Analyse: Huiver voor een Pact vol loze beloftes

Ze hadden keurig hun huiswerk gedaan en het woord Elfstedentocht viel niet één keer. Het Noordelijk Lijsttrekkersdebat in Den Haag van gisteren was een beschaafde opmaat naar de verkiezingen van 17 maart.

Geert Wilders (PVV), Lilianne Ploumen (Pvda), Gert-Jan Segers (ChristenUnie), en Lilian Marijnissen (SP) tijdens het eerste lijsttrekkersdebat voor de Tweede Kamerverkiezingen.

Geert Wilders (PVV), Lilianne Ploumen (Pvda), Gert-Jan Segers (ChristenUnie), en Lilian Marijnissen (SP) tijdens het eerste lijsttrekkersdebat voor de Tweede Kamerverkiezingen. FOTO ANP BART MAAT

Zonder instemmend of afkeurend gejoel vanaf de zijlijn – corona verbood de aanwezigheid van publiek – was er tijd voor inhoud, zag Fries commissaris en gastheer Arno Brok tot zijn tevredenheid. ,,Wy ha ússels op in goeie manier delset.’’

Vooraf stonden de gezichten strak. Pieter Omtzigt (CDA) had plaatjes van een Tesla meegenomen vanwege de subsidies voor leaserijders. Sophie Hermans, opgegroeid in Beetsterzwaag, werd voor de leeuwen gegooid. Zij verving namens de VVD de zieke nummer twee Tamara van Ark en moest gelijk met Geert Wilders (PVV) in debat over het zorgstelsel.

Prijsschieten

Een noordelijk debat is niets zonder noordelijke connecties. Lilianne Ploumen (PvdA) kwam met de vaccinouderen uit Balk en de bieb in Aa en Hunze, Gert-Jan Segers had boer Martin uit Lutjegast gebeld, Hermans introduceerde haar schoonzusje die ambulanceverpleegkundige is, Rob Jetten (D66) heeft een tijdje in Noord-Nederland gewerkt (nu ja, in Zwolle) en de Twent Omtzigt presenteerde zichzelf als vriend van de regio.

'De coalitie beloofde beterschap, maar Wilders en Lilian Marijnissen (SP) waren aan het einde wel klaar met zoete praatjes'

In het eerste blokje over corona leek het prijsschieten voor Geert Wilders (,,Onder verantwoordelijkheid van de VVD is er een zorgvrekkigheid opgetreden’’) maar VVD’er Hermans gaf rap toe dat de zorg tijdens deze pandemie ,,niet wendbaar genoeg’’ is gebleken. Dat moet voortaan dus anders.

Jetten wilde middels een Pact voor het Noorden samen met Ploumen harde afspraken maken over de Lelylijn en de Nedersaksenlijn. Segers werd hun bondgenoot, Jesse Klaver (GroenLinks) niet. De laatste herinnerde zijn collega’s aan het debat van vier jaar geleden in Groningen en waarschuwde voor loze beloftes in verkiezingstijd. Destijds wilde iedereen Tesla naar het Noorden halen. Tesla kwam niet.

Tempo

In het landbouwblokje onthulde Wilders dat hij nooit kiloknallers koopt. Segers pleitte voor een lager btw-tarief op gezond voedsel. Hij wil de grote boeren niet uit Nederland wegjagen, gunt hen tijd voor een omslag en vindt dat zij een sterkere vuist moeten maken tegen de grote inkooporganisaties om een betere prijs te krijgen voor hun voedsel.

Te gemakkelijk, vond Klaver. ,,Dan had ik verwacht dat de ChristenUnie daar deze kabinetsperiode iets aan had gedaan.’’ Ploumen verweet Segers een te romantisch beeld van de stikstofcrisis. ,,Er moet wel tempo worden gemaakt.’’

‘Krokodillentranen’

Het lijsttrekkersdebat werd gehouden in sociëteit De Witte aan Het Plein, op een steenworp afstand van Het Binnenhof waar het kernkabinet bijeenkwam over de avondklok. Binnen, in De Witte, vonden de lijsttrekkers eensgezind dat de overheid de burger weer moet leren vertrouwen. De stroperige afwikkeling van de aardbevingsschade in Groningen en de toeslagenaffaire hebben diepe wonden geslagen.

De coalitie beloofde beterschap, maar Wilders en Lilian Marijnissen (SP) waren aan het einde wel klaar met zoete praatjes. ,,Krokodillentranen’’, riep Wilders. Marijnissen: ,,Trap er niet in. Alle voorstellen om iets niet te verbergen zijn gewoon weggestemd.’’

Knoop doorhakken

De meeste helderheid kwam er over de verkiezingen (die gaan door) en over Ternaard. Het CDA wil voort met bestaande gasboringen onder de Wadden, dus óók vanuit Ternaard, ondanks het verzet in de regio. Omtzigt was niet gekomen om cadeautjes uit te delen. ,,Net zo min als ik nu beloof dat die Lelylijn er over vier jaar ligt.’’ Klaver: ,,Dit laat zien waarom je klimaatbeleid niet aan rechts moet overlaten’’.

Commissaris Brok, tevens voorzitter van het Omgevingsberaad Waddengebied, hoorde de CDA-uitspraak aan vanuit een belendende ruimte. ,,Ja’’, zei Brok. ,,Dat wie helder.’’ De provinsje is tegen de gaswinning maar staat machteloos. Kort na de verkiezingen wordt de knoop doorgehakt over Ternaard.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Noordelijk lijsttrekkersdebat
Politiek
Verkiezingen
Analyse