Dorpstuin Griene Poarte wil goede voeding voor iedereen beschikbaar maken

Lolke luistert graag naar de bijen. Daar wordt hij rustig van. MEINTJE HARINGSMA

Boer Willem Prins is de grote held van dorpstuin Griene Poarte. Hij verpacht namelijk de grond aan de Skarlerdyk die nodig was om het initiatief op te zetten, daar waar de gemeente het liet afweten. Ondanks het feit dat ze zelf had aangegeven dat ze zulke projecten wilde ontwikkelen. En die pacht bedraagt dan ook nog maar een luttele euro per jaar. Met de dorpstuin wordt gezorgd voor eerlijk en gezond voedsel. Maar ook de gemeenschapszin wordt er door bevorderd. Sinds jaar en dag maakt Marja elke zaterdag een grote pan soep, met groente uit de tuin en geroosterd stokbrood. Ze sjouwt dan een enorme mand met pan, kommen, bestek en brood mee. En is het Syrische echtpaar Tarik en Fatima met hun kinderen heel vaak op de tuin te vinden. Ze helpen, zij heeft nu ook een aantal keren gekookt, ze krijgen er groenten voor terug, maar vooral die broodnodige contacten. Een probleem heeft de tuin nog wel: ze kunnen absoluut meer vrijwilligers gebruiken.

Doventolk en Nederlandse les

Tarik en Fatima liggen samen met Edwin van der Zwet (de initiatiefnemer van de dorpstuin) op hun knietjes in de grond en oogsten uitjes. Het geluid dat Tarik even daarvoor uitbracht, bracht mensen wat aan het schrikken. Edwin legt al even snel uit: “Hij is niet boos, hij is doof en kan daardoor niet goed praten.” Maar werken kan Tarik als de beste. Net als Fatima. De kratten worden snel en vakkundig gevuld met de uitjes. En Fatima bracht zorgde enige uren daarvoor voor een grote pan met eten waar alle vrijwilligers van mee konden genieten. Het stel dat in Stavoren woont, had in hun woonplaats weinig aansluiting. Toen Tarik op een goede dag in Stavoren iemand wilde helpen met het rooien van een boom en diegene als vrijwilliger bij de gemeenschappelijke biologische tuin werkte, was het contact snel gelegd. Nu zijn ze er vaak, bieden hulp, terwijl ook zij hulp krijgen. Zo is er voor Tarik een doventolk gevonden, krijgt Fatima Nederlandse les en worden ze geholpen met allerlei papieren.

Gemeente wilde initiatieven, maar hielp vervolgens niet

Het verhaal van de tuin leest als een roman, maar wel eentje met een slechte opening. De gemeente kwam 8 jaar geleden met een plan om de leegloop van dorpen tegen te gaan. Lokaal voedsel, bewegen en zorg moesten daarin tot uiting komen. Er werd opgeroepen om goede initiatieven te ontplooien. In de dorpskrant werd opgeroepen om daarvoor plannen te maken. Edwin las het wel, maar reageerde niet. Maar toen werd hij zelf benaderd. “Ze zeiden dat ik zo’n mooie tuin had. Nou ja dacht ik toen, het kan ook geen kwaad om mee te doen.” Met zo’n 10 dorpsgenoten werd een heel plan geschreven voor een gemeenschappelijke tuin. Maar toen kregen ze het deksel op de neus, want de gemeente wilde er geen grond beschikbaar voor stellen. “Dat werkte zo demotiverend dat de hele groep uit elkaar viel.”

Toch bleef het sluimeren in het hoofd van Edwin en zo nu en dan werd toch weer geprobeerd om ergens een stuk land te bemachtigen. Tot boer Willem Prins het heft in handen nam en aangaf dat er van hem wel een stuk land gepacht moet worden. Voor 1 euro per jaar. En de start van de tuin is nu 4,5 jaar geleden. Samen met Lolke Veenstra en Cor werkte Edwin een ontwerp uit voor de tuin. “Want we hadden in ons oorspronkelijke plan wel de drie elementen lokaal voedsel, energie en zorg opgenomen, maar nog geen ontwerp gemaakt. Daarvoor moesten we natuurlijk ook eerst weten hoeveel grond we tot beschikking hadden en waar.” Centraal stond wel dat de tuin aantrekkelijk moest zijn voor iedereen. Sommigen hadden er een hard hoofd in. Want waarom een dorpsmoestuin als veel mensen bij hun eigen huis al groenten verbouwen? Maar toch was er voldoende animo vanuit het dorp.”



Landschapspark

Er mocht geen sprake zijn van rechte bedjes meende het drietal. “Het doel was een landschapspark, maar wel zo dat je er op een goede manier groente kon verbouwen.” Er zijn speciale vormen aangelegd in de vorm van bloemen en bloembladeren met een diepere symboliek waarbinnen de groente worden verbouwd. En er staan kassen met een bijzondere vorm omdat zij door die vorm de wind veel beter kunnen weerstaan. Zo’n 20 vrijwilligers helpen met enige regelmaat en 7 tot 8 mensen zijn er eigenlijk elke zaterdag. Onder hen Edwin die altijd al voor dag en dauw op de tuin is, maar ook vaak na zijn werk. En ook Lolke is vaak op het perceel te vinden en constateert dan dat hij er al weer ettelijke uren op heeft zitten. Maar zoals bij veel vrijwillige initiatieven zou de tuin nog graag wat meer vrijwilligers willen die zich aansluiten. “En je kunt het gewoon proberen. Is het niks, dan kom je niet weer. En het is vrijwillig, dus je hoeft niet elke zaterdag hier te zijn.”

Vrijwilliger mag gratis oogsten

En het voordeel van vrijwilliger zijn is dat je gratis mag oogsten. En dat je elke zaterdag mee kunt eten van de maaltijd die Fatima meestal kookt. Is er veel meer groente en fruit (want ook dat staat op de tuin) dan mogen niet-vrijwilligers dat kopen. Voor het luttele bedrag van 0,90 cent per eenheid of een bepaald gewicht. “We hebben zo’n laag bedrag genomen, omdat we vinden dat goede voeding beschikbaar moet zijn voor iedereen. En wie wat meer wil geven, staat dat natuurlijk vrij.” Op een bord staat wat er geoogst mag worden en rode vlaggen geven aan waar iets van het land mag worden gehaald. Als er heel veel overschot was, gaat dat ook wel naar zorginstelling Bos en Meerzicht overigens. “Daar moesten de koks alleen even wennen aan het idee dat er wel eens een beestje in de groente zit en dat het niet in plastic wordt aangeleverd.”



Zonnepaneel zorgt voor water

De oogsten zijn vanzelfsprekend weersafhankelijk. Maar op de tuin doen ze er alles aan om zo goed mogelijk voor de ecologisch/biologische groente te zorgen. Zo zorgt een zonnepaneel samen met een ondergronds eigen gemaakt systeem er voor dat er water in de diverse tonnen wordt gepompt. Dat water komt uit de vaart en is met toestemming van het Wetterskip zo geregeld. Vervolgens wordt met gieters water gegeven. Aan weerskanten van de tuin wordt bovendien zelf compost gemaakt en vanzelfsprekend is er wisselteelt en worden bloemen, kruiden en groenten zo goed mogelijk gecombineerd. Edwin maakt met een computerprogramma elk jaar de plannen voor die wisselteelt. Een secuur werkje, want alleen op die manier kunnen plagen worden voorkomen en wordt de grond niet uitgeput. Bestrijdingsmiddelen worden vanzelfsprekend niet gebruikt op de tuin.

Kinderen brengen andere dynamiek

Ook kinderen zijn van harte welkom omdat ze bij Griene Poarte vinden dat die een heel andere dynamiek op de tuin brengen. Maar ook omdat het goed is om kinderen te leren hun eigen voedsel te verbouwen. Jammer genoeg is een project met de plaatselijke school mislukt, iets waar de tuin wel heel erg op had gehoopt. “Deze week had ik nog een onderwijzer uit Rotterdam die een moord deed voor zo’n project. Dan is het jammer om te constateren dat het hier niet is gelukt,” zegt Lolke daarover.

Ondertussen is het een weelderig gezicht op de tuin. De oerrogge glimt hoog op haar poten gouden aren. Hoog omdat deze graansoort niet is afgesteld op moderne machines en zo snel mogelijk oogsten, maar op hoe het graan eigenlijk zou moeten groeien. De kas is net een oerwoud en hangt vol met komkommers, tomaten, pepers, aubergines en nog veel meer lekkers. Aardappelen, kolen, tomaten, Japanse bessen, bramen, wortelen, sla en de wereld aan kruiden en bloemen en planten in de vorm van grondverbeteraars als lupine zover het oog reikt. En overal zoemende bijen. De favoriet van Lolke die daar regelmatig tussen gaat zitten omdat dat gezoem hem zo enorm rustig maakt. Het insectenhotel is net een kunstwerk dat plaats biedt aan insecten en onder het hotel aan bijvoorbeeld egels. En dan de klap op de vuurpijl: het onsterfelijkheidskruid. Alle bezoekers van de open dag afgelopen zaterdag mochten er een blaadje van nemen. En dan vertellen wat je proeft. In de blauwe zones waar mensen heel oud worden, is volgens de overlevering bewezen dat dit kruid je oergezond houdt. En wie het kruid proeft en het vooral als bitter ervaart is veel te veel verzuurd. En zou flink wat van dit kruid moeten nemen in de vorm van thee bijvoorbeeld.

Meehelpen

Mensen die wel willen meehelpen, kunnen iedere zaterdagochtend tussen 9:00 en 13:00 uur naar de tuin komen om te kijken of ze het leuk vinden om mee te helpen. Het maakt niet uit hoe vaak of hoe veel, elke inzet wordt gewaardeerd. Meer informatie is te vinden op de website https://grienepoarte.wordpress.com .

Je kunt deze onderwerpen volgen
De Fryske Marren