Bekendste Friese grutto van de radar verdwenen: al ruim een jaar niets meer vernomen van Amalia

De bekendste van alle Friese grutto’s lijkt definitief van de radar te zijn verdwenen. Van Amalia is al ruim een jaar niets meer vernomen.

Gruttomannetje Amalia in 2013, toen hij nog maar pas geringd was in Spanje.

Gruttomannetje Amalia in 2013, toen hij nog maar pas geringd was in Spanje. FOTO SYTZE PRUIKSMA

,,De kâns dat er noch libbet, wurdt stadichoan wol hiel lyts’’, erkent onderzoeksleider Jos Hooijmeijer van het Grutto Landschap Project van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij wil Amalia nog niet opgeven. ,,Hy kin fansels noch opdûke. It soe kinne dat er by de trek oer de Sahara slim tsjinwyn hie en earst weromflein is nei Senegal… Oan de oare kant: it hâldt in kear op, ast witst dat de gemiddelde oerlibbingskâns fan skriezen alle jierren mar 0,8 is.’’

De zender die maakte dat onderzoekers en talrijke liefhebbers Amalia jarenlang op de voet konden volgen, ging vorige winter al verloren. De vogel kreeg dit apparaatje én zijn naam in 2013 in het Spaanse Santa Amalia. Onderzoekers dachten toen dat ze met een vrouwtje te maken hadden, maar Amalia bleek achteraf een mannetje te zijn.

Spoor eindigt in februari 2020

Het spoor van de icoongrutto eindigt in februari 2020 in Spanje. Daar herkenden waarnemers hem onder andere bij Santa Amalia nog vijftien keer aan zijn kleurringen: met aan de linkerpoot van boven naar onder een gele ring, een lime-kleurige vlag en een rode ring en rechts een gele en lime-kleurige ring. Voor kenners: L3YRYL.

Vorig jaar zocht Hooijmeijer met componist, musicus en vogelaar Sytze Pruiksma nog naar Amalia op zijn vaste broedterrein, Jeth bij Britswert. Tevergeefs. De vogel die anders doorgaans als een van de eersten weer in Friesland arriveerde, vertoonde zich niet. Ook van andere waarnemers kwamen geen meldingen.

Bron van inspiratie

Voor Pruiksma waren Amalia en de andere gezenderde en gekleurringde grutto’s uit Zuidwest-Friesland een bron van inspiratie. Hij zocht de vogels ook enkele malen ’s winters op in Spanje, Portugal en Afrika, samen met hoogleraar Theunis Piersma. De twee verzorgden jarenlang samen lezingen onder de vlag van Kening fan ’e Greide. Pruiksma: ,,Eins wie Amalia dêryn de haadrolspiler dy’t ús fertelde oer it feroarjende lânskip. Theunis soarge foar de wittenskiplike ynhâld en ik besocht de minsken yn har bûk te reitsjen.’’

Hooijmeijer: ,,Amalia hat sân jier lang in skat oan data binnenbrocht, mar joech ús ûndersyk ek in gesicht, wêrtroch minsken makliker in konneksje makken mei it ferhaal fan de skries. We witte dat er al dy jierren op en del flein is tusken Afrika en Britswert, mar dat er mar twa kear piken grutbrocht hat.’’

Het burgerinitiatief Kening greep de terugkeer in Friesland van Amalia meermalen aan om het broedseizoen in te luiden. Die traditie wordt zondagmiddag om drie uur in Easterlittens nieuw leven ingeblazen in een online-ceremonie (op www.kingofthemeadows.eu) met een optreden van Syb van der Ploeg en Wiebe Kaspers. De troon van Amalia is overgenomen door grutto Aent Lieuwes, die zondag als eerste gezenderde vogel weer neerstreek in Friesland.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Dieren
Weidevogels