Onderzoek NHL: Meer stress bij ouders, ziekteverzuim loopt op en let op eerstejaars (en waarom zitten vrouwen vaker aan de keukentafel te werken?)

Thuiswerken, wat doet dat met je? Foto: Shutterstock

Thuiswerkende ouders met schoolgaande kinderen zitten aan hun taks, mannen hebben in huis een betere werkplek dan vrouwen en het ziekteverzuim in het onderwijs neemt toe. De eerste uitkomsten van vervolgonderzoek door studenten van NHL Stenden over thuiswerken in coronatijd zijn niet rooskleurig.

Hoe ervaren docenten en studenten het thuiswerken en afstandsonderwijs? NHL Stenden deed er onderzoek naar onder de eigen medewerkers. Dat gebeurde in april vorig jaar en aan onderzoek krijgt nu een vervolg. De resultaten daarvan zijn nog niet bekend, maar de inzichten die al bekend zijn uit afstudeeronderzoeken werden donderdag door Aleid Brouwer, lector betekenisvol ondernemen bij NHL Stenden en RUG-docent in een uitzending van LC Live toegelicht.

In april 2020 was de stemming nog redelijk positief: thuiswerken was een kwestie van wennen en er waren wat verbeterpunten. In het tweede lockdown lijkt die houding te zijn veranderd. ,,De stress onder werkende ouders met kinderen in de basisschoolleeftijd is toegenomen. De ondervraagden zijn docenten die sowieso door het lessenschema minder mogelijkheden hebben om hun tijd zelf in te delen en werk te verschuiven.’’ Dit was al duidelijk in april, maar lijkt nu sterker te zijn geworden. Brouwer pleit daarom onder andere voor flexibiliteit in het rooster en de mogelijkheid om lessen op andere momenten te geven, bijvoorbeeld in de avonduren.

De resultaten van studentenonderzoek geven ook dat er sprake is van meer verzuim. Meer mensen melden zich ziek met burn-outklachten en stressgerelateerde fysieke klachten zoals rug- en hoofdpijn. Ook hier lijkt een relatie te liggen met het docentschap en het gebrek aan autonomie voor deze beroepsgroep. ,,Docenten willen contact met jonge mensen, daar halen ze hun intrinsieke motivatie uit.’’

Vrouwen aan de keukentafel

Opvallend is ook het verschil tussen mannen en vrouwen. Vrouwen hebben meer moeite met het schakelen tussen thuis en werk. ,,De balans is een beetje weg als de kinderen veel in huis zijn.’’ Verder blijkt dat meer mannen werken in een echte studeerkamer, vrouwen zitten vaker aan de keukentafel. ,,Al voor coronatijd hadden mannen een studeerkamers in huis, hun man cave. Dat staat los van voltijds of parttime werken, daarop hebben we de cijfers gecontroleerd’’, vertelt Brouwer. Bij doorvragen in focusgroepen door afstudeerders bleek dat vrouwen die beneden in huis zitten te werken en daardoor ook meer afleiding ondervinden meer stress door thuiswerken ervaren.

Na het eerste onderzoek luidde een van de conclusies dat de situatie niet veel langer dan een half jaar moest duren. Inmiddels zijn we een jaar verder. Brouwer: ,,Het moet nog steeds niet veel langer duren in deze gedwongen situatie. Het vergt een boel energie van de werknemers en werkgevers.’’ Alleen op vrijwillige basis is thuiswerken aan te raden en dan heeft het zelfs positieve effecten als werknemers daardoor meer autonomie ervaren, stelt de onderzoeker.

In april bleek al dat hoe thuiswerken wordt ervaren mede afhangt van het type persoon. Introverten hebben er minder moeite mee dan naar buiten gekeerde mensen. Wie digitaal vaardig is, gaat het beter af. Mensen met kinderen ervaren thuiswerken als lastiger. Er zit een relatie tussen de persoonlijkheid en de output. ,,De extraverten voelden dat ze minder productief waren,’’ zegt Brouwer.

Verder blijken oudere werknemers tijdens thuiswerken productiever te zijn dan jongeren, kwam uit onderzoek dat al voor corona werd gedaan. ,,We zien dit terug bij observaties van studenten’’, vertelt Brouwer. ,,Als je jong bent, moet je de kunst nog een beetje afkijken. De leercurve is hoger op kantoor. Als je iets al kunt, gaat dat beter thuis. Bovendien hebben ouderen al een netwerk opgebouwd.’’ UI eigen waarneming denkt Brouwer dat voor promotiekansen heeft thuiszitten geen grote gevolgen. ,,Dezelfde type mensen als voorheen houden kans op promotie, want dat zijn mensen die erom vragen. Dat heeft meer met persoonlijkheid te maken.’’

Sociaal-emotionele klap

Het afstandsonderwijs heeft gevolgen voor de manier van lesgeven. ,,Je moet niet twee uur lang slides laten zien en vertellen. Dan haken studenten af. In een fysieke les kun je aan de lichaamstaal zien wanneer de aandacht wegzakt. Online moet je ze stimuleren om mee te doen aan een chat of een quiz.’’

Studenten redden zich best goed in het online onderwijs, bleek in het onderzoek in april. Ze zijn digitaal vaardig, maar het alleen studeren en niet kunnen samenkomen valt ze zwaar. Brouwer: ,,Ouderejaars hebben al een netwerk, hun reddingsvestjes. De situatie van eerstejaars moeten we niet onderschatten. Zij krijgen hier een sociaal-emotionele klap van, dat is een grotere zorg dan eventuele leerachterstand.’’ De lector pleit ervoor om de hogescholen zo snel mogelijk weer te openen, zodra dat kan. ,,We doen het nu om ziek worden tegen te gaan, maar de kosten- en batenanalyse klopt op een gegeven moment niet meer. De kosten gaan in sociaal-emotionele problemen zitten.’’

Wandelafspraken

Met een paar simpele tips kan het thuiswerken toch wat draaglijker worden voor wie er veel stress door ervaren. Belangrijk voor thuiswerken is dat je een fysiek afgescheiden plek hebt waar je kunt zitten. ,,Al is het maar een hoekje in de slaapkamer of achter een gordijn. ‘’ Zie je het helemaal niet meer zitten, ga dan in overleg met je werkgever om te kijken wat er mogelijk is, maak wandelafspraken, bel met elkaar zonder beeld en doe alsof je echt op het werk bent. Brouwer: ,,Kam je haar, stift je lippen, doe professioneel!’’

Thuiswerken is een blijvertje, zoveel is duidelijk. ,,Werkgevers zien dat het best goed kan. Voor hen is het voordeel dat ze dure kantoorruimte kunnen verkleinen. Werknemers zien vrijwillig thuiswerken wel zitten, maar missen de fysieke gezelligheid. En brainstormen online is nog steeds niet optimaal.’’

Nieuws

Meest gelezen