Spons tegen droogte

Men hoeft niet voor de Lelylijn te zijn om toch waardering te hebben voor sommige aspecten van het spoor- en huizenplan. De aandacht voor klimaatadaptief bouwen in het maandag gepresenteerde Deltaplan voor het Noorden is er zo een.

Waadhoeke

Waadhoeke Foto LC

Klimaatadaptief bouwen. Het is een lelijk begrip voor een opkomend verschijnsel: nu hitte, droogte, hoosbuien, grondverzakking en verzilting in rap tempo problematisch worden, is er andere nieuwbouw en landinrichting nodig. Bestand tégen of een oplossing vóór de problemen.

Omdat het ‘Deltaplan’ een lobbydocument is (voor 40 minuten tijdwinst op een treinreis naar Schiphol in ruil voor 220.000 extra woningen) en dus kort en bondig moet zijn, zijn de passages over dit klimaatbestendige bouwen helaas summier. Toch is de inbreng van de zes noordelijke waterschappen belangrijk, want ze vergroten het besef dat ons huidige watersysteem ongerijmd en beperkt houdbaar is.

Parkeer het winterwater

Gemiddeld regent het in Nederland meer dan vroeger, maar in de zomer zien we knetterhete steden, gortdroge landbouwgebieden en uitgepierde natuur. Het water dat dan zo nodig is, is ‘s winters haastje-repje geloosd op zee. Het is logischer om de overvloedige najaars- en winterregens op land te parkeren voor de droge tijd.

Dat kan met allerlei technische maatregelen zoals ontpoldering, vijveraanleg, en omgekeerde drainage. Maar ook door het grondwaterpeil niet langer kunstmatig te verlagen. Dan krijgt het water tijd om de bodem in te sijpelen en te zijgen. De bodem als spons.

Functie volgt peil

Een pleidooi hiervoor is te vinden in het recent verschenen boek Nederland Droogteland van journalist René Didde. Droogte in Nederland, betoogt hij, is een sluipmoordenaar die vooral door mensenhand tot wasdom is gekomen. En dus ook door mensenhand te vloeren. Zijn voorstel: pas het grondwaterpeil niet langer aan aan bestaande functies. Doe het precies omgekeerd, zoek een passende functie bij het beschikbare waterpeil.

Als dit idee breder omarmd wordt, ziet de wereld er anders uit. Dan zien we voortaan natte veenweide, zonder zware Holstein-Frisians maar met lichte Jersey’s. Op de droge zandgronden maken waterslurpende bloembollen plaats voor diepwortelende berken en eiken. Didde kwam tijdens zijn omzwervingen een plan tegen voor waterhouderijen, waterbekkens voor natuur en boer. In steden zag hij regentuinen, verdiepte pleinen, wadi’s, beplante daken en geveltuinen.

Kleine, lokale stappen

Hij concludeert dat de noodzakelijke omvorming van het watersysteem niet als een zware beleidsdeken over het land uitgerold moet worden. ,,Kleine lokale stappen werken het best en laten (…) zien dat er een weg bestaat uit de droogte en zijn broertje bodemdaling en zijn zusje verzilting’’.

Soms begint verandering met een handvol woorden in een lobbydocument. Verstandig, om die te uiten vóórdat er gebouwd wordt. Maar net zo bruikbaar als de Lelylijn en de 220.000 extra huizen er niet komen.

Irene Overduin

Het commentaar is een dagelijkse rubriek waarin de Leeuwarder Courant reageert op actuele ontwikkelingen. Reageren? Gebruik de reactiemogelijkheid onder dit artikel of mail naar commentaar@lc.nl .



Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Lelylijn