Hoe de drugsfabriek terrein won in Friesland

Het eerste kwartaal is amper achter de rug en er zijn al twee drugslabs opgerold. In 2000 kwam de eerste in Friesland aan het licht, in Stiens. Een impresse van drugsfabrieken door de jaren heen.

Interieur van het drugslab in Haulerwijk.

Interieur van het drugslab in Haulerwijk.

Een observatieteam van de Limburgse politie liet op 21 november 2000 een gehuurde vrachtwagen uit Heerlen volgen. In Maastricht werd een groot aantal jerrycans met vloeistof ingeladen. Daarna reed de auto door naar het Noorden.

Een afgelegen boerderij aan de Wurgedyk in Stiens bleek de eindbestemming te zijn. Voor politie en justitie in Friesland kwam de xtc-boerderij als een complete verrassing. Er was wel eens drugsafval gevonden in Friesland, afkomstig van labs elders in het land. Maar de provincie had nu kennisgemaakt met een nieuw fenomeen: de drugsfabriek.

,,Xtc troffen we tot dusver vooral in het zuiden van het land aan’’, lichtte Michiel Severein, persofficier van justitie, destijds in deze krant toe.

Het moet allemaal eind jaren tachtig zijn begonnen, aldus een onderzoek van het NPO-programma Andere Tijden in 2017. In de jaren zeventig en tachtig telde Brabant vele illegale drankstokerijen. Zuiderlingen mengden suiker, water en gist tot bijna pure alcohol in gehuurde boerenschuren.

De drank werd verkocht aan cafébazen in België, die officieel geen sterke drank mochten schenken. Ook legale distilleerderijen behoorden tot de afnemers, al durfde niemand dat hardop te zeggen. En toen was er ineens het eerste drugslab. ,,Brabant ging van drank naar drugs’’, constateerde Andere Tijden .

In Friesland zou het anderhalf jaar duren voor er weer een drugslab ontdekt werd. ,,Reusachtig drugslab in veestal Fochteloo ’’, schreef deze krant op 24 april 2012. In een bestelbus op het erf lag 123 kilo amfetamine, genoeg voor 2,5 miljoen pillen met een straatwaarde van ruim 11 miljoen euro.

Verder vond de politie ongeveer 80 liter BMK, de grondstof voor amfetamine, en ruim 25.000 liter andere vloeibare chemicaliën met een gezamenlijke waarde van circa 200.000 euro. De vondst haalde ook landelijke media. ,,Het zou gaan om een van de grootste drugslaboratoria die ooit in Nederland zijn ontdekt’’, meldde de NRC .

T wee maanden later, in juni, was het raak in Ruigahuizen . In Geeske Zathe, aan de Rûchhústerwei, bleek een amfetaminelab te zijn. ,,Omwonenden zijn ontsnapt aan een ramp’’, aldus de politie destijds.

De dreiging van een explosie was dusdanig dat schoolkinderen uit Rutten, die op kamp waren in de naburige Elisabethhoeve en op 10 meter afstand van het lab sliepen, meteen werden gewekt. ,,Criminelen trekken zich steeds minder aan van de veiligheid van anderen’’, stelde officier van justitie Roelof de Graaf later in de rechtbank in Leeuwarden.

Jaarlijks werden er toen in Nederland 35 labs opgerold, zo bleek uit gegevens van de Unit Synthetische Drugs (USD). In 2019 waren dat er 90, in 2018 ging het om 82.

In november 2011 werd een xtc-fabrikant in Gorredijk verraden door zijn blaffende pitbull. Buren hoorden de hond en waarschuwden de politie, omdat ze de man al een paar dagen niet hadden gezien. In een slaapkamer vonden agenten een ,,klein, maar complex lab vol flessen, poeders en vloeistoffen’’.

 

Terwijl het in Friesland rustig bleef op xtc-gebied kon de politie elders in het land ,,de snelle toename aan xtc-labs niet aan’’, meldden media in oktober 2013.

Landelijk onderzoek leidde in juli 2016 tot diverse invallen. Onder meer in een gebouw aan de Warkumer Trekfeart in Dedgum . Onder meer een Fries echtpaar (75 en 70 jaar) werd ingerekend.

A chter houtwallen in Hoornsterzwaag bleek een drugslab verstopt te zitten. Op 30 oktober 2015 werd daar 100 kilo MDMA gevonden: waarde 500.000 euro. Eenmaal verwerkt tot pillen zat er een prijs op van 10 miljoen euro. In 2012 werd op hetzelfde adres een hennepkwekerij aangetroffen.

,,De politie stuit maar zeer zelden op een xtc-lab in Noord-Nederland’’, aldus deze krant toen. Dat was iets van het Zuiden, vond destijds ook de politie. Daar werden in 2015 overigens al 119 strafrechterlijke onderzoeken gedaan naar criminele groepen, 38 meer dan het jaar daarvoor.

Hoewel een 34-jarige Hagenees later zou verklaren dat hij ,,slechts even kwam schoonmaken’’, vluchtte hij toch een rietkraag in toen hij op 30 juni 2017 politie ontwaarde in de loods in Berltsum . Hij had als gevolg van het produceren van speed een sterke anijsgeur om zich heen en wit poeder op zijn kleding.

Exact vijf maanden later kwam er in Haulerwijk een ,,drugslabje’’, zoals teamleider Bart Gehasse van Zuidoost-Friesland de fabriek betitelde, aan het licht. Er rustte geen zegen op het pand, verklaarde burgemeester Harry Oosterman van Ooststellingwerf later. Er was in 2016 een vrouw in het zwembad verdronken en in 2006 werd Marinus Ooms er doodgeschoten. ,,Het is bizar wat zich hier de laatste jaren heeft afgespeeld.’’

 

Op 4 december 2017 werd in Herbaijum een lab aangetroffen, dat recentelijk niet meer in gebruik was geweest. Een week later stond Suwâld in de schijnwerpers met ,,het grootste drugslab ooit in Friesland’’.

Nadat er een kwekerij met 77 planten was gevonden, besloot een agent even verder te kijken. Om vervolgens in een stal te stuiten op een lab. Het was de derde keer in enkele weken dat de Landelijke Faciliteit Ondersteuning Ontmantelen (LFO) in Friesland was. ,,Jullie doen hier inmiddels helemaal mee’’, sprak de LFO-chef die anoniem wilde blijven.

De nieuwe politiechef Gery Veldhuis, eerder werkzaam in Limburg, waarschuwde op 1 maart 2018 in de LC voor ,,oprukkende pillenmisdaad naar het Noorden. Ik hoor dat ze hokken nodig hebben.’’ Een maand later bleek Veldhuis’ gelijk te hebben. ,,Brabantse xtc-bende slaat tentakels uit op Het Bildt’’, schreef deze krant over het lab in Oudebildtzijl . Erachter zat een bende uit Den Bosch.

 

H ugo van Klaveren, de hoogste recherchechef in Noord-Nederland, meldde op 14 juli 2018 in de LC dat synthetische drugs ,,booming business’’ in het Noorden waren. 2017 liet voor het eerst een stijging zien. Maar in 2018 bleef het rustig.

,,Een enkele keer per jaar wordt er in Friesland een drugslab opgerold’’, schreef deze krant dan ook op 22 mei vorig jaar. Aanleiding was de vondst van een chemisch fabriekje in een loods aan de Mr. P.J. Troelstraweg in Leeuwarden . Het was de eerste in 2019.

Eind juni bleek een loods aan de Jannumerwei in Jannum een amfetaminefabriek te herbergen. In april was in het nog geen zeventig zielen tellende dorp een wietkwekerij met 1200 planten gevonden. Tussen beide vondsten bleek geen verband.

Op 11 december vond de politie een lab in een garagebox aan de Ceresweg in Leeuwarden . Wekelijks werd daar 300 kilo amfetamine gefabriceerd. Een straat verderop lagen chemicaliën opgeslagen.

Het jaar 2020 begon de campagne ‘Boef zoekt Boer’ om armlastige plattelanders te waarschuwen voor drugscriminelen die ruimte zoeken. ,,Sloop leegstaande boerderijen voor huizen’’, stelde burgemeester Klaas Agricola van Dantumadiel op 22 januari op een informatiebijeenkomst in Kollum voor. ,,Dan kinne der gjin kriminelen mear ynkomme.’’

Drie weken later was er een inval in een leegstaande boerderij in Wânswert . Er werd voor 4 miljoen euro aan methamfetamine gevonden, de grondstof voor chrystal meth. Op 1 april schrok Langweer op van de aanwezigheid van een amfetaminefabriek in een ligboxenstal ver buiten het dorp.

De politie heeft zijn focus ondertussen verlegd van wietkwekerijen naar drugslabs. ,,Die duiken steeds vaker op in het Noorden’’, meldde Sylvia te Wierik, districtschef van de politie Fryslân, onlangs.

 

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland