Gedeputeerde Avine Fokkens pareert kritiek op Deltaplan voor het Noorden: 'Wij bepalen niet wie waar moet wonen'

Gedeputeerde Avine Fokkens is de Friese gangmaker achter het plan voor de aanleg van de Lelylijn. Nu de komst van de snelle trein verpakt is in een groot huizenplan, zwelt de kritiek aan. Onterecht, vindt ze. ,,Wij bepalen niet wie waar moet wonen.’’

Gedeputeerde Avine Fokkens.

Gedeputeerde Avine Fokkens. FOTO HOGE NOORDEN/JACOB VAN ESSEN

Als Avine Fokkens (50) na een lange werkdag thuiskomt, is er altijd wel een van haar vier kinderen die gekscherend zegt: ‘Heeft mama vandaag weer lekker met de treintjes gespeeld?’

Er gaat geen dag voorbij dat gedeputeerde Fokkens van openbaar vervoer niet bezig is met de Lelylijn. De VVD’er trekt en sleurt, debatteert en vergadert, met maar één doel dat Provinciale Staten met haar deelt: zorgen dat die snelle treinverbinding tussen het Noorden en de Randstad er ein-de-lijk komt.

Uw kinderen hebben een goed gevoel voor humor. Waarom steekt u zoveel tijd in de Lelylijn?

,,Omdat we dichterbij zijn dan ooit. Vrijwel alle leiders van politieke partijen hebben zich in de campagne uitgesproken voor de Lelylijn. Het staat in elf verkiezingsprogramma’s. We moeten er nu bij zijn om van die woorden daden te maken. De Lelylijn moet in het regeerakkoord.’’

Waarom is het Deltaplan voor het Noorden nodig?

,,We hebben in Friesland te maken met vergrijzing en ontgroening. Los van de discussie over de komst van de Lelylijn, hebben wij als bestuurders de taak om verder te kijken dan onze bestuursperiode. Ook als de Lelylijn er onverhoopt niet komt, dan nog moeten wij Friesland klaarmaken voor de toekomst. We hebben de opdracht om de provincie leefbaar te houden voor de komende generaties. Het deltaplan schetst die toekomst.’’

Kan de lobby voor de Lelylijn niet zonder een deltaplan?

,,Dat kan prima, maar die Lelylijn willen we nu juist om de leefbaarheid op peil te houden en te versterken. Dat vraagt om extra woningen en nieuwe banen. Stel, die Lelylijn ligt er straks en wij hebben niet nagedacht over wat dat betekent voor de aanzuigende werking die de lijn heeft, dan gebeurt exact hetzelfde als zonder deltaplan. Gemeenten gaan dan nadenken hoe ze kunnen inspelen op de Lelylijn. Het antwoord zal zijn: we hebben ruimte nodig voor huizen en bedrijven. Met dit deltaplan zijn we dat voor.’’

In het plan stellen provincie en gemeenten 45.000 huizen te kunnen bouwen in Friesland.

,,Het getal is een opsomming van wat gemeenten zeggen te kunnen bouwen. Het getal is allesbehalve in beton gegoten. Niemand bepaalt, geen bestuurder of politicus, wie waar gaat wonen. Wij zetten mensen niet in huizen. En wij gaan al helemaal geen huizen voor de leegstand bouwen of spookdorpen creëren.’’

Het getal van 45.000 woningen, een groei van 15 procent van de Friese huizenvoorraad, lijkt in de discussie een eigen leven te leiden. Is het cijfer te stellig neergezet?

,,We hebben het over een visie tot 2050. Dat is over dertig jaar. Deze woningen - als ze er allemaal al komen - staan er niet volgend jaar. Je ziet dat tegenstanders van het deltaplan aan de haal gaan met het cijfer. Die spreken gelijk over het verkwanselen van het Friese landschap, ze zetten de noordelijke provincies neer als een tweede Randstad. Volledig ten onrechte. Dat gemaakte frame werp ik verre van me.’’

Overloopgebied

Een tweede Randstad worden wij echt niet, zegt Fokkens. De provincie richt zich - in volgorde - op drie doelgroepen: Friezen die in de provincie willen blijven wonen, maar geen huis kunnen vinden; Friezen om utens die willen terugkeren naar de provincie, ,,zeker als ze met thuiswerken en de Lelylijn verder van hun werk af kunnen wonen’’, zegt Fokkens. En drie: ,,Nije Friezen.’’

Er lijkt koudwatervrees te bestaan over ‘nieuwe Friezen’. Sommige partijen in Provinciale Staten stellen dat Fryslân geen ‘overloopgebied’ mag worden van de Randstad.

Op felle toon, al vingerwijzend: ,,Het lijkt alsof de politiek wil bepalen: die mensen willen wij wel, die mensen willen wij niet. Daar gaan wij niet over! Waar wij wel over gaan, is dat wij onze provincie leefbaar moeten houden. We willen niet dat dorpen straks geen voorzieningen meer hebben, er nog meer scholen moeten sluiten en onze kinderen straks geen huis en werk kunnen vinden. Dat is niet mijn Friesland.’’

,,Mensen maken in Friesland samen de mienskip. Wij hebben een geweldig verenigingsleven in de provincie. Als wij nu niets doen, zeg ik tegen de tegenstanders van het deltaplan: dan geven wij ook op wat we nu in Friesland hebben. Dan wordt het stil in de provincie. Wie houdt Friesland en de Friese taal dan levendig?’’

Op Twitter, in columns en bij opiniemakers bent u de gebeten hond. Avine Fokkens houdt ‘graazjeferkeap fan ús lânskip’, valt er te lezen.

,,Als je dat soort dingen zegt, dan zet je bewust een onjuist frame neer. Je speelt in op een stukje bezorgdheid en vergroot dat uit. Iedereen mag zijn ongerustheid uiten. Ik proef her en der angst en die wil ik zeker niet bagatelliseren. Angst op basis van onwetendheid begrijp ik. Het is aan mij om het verhaal goed te vertellen, maar ik pas ervoor om te vechten tegen bewust gemaakte frames.’’

,,Ik doe dit niet alleen. Daarom is het ook een politiek-bestuurlijk frame. Wij werken in een collegiaal bestuur, ook met de FNP. Wij hebben het deltaplan als visie omarmd. Ik voer een opdracht uit die Provinciale Staten mij hebben gegeven.’’

Het gaat om een bericht van gemeenteraadslid van de FNP, Aant Jelle Soepboer.

,,Van gekozen volksvertegenwoordigers mag je verwachten dat ze op basis van feiten een debat voeren. Het helpt niet dat zij een verkeerd beeld schetsen en dat gebruiken voor politiek gewin. Het strookt niet met de feiten. Politici mogen niet misleidend zijn.’’

De opstelling van coalitiepartij FNP stoort u.

,,De FNP mag dualistisch in het debat staan, zoals alle partijen, maar heeft zich ook te houden aan het bestuursakkoord, waarin de komst van de Lelylijn staat. Ook is in onze omgevingsvisie een voorstel aangenomen, met steun van de FNP, over hoe Fryslân moet omgaan met de gevolgen van de Lelylijn. Dan hebben we het ook over de inrichting van onze ruimte.’’

,,Ik ben dag in dag uit bezig met de komst van de Lelylijn. Ik doe dit nu twee jaar en ik heb nog geen enkele keer gehoord dat ik buiten de lijntjes kleur of mij niet aan afspraken houd. Anders zou ik dat graag van de FNP willen horen.’’

Gedeputeerde Staten maken er een rommelig proces van, zei FNP-partijleider Sijbe Knol vorige week in deze krant. Hij doelt op de manier waarop Provinciale Staten het deltaplan kreeg, een minuut na middernacht. Die maandagochtend pakten landelijke kranten en omroepen uit met de inhoud van het plan.

,,Het was niet rommelig en bovendien: de Staten waren weken eerder al in de openbaarheid tot in detail ingelicht. En weet je wat het is: in Friesland krijgen we vaak het verwijt dat we te bescheiden zijn. We hadden er ook voor kunnen kiezen om het deltaplan in een dichte envelop naar Den Haag te sturen, maar dan krijg ik het verwijt dat wij niets van ons laten horen. Nu hebben we met een tikkeltje arrogantie ons plan neergezet in heel Nederland. Iedereen kent ons deltaplan, dat is het belangrijkste. Beleidsmakers mogen niet weer de kapitale fout maken door het Noorden over te slaan en niet te investeren in bereikbaarheid.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Lelylijn