In memoriam: Hielke van der Gaast, opgewekte paardenman

‘Nei foaren. Foarút. Altyd foarút.’’ Als Hielke van der Gaast in de klem dreigde te komen met een paard voor de wagen, dan was dat hoe hij elke penibele situatie oploste. Er vol ingaan, niks uit de weg gaan, dan lost het zich uiteindelijk op. ,,As it lestich wurdt, moatst opstjoere, dêr leit romte.’’

Hielke van der Gaast (1940-2018)

Hielke van der Gaast (1940-2018)

Het werd het motto van de opgewekte, positieve paardenman uit Workum. ,,Sa stie hy yn it libben. Sa wie hy, sa tocht hy’’, vertellen zijn vrouw Atsje en middelste zoon Thomas, een kleine twee weken na het afscheid van Van der Gaast. Hij overleed op 28 januari op 77-jarige leeftijd.

Van der Gaast was een echte paardenman. Gek op bovenlanders. Friezen ook, maar eigenlijk waren die ,,te slûch’’, hadden die te weinig pit. Hij hield van actie. ,,Se moasten der as de brân foar stean’’, zegt zijn vrouw.

Paardenman

Hij was de oudste zoon uit het boerengezin van zeven kinderen van Eile en Trijntje van der Gaast in It Heidenskip. Hielke hielp pake Jochgem vaak mee op Reaskuorre, een pleats verderop in het boerenbuurtschap. Toen pake geen opvolger leek te krijgen, was het voor de zestienjarige knaap duidelijk: op Reaskourre wilde hij boer worden. Die vastberadenheid en doelgerichtheid bleef.

,,Heit hat wêze kind wa hy wie troch mem’’, zegt Thomas. ,,En dat seach en sei hy sels ek.’’ Hielke haalde zijn Atsje uit kaatsdorp Spannum en noemde dat altijd ,,in boppeslach’’. De twee troffen elkaar bij de vijver in de Oudemirdum waar Atsje vakantie vierde. Zij werd zijn steun en toeverlaat. Dik 55 jaar vormden ze het perfecte span. Thomas: ,,Mem wat brimstich, heit altyd in glimke.’’

'Hy koe alles geweldich omdraaie'

Het boerenbedrijf runde het paar samen. Zij was de boerin, hij de hynsteboer. In 1973 kwam het eerste hobbypaard op het erf. Van der Gaast was een streber, een prestatieman. Fokte ooit de tuigkampioen van Friesland. Het melkveebedrijf telde op zijn top halverwege de jaren ’80 dik 60 melkkoeien. Maar toen geen van hun drie zonen het stokje overnam, stopte het in 1995 en gingen Hielke en Atsje ,,fan de pleats ôf’’ naar een huis in Workum.

Hij bleef druk met de paarden. Als motor achter de manege van de Morraruiters in Koudum en als bestuurder van het Concours Hippique in Rijs. Het evenement had een bijzondere plek in zijn leven. Op zijn vijfde ging hij er voor het eerst met heit mee op de fiets kijken. Sindsdien miste hij geen editie.

Als het binnen besturen lastig werd en conflicten ontstonden, stond Van der Gaast vaak op als verbinder. Een man die luisterde, nadacht en dan pas wat zei. Beschouwend, wijs. ,,Moatst de earste wurden lêst sizze’’, zei hij altijd. Zijn paardenwerk leverde hem een koninklijke onderscheiding op.

Ongecompliceerd

Op zijn 48ste moest Van der Gaast een zware hartoperatie ondergaan. Het was kantje boord. Maar ook daarin dacht en deed hij als met alles. ,,Foarútsjen.’’ ,,Hy koe alles geweldich omdraaie’’, zegt Atsje. ,,Wêr ik muoilikheden seach, seach hij mooglikheden.’’ Na die ingreep bleef hij kwakkelen met zijn gezondheid. Maar klagen deed hij niet. Nooit. Thomas: Syn glês wie net heal fol, dat streamde oer.’’

Van der Gaast was een gelovig man. Ook daarin was hij ongecompliceerd. Gezegend met een kinderlijk geloof. ,,Moatst net alles ferklearje wolle, sommige dingen binne sa’t se binne. Sa stie hy deryn.’’

De laatste drie jaar ging Van der Gaast langzaam achteruit. Zijn longen wilden niet meer, hij was volledig aan de zuurstof. Zijn wereld werd kleiner, maar hoe ziek hij ook was en hoe kort zijn toekomstperspectief, Van der Gaast ,,stjoerde op. Want dêr leit romte.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland