Politiek zit in de maag met toekomstplan Empatec: wat valt er nou eigenlijk te kiezen?

Verwarring alom in de politieke arena’s van de Empatec-gemeenten over de toekomst van het sociaal werkbedrijf. Valt er nog te kiezen of is het tekenen bij het kruisje? En wat is eigenlijk de keuze?

Archieffoto. Medewerker Empatec maakt strand netjes bij Offingawier.

Archieffoto. Medewerker Empatec maakt strand netjes bij Offingawier. FOTO NIELS DE VRIES

De gemeenteraden van Súdwest-Fryslân, De Fryske Marren, Waadhoeke en Harlingen moeten deze maand al dan niet instemmen met een toekomstplan voor Empatec. Maar het document rammelt, vinden raadsleden. Financiële consequenties zijn onduidelijk en ook wat er valt te kiezen is niet helder.

,,Er staat boven dat het een keuzedocument is, maar feitelijk is het een non-keuze’’, zegt Klaas Jan Semplonius van de gelijknamige eenmansfractie in Súdwest-Fryslân. ,,Het is niet duidelijk wat er verandert. Ze zeggen: we moeten Empatec anders inrichten en we gaan dat als volgt doen. Maar als je dan inzoomt, wordt niet duidelijk wat de veranderingen zijn.’’

Fout in document

Een fout in het document heeft misschien ook niet bepaald geholpen om de inhoud te verhelderen. In een tabel waarin mensen met afstand tot de arbeidsmarkt in verschillende categorieën zijn ingedeeld ontbreekt een woord, laat Empatec-wethouder Luciënne Boelsma van De Fryske Marren weten na vragen van deze krant. Daardoor is niet duidelijk wat voor die categorie het verschil is tussen nu en de toekomst.

,,Ik doch myn bêst hjir wat fan te finen. Dat seit al genôch’’, zegt Jochem Jan Zijlstra over het toekomstdocument. ,,It liket op tekenje bij it krúske. Dat is net wêrom je riedslid wurden binne. Wêr is ús ynfloed?’’, vraagt de CDA-fractievoorzitter in Waadhoeke zich af.

Hij maakt de vergelijking met het kopen van een brood. ,,En dat de bakker dan seit: ik ha allinne brúne bôle mei sinneblompitten. Hy smakket of hy smakket net en wat er kostet is in ferrassing.’’

Financiën onduidelijk

Want dat een financiële paragraaf ontbreekt bij de plannen, verbaast Zijlstra nog het meest. Hij heeft er eerder ook nog expliciet om gevraagd. ,,Sa kin je gjin konsekwinsjes oersjen. En it giet oer de koers fan de kommende tsien of fyftjin jier. Sa’n seetanker ha je net samar bystjoerd.’’

Er is nog een complicerende factor in de koersverandering van het sociaal werkbedrijf: de aangekondigde raadsenquête van Súdwest-Fryslân. De politiek in de Sneker arena wil de onderste steen boven als het gaat om de aansturing en geldstromen binnen de werkvoorziening. De raadsleden willen exact achterhalen hoe Empatec het afgelopen jaar zo diep in de financiële problemen is geraakt.

Is het niet wijs om dat onderzoek af te wachten, alvorens te beslissen hoe het verder moet met Empatec?, vragen fracties zich af. ,,Die enquête is bedoeld om te leren van het verleden, dan moet je die uitkomst toch betrekken bij je keuze voor de toekomst?’’, zegt Anita Mast van Gemeentebelangen in Waadhoeke.

Fractievoorzitter Jan van Zanden van coalitiepartij CDA in De Fryske Marren vindt dat ook. ,,Je moet afstemmen wat voor impact dat kan hebben.’’ Volgens hem was bovendien ,,de verwachting’’ gewekt dat er een duidelijk plan zou zijn met betrekking tot de bedrijfsstructuur. ,,We missen de governance. Er is onderzoek gedaan door KokxDeVoogd, daar zien we eigenlijk niks van terug’’, wijst hij op het onderzoek van het adviesbureau. ,,Waar zeggen we straks ja tegen als we niet weten wat de effecten zijn op het bestuur en de governance?’’ Ook over de gevolgen van een onlangs door de Tweede Kamer aangenomen voorstel over sociale werkvoorziening had hij informatie willen ontvangen.

Pittige analyse Rekenkamer

De kritiek van de raadsleden vindt deels steun in een pittige analyse van de Rekenkamer van Waadhoeke, die afgelopen week het voorstel kraakte. Het lijkt of de raden kunnen kiezen, stelt de Rekenkamer. Maar in de praktijk zijn de politici in een bestuurlijk trechter beland. Ook volgens de Rekenkamer zijn de financiële consequenties onduidelijk.

Nu instemmen is daarom geen goed plan, vindt Mast. ,,Je weet niet waartegen je ja zegt. Je geeft een open begroting en met de financiële situatie van Empatec weet ik niet of dat een goed idee is.”

De raadsleden zijn blij met het Rekenkamerstuk. Voor hen is het ,,heel moeilijk’’ om de ingewikkelde materie te overzien. De samenwerkingsprocessen van gemeenschappelijke regelingen zijn bijna niet meer te volgen, zegt Harlinger PvdA’er Ron Leen.

Besluiten vallen komende weken

Om meer grip te krijgen hebben de volksvertegenwoordigers een intergemeentelijke raadswerkgroep opgericht. ,,Gewoon om beter te snappen waarover het gaat. Als raad ben je veel te afhankelijk van de ambtelijke apparaten en portefeuillehouders. We kunnen alleen aan de knop van het budget draaien en dan loop je altijd achter de feiten aan.’’

Leen twijfelt of het wijs is om nu de knoop door te hakken, met de Rekenkameranalyse en de raadsenquête in het achterhoofd. ,,We zitten met vragende ogen en de handen in het haar’’, zegt hij. ,,We moeten niet achteraf denken: we hadden nog niet moeten beslissen.’’

Volgende week zijn in de gemeenten informatieavonden voor de raden. De meeste raadsleden wachten de antwoorden van de colleges af voor ze de komende weken een beslissing moeten nemen.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland