Op het dark web worden kinderporno en wapens verhandeld; de wijkagent moet dat wel weten

Naast trainingen in 'schieten, schoppen en slaan' moet wijkagenten ook geleerd worden hoe ze criminelen uit hun buurt kunnen volgen op het dark web.

ILLUSTRATIE JOB VAN DER MOLEN

ILLUSTRATIE JOB VAN DER MOLEN

Het Cyber Science Center (een onderzoeksplatform van hogeschool NHL, de Open Universiteit en de Politieacademie) werkt aan een dark-webopleiding voor alle politiemensen. Het is volgens de politie noodzaak dat de dark-webtraining een plek krijgt binnen de integrale beroepsvaardigheidstraining (IBT).

Weinig aandacht

,,In plaats van alleen maar schieten, schoppen en slaan moeten agenten ook hun digitale vaardigheden op peil houden”, zegt Wouter Stol, lector Cybersafety aan de NHL in Leeuwarden en voorman van het Cyber Science Center. Wijkagenten worden amper onderwezen over online criminaliteit. Ook tijdens de politie-carrière is er volgens Stol weinig aandacht voor. ,,Als ik in een klasje van dertig agenten vraag wie kan uitleggen wat het dark web is, gaat er één hand omhoog”, zegt Stol.

Het dark web, daar gebeurt het, volgens de cyberprofessor. Een groot deel van de traditionele criminaliteit heeft zich hiernaartoe verplaatst. In dit niet via zoekmachines vindbare deel van het internet (om erop te komen heb je de speciale Tor-browser nodig: The Onion Router) worden op grote schaal wapens, drugs en kinderporno verhandeld.

Internationale contacten

De politie is weliswaar steeds actiever op het dark web , maar het blijft vooralsnog terrein van gespecialiseerde rechercheurs. ,,De mythe dat het dark web bij de politie exclusief terrein moet zijn voor specialisten, kan ik niet hard genoeg doorprikken”, zegt Stol. Hij noemt een voorbeeld van een wijkagent die ontdekte dat jongeren in zijn gebied valse briefjes van 20 euro in bezit hadden. ,,Die werden natuurlijk gekocht op het dark web, gewoon door jochies van de straat. Als zo’n wijkagent niet weet hoe het werkt, wordt hij uitgelachen. Feitelijk is het dark web onderdeel van zijn wijk.”

In het buitenland is het precies zo, zegt criminoloog en promovendus Bram Emmen. ,,Ook in andere landen hebben normale agenten geen idee van wat zich op het dark web afspeelt.” Dankzij het internationale onderzoeksproject Police Detectives on the TOR network ontbreekt het de onderzoekers niet aan internationale contacten. Zweedse politiewetenschappers werken bijvoorbeeld aan de technische kant van de dark-webtraining, die zo praktisch mogelijk moet worden.

Hoe kom ik op het dark web en wat vind ik daar?

Alles wat verboden is, wordt verhandeld op het dark web. Er rondneuzen mag gewoon. Maar hoe kom je nou precies op dat digitale Sodom en Gomorra?

Installeer The Onion Router (Tor). Daar begint het avontuur op het dark web mee. Gewoon door er op te googelen en vervolgens te installeren op je desktop, net als met elke andere browser. Maar waar Internet Explorer, Mozilla Firefox en Google Chrome je alleen het geïndexeerde deel van het internet laten zien, geeft Tor je toegang tot van alles dat niet via zoekmachines te vinden is.

Wie direct na het openen van de Tor-browser verwacht overspoeld te worden met wapens, huurmoordenaars en cocaïne, heeft het mis. ,,Het is op het dark web uiterst saai, voor wie niet weet waar hij moet beginnen”, zegt criminoloog Bram Emmen. Als iemand weet waar je wél moet zijn, dan is Emmen het: hij promoveert op zijn onderzoek naar politiewerk op het dark web en houdt er nauwkeurig de ontwikkelingen bij.

Zwarte markten

Een handige site om te starten is deepdotweb.com . Dit is niet alleen de plek voor het laatste nieuws over het dark web, je vindt er ook een lijst met de dark markets die op dit moment actief zijn. Volgens de site zijn er op dit moment acht Engelstalige online. Emmen heeft weet van nog een aantal andere zwarte markten en mogelijk zijn het er nog meer.

Ze hebben namen als Dream Market, The Majestic Garden en Zion Market. Je hoeft alleen maar op de link te klikken en je komt op het inlogscherm van één van de markten. Even een inlognaam en wachtwoord aanmaken en je kunt los. Vaak doet de markt zelf al een suggestie voor een nickname - thunderoracle, eagleripper, bulumreticulum of iets dergelijks - waar je op het dark web mee aan kunt komen.

'Het is er ieder voor zich'

Op de dark markets gebeurt het. Hier komen vraag en aanbod samen. Een zoekbalk geeft toegang tot die verborgen wereld waar een deel van de criminaliteit zich de afgelopen jaren naartoe heeft verplaatst. Je kunt aangeven welke soort drugs je wilt, uit welk land het verstuurd moet worden en natuurlijk: waar naartoe. De duizenden aanbieders beconcurreren elkaar in prijs (afrekenen in bitcoins), kwaliteit en betrouwbaarheid. Bijna allemaal garanderen ze ‘stealth shipping’ waarmee ze beloven hun pakketten onder de radar van de autoriteiten te kunnen versturen.

Naast uitgesproken illegaal spul als drugs en wapens kun je op het dark web ook kleding bestellen, horloges of boeken. Eigenlijk alles. Maar als je op ‘books’ zoekt, is het niet direct hoge literatuur waar je op stuit. Het zijn vooral zelfhulpboeken over hoe iemand te hypnotiseren, hoe een auto te hacken en hoe je snel geld kunt verdienen. Zeg maar alles wat je niet op Bol.com kunt vinden. Het aantal sterren geeft aan hoezeer verkopers worden gewaardeerd door hun klanten. Het dark web is een zelfregulerende markt. ,,Maar vertrouw er niemand, is de tip die ik zou willen geven”, zegt Emmen. ,,Op het dark web is het ieder voor zich. En gaat iemand er met je bitcoins vandoor, is het niet verstandig om naar de politie te stappen.”

'Dark web in plaats van schiettraining?'

Aan de ontwikkelingskant staan alle signalen op groen voor de dark-webtraining, maar de politie-organisatie is zelf nog niet zo ver. ,,Dit onderdeel maken van de IBT, daar ben ik absoluut geen voorstander van. De IBT is er voor de vaardigheden op straat”, zegt Max Daniel, hoofd operatiën van de politie-eenheid Noord-Nederland. ,,Wat moet daar dan plaats voor maken? Schieten? Nee, ik zie dat niet voor me.” Wel erkent de politie volgens Daniel dat ,,hangplekken zijn verschoven van de straat naar het internet”. De ,,digitale transformatie” is bij de politie al in volle gang. Mogelijk kan de wijkagent volgens Daniel worden bijgespijkerd over het dark web, maar dan niet als onderdeel van de IBT.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Cybercrime