Zelfs uit de VS klinkt opluchting dat Waaxens de x mag houden

Waaxens blijft gewoon Waaxens, en daar is men tot in de VS opgelucht over. ,,Het is voor mij een magische plek’’, zegt wiskundeprofessor Tjalling Ypma (67) uit Bellingham, USA.

Tjalling Ypma met zijn drie zoons voor de kerk van Waaxens bij de graven van zijn voorvaderen. FOTO JANET RHODES

Tjalling Ypma met zijn drie zoons voor de kerk van Waaxens bij de graven van zijn voorvaderen. FOTO JANET RHODES

Tjalling Ypma woont in Bellingham, een stad in het noorden van de staat Washington aan de Amerikaanse westkust. In zijn huis hangt een schilderij van Abe Gerlsma, van de kerk in Waaxens. ,,Mijn grootvader werd geboren in Waaxens en groeide er op. Zijn broers erfden de boerderij, hijzelf werd arts in Amsterdam. Daar werd mijn vader geboren. Elke vakantie bracht hij door op de familieboerderij, hij hield van de plek.’’

Officieel is Tjalling Ypma een Nederlander, al woonde hij hier nooit. Zijn naam toont evenwel een band met Friesland.

Ypma’s Verdriet

Die familieboerderij is Ypma Sathe, even ten zuidwesten van het dorp, in de oksel van de Hillige Wei langs de Holwerter Feart. ,,Onze familienaam staat nog altijd op het hek, ook al is de boerderij inmiddels niet meer in de familie.’’ De familienaam staat ook op het huisje naast de kerk. Daar herinnert het bordje ‘Ypma’s Verdriet’ aan een burenruzie, lang geleden, over hoe het huisje ooit het uitzicht van Ypma’s voorvaderen bedierf.

Toen Ypma vorig jaar hoorde dat Noardeast-Fryslân plannen had om Waaxens te veranderen in Waaksens, schrok hij. Hij schreef een brief aan de gemeente. ‘Ik beschouw mezelf als een trotse Fries, net als mijn voorvaderen. Ik weet zeker dat ze mijn grote afkeer voor deze plaatsnaamwijziging zouden delen, een dorp waar ze van hielden, met die unieke en onderscheidende spelling die al eeuwenlang in documenten is vastgelegd. De voorgestelde naamswijziging is een vernietiging van lokaal erfgoed, en hem doorvoeren zou het onteren betekenen van mijn voorvaderen en familie. Het is een ongetwijfeld goedbedoelde maar volkomen misplaatst streven naar taalzuiverheid.’

Lievelingsborreltje

Ypma heeft Waaxens ‘ontelbare keren’ met zijn vader bezocht. ,,Ik bezoek Nederland bijna elk jaar - mijn moeder woont in Baarn - en probeer dan altijd een bezoekje aan Waaxens te brengen. Mijn drie zoons kennen het dorp ook goed. We laten altijd een klein flesje Bokma’s graanjenever op zijn graf achter, zijn lievelingsborreltje. Tot een paar jaar geleden was de pastorie naast de kerk een bed and breakfast, waar we een paar keer verbleven. We leerden Joop, de eigenaar, goed kennen. Hij heeft de familiegraven geweldig onderhouden.’’

De Amerikaanse Fries noemt Waaxens ,,een magische plek voor mijn drie broers en ik en onze kinderen’’. Volgens Ypma komt dat omdat het hun enige band is met Friesland en Nederland, behalve misschien nog Baarn. ,,En dat we er nooit gewoond hebben, maar wel zijn opgevoed als Nederlanders. Het dorp heeft een bijzondere tijdloze sfeer, die het best naar voren komt in het vroege ochtendlicht, middenin dat groene open landschap.’’

Gastvrij

,,Het helpt ook mee dat het zo’n kleine, geïsoleerde plek is, met die eeuwenoude kerk en terp. We zijn ontzettend dankbaar dat de naam Ypma Sathe bewaard blijft op het hek van de boerderij, ook al is die niet meer in de familie. We vinden het bordje ‘Ypma’s Verdriet’ ook geweldig; we waarderen het ontzettend dat het niet alleen bewaard is gebleven maar ook goed wordt onderhouden door de huidige eigenaar. De dorpsbewoners zijn altijd warm en gastvrij geweest voor ons; de eigenaar van onze vroegere boerderij heeft ons meermaals ontvangen voor een rondleiding.’’

Ypma is ontzettend blij dat er voor Waaxens een uitzondering gemaakt is en dat het dorp de Nederlandse spelling - met de x - mag aanhouden. ,,Het heeft zo’n speciale plek in ons hart.’’

Als het eventjes kan, hoopt Ypma Waaxens eind augustus weer te bezoeken. ,,Daar kijk ik erg naar uit.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland