasterland een interneringskamp waar ruim 2200 Belgische militairen verbleven. Ze werden opgesloten omdat ze tijdens de Eerste Wereldoorlog op neutraal Nederlands grondgebied waren gekomen. ,,Nederland was verplicht de Belgische militairen gevangen te nemen”, zegt Bangma. ,,Het kamp kwam in Gaasterland, omdat het ver weg was van het front en het gebied door de ligging bij het water goed af te sluiten was.”

Zeshonderd Belgen werden ondergebracht in Bakhuizen, de meesten in het oude kerkgebouw. Vermoedelijk vond een aantal Belgische officieren onderdak in het logement van Bleeker, waar de muurschilderingen zijn aangetroffen. ,,Die militairen verveelden zich dood. Ze hadden alle tijd van de wereld.”

Ook in België zijn ze heel enthousiast

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed was donderdag in Bakhuizen om de kunstwerken te onderzoeken. ,,Ook in België zijn ze heel enthousiast”, zegt Henk de Kroon van de Stichting Histoarysk Wurkferbân Gaasterlân. ,,We zijn blij dat de huidige eigenaar van het pand heel geduldig is en geen haast heeft met de verbouwing.”

De schilderingen zijn tijdens de Open monumentendagen op 11 en 12 september te zien. De Kroon en Bangma overleggen met Nederlandse en Vlaamse experts over wat er verder kan gebeuren met de aangetroffen schilderingen. ,,We willen het minimaal goed gefotografeerd hebben, maar het mooiste zou zijn om de muurschilderingen te verplaatsen”, zegt De Kroon. ,,Helaas is dat kostbaar en tijdrovend.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
De Fryske Marren
Cultureel erfgoed
Geschiedenis
Fotoserie
Video