Koningsdag in Harkema en Surhuisterveen: wâldpiken maken van hun oprit een vrijmarkt

Een verkeersopstopping in Harkema en Surhuisterveen, dat zie je daar toch niet vaak. Op Koningsdag wel, want er is handel. Coronaproof.

De voortuin van Jakob Sangers (met feestpruik) in Harkema.

De voortuin van Jakob Sangers (met feestpruik) in Harkema. Foto Jilmer Postma

Dit jaar is alles opnieuw een beetje anders, met dank aan corona. In heel Nederland zijn grootse vrijmarkten en braderieën verboden vanwege de lockdown. Ook in de gemeente Achtkarspelen. Formeel mag Koningsdag er dit jaar uitsluitend in huiselijke kring worden gevierd.

Saai, vindt Myrna Ploegh uit Surhuisterveen. Als haar oudste met het idee voor een rommelmarkt op hun oprit komt, klopt Myrna bij het gemeentehuis aan. ,,We hebben zo vaak nee moeten zeggen’’, hoort ze de ambtenaar zeggen. Dat betekent groen licht.

Zolang de coronaregels maar gerespecteerd worden. Hamburgers en bier mogen niet. Dat zorgt voor een te grote toeloop, vreest de gemeente, en dan wordt de kans op besmettingen groter. Nadat Myrna haar evenement op sociale media aankondigt, stromen er maar liefst 120 aanmeldingen binnen. Ze voorziet dus in een behoefte. ,,Mooi toch’’, zegt ze.

In de Friese wouden tiert de handel als onkruid tussen de tegels

Haar man Arjan komt er even bij staan. ,,We draaie hjir moaie kristlike muzyk’’, zegt hij. ,,Hearst dat wol? En we skinke ek in bakje kofje, gewoan gesellich.’’ Bij het garagebedrijf Ploegh staan enkele koopjesjagers, het oogt allemaal overzichtelijk. ,,Ik ben net even door het dorp gefietst’’, vertelt Myrna. Bij tientallen huizen zag ze de koopwaar op de opritten uitgespreid liggen. ,,Je proeft de gezelligheid.’’

Op zich is de grote animo voor zo’n opritverkoop niet verwonderlijk. In de Friese Wouden tiert de handel nu eenmaal als onkruid tussen de tegels. Wâldpiken staan er om bekend dat ze graag kopen en verkopen. In Surhuisterveen is de vrijmarkt op Koningsdag dan ook echt een ding. De avond er voor barst al een ware run op de beste verkoopplekken uit.

,,Dan hawwe de minsken it allegear ôfsetten mei linten en sa’’, vertelt Harmannus Sienema. ,,Sommigen ha der in bierke by, gewoan gesellich.’’ Zijn vrouw Baukje: ,,Mar no hast dat hielendal net.’’ Harmannus: ,,Ik bin justerjonne noch efkes by it swimbad del fytst om te sjen, mar der wie neat te rêden.’’

Ditmaal mogen de dorpsbewoners uitsluitend vanaf eigen grond verkopen. Zo vinden Harmannus en Baukje zichzelf deze ochtend in hun voortuin terug, staand achter een ouderwetse boerenkar vol speelgoed en prullaria. Alles is voor 50 cent of een euro te koop.

Het gaat natuurlijk helemaal niet om dat geld, bezweert Harmannus. ,,Normaal stean we noait op ‘e vrijmarkt.’’ Ze missen gewoon de aanspraak. Het duurt allemaal ook zo lang, je hele sociale leven gaat er aan. Laatst ging het paar toch maar naar een verjaardag. ,,Do wolst dy oan de regels hâlde’’, zegt Harmannus. ,,Mar dan giest toch mar. Dy oardel meter is dan soms ek best wol moeilik, merkst dan. Ik hoopje echt dat dit fluch oer giet.’’

Harkema

In het buurdorp Harkema vieren ze Koningsdag doorgaans minder uitbundig. Deze keer is dat toch wel anders. Overal in Harkema lopen plukjes vaders, moeders, kinderen, opa’s, oma’s.... Soms ontstaan er zelfs kleine files in de straten. Vaak is het dan de chauffeur van de voorste auto, die vanuit zijn portierraam loert of er iets geschikts langs de straat in de aanbieding ligt.

Vrijmarkten kennen ze niet in Harkema. Hier hebben ze de koninklijke verjaardag gewoon omgedoopt in ‘koningsdag rommelroute 2021’. Initiatiefneemster Greetje Folkerts van Kapsalon Kreatief wist 64 dorpsgenoten zo ver te krijgen om mee te doen. ,,Maak er een mooie dag van’’, zo laat Greetje op Facebook weten.

Jakob Sangers heeft daar goed naar geluisterd. Om er toch maar een beetje feestelijk uit te zien, heeft de timmerman een oranje pruik op zijn hoofd gezet. Hij heeft een houten staantafel in zijn voortuin gezet. Hoeveel hij daarvoor moet hebben? Drie tientjes. Toch niet echt veel, meent een sneuper. ,,It is in bytsje in hobby’’, antwoordt Sangers. ,,Ik hoech der ek net ryk fan te wurden. In bytsje wat ferkeapje is gewoan leuk, oars lis je ek mar op ‘e bank foar Netflix.’’

Vinyl

Voor Klaas en Hinke Hager komt de rommelroute als geroepen. Na jarenlang Café de Boemerang in Harkema te hebben bestierd, zijn ze recent kleiner gaan wonen. ,,Wat in spul datst dan oerhâldst’’, verzucht Klaas. Hun voortuin ligt vol met koopjes. Tegen de gevel van de nieuwe woning leunt een losse deur. Het bordje verkocht hangt er al op.

Een vinylliefhebber laat zijn neus vallen op vier koffertjes met singletjes. ,,Dy bin in euro it stik’’, zegt Hinke. ,,Der sit hiele moaie geheime sender muzyk by.’’ De platenman wikt en weegt. ,,Ik wol dy er fiif tientsjes foar jaan’’, zegt hij dan. Hinke, op besliste toon: ,,Dat is te min.’’ De man weer: ,,Sis do ris wat.’’ Een bankje, antwoordt Hinke, maar dat vindt de vinylkoper toch te gortig.

Hij gaat op de stoep zitten en laat de singletjes een voor een door zijn handen gaan. ,,Anneke Douma, dy kinst wol’’, zegt hij. Uiteindelijk selecteert hij een voorraadje uit de koffertjes, die hij voor vijftig euro aftikt. ,,Se nimme it wol it swarte goud’’, laat de koper tevreden weten.

,,Ik haw de lêste 1200 kocht. Witst wat ik der foar betelle ha? Njoggentich euro. De helte ferkeapje ik troch. Singles binne altyd wol yn trek.’’ Als de man met zijn buit is vertrokken, zegt Hinke: ,,Ien fan dy singles hie ik oan in oar tasein, mar no seach ik dat ik him per ûngelok ferkocht ha. No ja, de keap wie al sluten.’’ Ze lacht schouderophalend. ,,Hannel is hannel.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Achtkarspelen
Koningsdag
Instagram